મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.94

મણિસાધનવન્યેભબન્ધનાદ્ય્ અમરાત્મજ ।
સૂચિતં સત્કથાજાલં પુનર્ મે પ્રકટીકુરુ ॥

વાક્યાર્થદૃષ્ટેર્ નિષ્પત્ત્યા હૃદ્ગૃહે ચિત્તભિત્તિષુ ।
શૃણુષ્વ સત્કથાચિત્રં ચિત્રમ્ ઉન્મીલયામિ તે ॥

યો ઽસૌ શાસ્ત્રાર્થકુશલસ્ તત્ત્વજ્ઞાને ત્વ્ અપણ્ડિતઃ ।
રત્નસંસાધને પ્રોક્તસ્ સ ત્વમ્ એવ મહીપતે ॥

તજ્જ્ઞો ભવસિ શાસ્ત્રેષુ રવિર્ મેરુતટેષ્વ્ ઇવ ।
તત્ત્વજ્ઞાને તુ વિશ્રાન્તો ન ત્વં દૃષદ્ ઇવામ્બરે ॥

વિદ્ધિ ચિન્તામણિં સાધો સર્વત્યાગમ્ અકૃત્રિમમ્ ।
તમ્ અન્તં સર્વદુઃખાનાં સંસાધયસિ શુદ્ધધીઃ ॥

સર્વત્યાગેન શુદ્ધેન સર્વમ્ આસાદ્યતે ઽનઘ ।
સર્વત્યાગો હિ સામ્રાજ્યં કિં ચિન્તામણિના ભવેત્ ॥

સિદ્ધસ્ સ સર્વસન્ત્યાગસ્ સાધો સંસાધિતસ્ તવ ।
ખર્વીકુર્વઞ્ જગદ્ભૂતિં વિન્ધ્યસ્યાત્મોદયો યથા ॥

સન્ત્યક્તં ભવતા રાજ્યં સદારધનબાન્ધવમ્ ।
બ્રહ્મણેવ જગત્સર્ગવ્યાપારસ્ સ્વનિશાગમે ॥

સ્વદેશસ્યાતિદૂરસ્થમ્ આગતો ઽસીમમ્ આશ્રમમ્ ।
ભુવો ઽન્તમ્ ઇવ વિશ્રાન્ત્યૈ વૈનતેયસ્ સકચ્છપઃ ॥

કેવલં સર્વસન્ત્યાગે શેષિતાહમ્મતિસ્ ત્વયા ।
મૃષ્ટાખિલકલઙ્કેન સ્વસત્તેવાનિલેન ખે ॥

મનોમાત્રે હૃદસ્ ત્યક્તે યાવત્ તે યાતિ પૂર્ણતામ્ ।
ત્યાગસ્ તાવદ્ વિકલ્પસ્ ત્વાં ખમ્ અમ્બુદ ઇવાવૃણોત્ ॥

નાયં સ પરમાનન્દસ્ સર્વત્યાગો મહોદયઃ ।
કો ઽપ્ય્ ઉચ્ચૈર્ અન્ય એવાસૌ ચિરસાધ્યો મહાન્ ઇતિ ॥

ચિન્તયેતિ ગતે વૃદ્ધિં સઙ્કલ્પગ્રહણે શનૈઃ ।
વાત્યયેવ વનસ્પન્દે ત્યાગઃ પ્રોડ્ડીય તે ગતઃ ॥

ત્યાગિતા સ્યાત્ કુતસ્ તસ્ય ચિન્તામ્ અપ્ય્ આવૃણોતિ યઃ ।
પવનસ્પન્દયુક્તસ્ય નિસ્સ્પન્દત્વં કુતસ્ તરોઃ ॥

ચિન્તૈવ ચિત્તમ્ ઇત્ય્ આહુસ્ સઙ્કલ્પેતરનામકમ્ ।
તસ્યામ્ એવ સ્ફુરન્ત્યાં તુ ચિત્તં ત્યક્તં કથં ભવેત્ ॥

ચિત્તે ગૃહીતે ત્રિજગજ્જાલબીજકણે ક્ષણાત્ ।
કથં સમ્પદ્યતે સાધો સર્વત્યાગો નિરઞ્જનઃ ॥

સઙ્કલ્પગ્રહણેનાન્તસ્ ત્યાગઃ પ્રોડ્ડીય તે ગતઃ ।
શબ્દસંશ્રવણેનાઙ્ગ યથા ગ્રામવિહઙ્ગમઃ ॥

નિશ્ચિન્તત્વધનં સર્વં ત્યાગ આદાય તે ગતઃ ।
આમન્ત્ર્યાપૂજિતો યાતિ યસ્ સ દુઃખં કરોતિ હિ ॥

સર્વત્યાગમણાવ્ એવં ગતે કમલલોચન ।
તપઃકાચમણિર્ દૃષ્ટસ્ ત્વયા સઙ્કલ્પચક્ષુષા ॥

ત્વયા તસ્મિંસ્ તપસ્ય્ એવ દુઃખે દૃષ્ટિભ્રમોદિતે ।
ગ્રાહ્યૈકભાવના બદ્ધા જલેન્દૌ શિશુના યથા ॥

અવાસનમ્ અનારભ્ય કૃતાનન્દા સવાસના ।
આદ્યન્તમધ્યવિષમા દુઃખાયૈવ તપઃક્રિયા ॥

અમિતાનન્દમ્ ઉત્સૃજ્ય સુસાધં યઃ પ્રવર્તતે ।
મિતે વસ્તુનિ દુસ્સાધે સ્વાત્મહા સ શઠસ્ સ્મૃતઃ ॥

સર્વત્યાગસ્ સમારભ્ય ન વિનિષ્પાદિતસ્ ત્વયા ।
તપોદુઃખૈકતજ્જ્ઞેન બદ્ધેન વનસદ્મનિ ॥

રાજ્યબન્ધાદ્ વિનિષ્ક્રમ્ય ગજવદ્ દુઃખપૂરિતે ।
વનવાસાભિધે સાધો બદ્ધો ઽસિ દૃઢબન્ધને ॥

દ્વિગુણા એવ તે ચિન્તાશ્ શીતવાતાતપાદયઃ ।
બન્ધનાદ્ અધિકં મન્યે વનવાસમ્ અજાનતઃ ॥

ચિન્તામણિર્ મયા પ્રાપ્ત ઇત્ય્ અલં બુદ્ધવાન્ અસિ ।
ન લબ્ધવાન્ ભવાન્ સાધો સ્ફટિકસ્યાપિ ખણ્ડિકામ્ ॥

ઇત્ય્ એતદ્ અઙ્ગ મણિયત્નકથાસમાનં સમ્યઙ્ મયા પ્રકટિતં તવ પદ્મનેત્ર ।
ઉદ્બોધ્ય બોધમ્ અમલં સ્વયમ્ એવ બુદ્ધ્યા યદ્ વચ્મિ તત્ પરિણતિં કુરુ ચિત્તકોશે ॥