મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.87

અણિમાદિગુણૈશ્વર્યયુક્તા સા નૃપમાનિની ।
એવં બભૂવ ચૂડાલા ઘનાભ્યાસવતી સતી ॥

જગામાકાશમાર્ગેણ વિવેશામ્બુધિકોટરમ્ ।
ચચાર વસુધાપીઠે ગઙ્ગેવામલશીતલા ॥

ક્ષણમ્ અપ્ય્ અગતા ભર્તુર્ વક્ષસશ્ ચેતસસ્ તથા ।
સર્વેષૂવાસ રાજ્યેષુ લક્ષ્મીર્ ઇવ જગત્સુ ચ ॥

આકાશગામિની શ્યામા વિદ્યુદાલોલભૂષણા ।
બભ્રામ મેઘલેખેવ ગિરિમાલા મહીતલે ॥

કાષ્ઠં તૃણોપલં ભૂમિં ખં વાતમ્ અનલં જલમ્ ।
નિર્વિઘ્નમ્ અવિશત્ સર્વં તન્તુર્ મુક્તાફલં યથા ॥

મેરોર્ ઉપરિ શૃઙ્ગાણિ લોકપાલપુરાણિ ચ ।
દિગ્વ્યોમોદરરન્ધ્રાણિ વિજહાર યથાસુખમ્ ॥

તિર્યગ્ભૂતપિશાચાદ્યૈસ્ સહ નાગામરાસુરૈઃ ।
વિદ્યાધરાપ્સરસ્સિદ્ધૈર્ વ્યવહારં ચકાર સા ॥

યત્નેન તં ચ ભર્તારમ્ આત્મજ્ઞાનામૃતં પ્રતિ ।
બહુશો બોધયામ્ આસ માતા બાલમ્ ઇવાત્મજમ્ ॥

ન ચાસાવ્ આપ તદ્ભર્તા રાજા વિશ્રાન્તિમ્ આત્મનિ ।
મુક્તાફલમ્ અસંશ્લિષ્ટં મુક્તાફલ ઇવાતલે ॥

એતાવતાપિ કાલેન તામ્ એવંગુણશાલિનીમ્ ।
બાલો વિદ્યામ્ ઇવ નૃપશ્ ચૂડાલાં ન વિવેદ સઃ ॥

કલાવિદગ્ધા મુગ્ધા ચ બાલેયં ગૃહિણી મમ ।
ઇત્ય્ એવ કેવલં રાજા સ ચૂડાલાં વિવેદ તામ્ ॥

સાપ્ય્ અલબ્ધાત્મવિશ્રાન્તેસ્ તાં સિદ્ધિશ્રિયમ્ આત્મનઃ ।
દર્શયામ્ આસ નો રાજ્ઞશ્ શૂદ્રસ્યેવ મખક્રિયામ્ ॥

મહત્યાસ્ સિદ્ધયોગિન્યાસ્ તસ્યા અપિ શિખિધ્વજઃ ।
યત્નેન પ્રાપ નો બોધં બુધ્યતે ઽન્યઃ કથં પ્રભો ॥

ઉપદેશક્રમો નામ વ્યવસ્થામાત્રપાલનમ્ ।
જ્ઞપ્તેસ્ તુ કારણં શુદ્ધા શિષ્યપ્રજ્ઞૈવ રાઘવ ॥

ન શ્રુતેન ન પુણ્યેન જ્ઞાયતે જ્ઞેયમ્ આત્મનઃ ।
જાનાત્ય્ આત્માનમ્ આત્મૈવ સર્પસ્ સર્પપદાનિ વ ॥

એવં સ્થિતે વરમુને કથમ્ એતજ્ જનશ્રુતૌ ।
શ્રુતં ગુરૂપદેશશ્ ચ સ્વાત્મજ્ઞાનસ્ય કારણમ્ ॥

અત્યન્તં કૃપણઃ કશ્ચિત્ કિરાટો ધનધાન્યવાન્ ।
આસ્તે વિન્ધ્યાટવીકચ્છે કુટુમ્બી વ્રણકીટવત્ ॥

તસ્યૈકદા નિપતિતા ગચ્છતો વિન્ધ્યજઙ્ગલે ।
એકા વરાટિકા રામ તૃણજાલબુસાવૃતે ॥

કાર્પણ્યાત્ સ પ્રયત્નેન સર્વં તૃણબુસાદિકમ્ ।
કપર્દિકાર્થમ્ અભિતો દુધાવ દિવસત્રયમ્ ॥

કપર્દકાદ્ દ્વૌ ભવતશ્ ચત્વારો ઽષ્ટૌ ચ કાલતઃ ।
તતશ્ શતં સહસ્રં ચ સહસ્રં ચેતિ ચેતસા ॥

કલયઞ્ જઙ્ગલે દીનો રાત્રિન્દિનમ્ અતન્દ્રિતઃ ।
જનહાસં સહંસ્ ત્રીણિ દિનાનિ ધુતવાન્ બુસમ્ ॥

તતો દિનત્રયસ્યાન્તે તેન તસ્માત્ કુજઙ્ગલાત્ ।
પૂર્ણેન્દુબિમ્બપ્રતિમો લબ્ધશ્ ચિન્તામણિર્ મહાન્ ॥

તં પ્રાપ્ય તુષ્ટહૃદયસ્ સમાગત્ય ગૃહં સુખી ।
પ્રાપ્તાખિલજગદ્ભૂતિશ્ શાન્તસર્વભયસ્ સ્થિતઃ ॥

એવં યથા કિરાટેન કપર્દાન્વેષણેન તત્ ।
રત્નં લબ્ધં જગન્મૂલ્યમ્ અહોરાત્રમ્ અખિદ્યતા ॥

તથા શ્રુતોપદેશેન સ્વાત્મજ્ઞાનમ્ અવાપ્યતે ।
અન્યદ્ અન્વિષ્યતે ચાન્યલ્ લભ્યતે હિ ગુરુક્રમાત્ ॥

બ્રહ્મ સર્વેન્દ્રિયાતીતં શ્રુતાદીન્દ્રિયસંવિદા ।
તેનોપદેશાદ્ અનઘ નાત્મતત્ત્વમ્ અવાપ્યતે ॥

ગુરૂપદેશં ચ વિના નાત્મતત્ત્વાગમો ભવેત્ ।
કેન ચિન્તામણિર્ લબ્ધઃ કપર્દાન્વેષણં વિના ॥

તત્ત્વસ્યાસ્ય મહાર્ઘસ્ય ગુરૂપકથનં ગતમ્ ।
અકારણં કારણતાં મણેર્ ઇવ કપર્દકઃ ॥

પશ્ય રાઘવ માયેયં મોહની મહતામ્ અપિ ।
અન્યદ્ અન્વિષ્યતે યત્નાદ્ અન્યદ્ આસાદ્યતે ફલમ્ ॥

અન્યત્ કરોતિ પુરુષઃ ફલમ્ અન્યદ્ એવ પ્રાપ્નોતિ વસ્તુનિયતિશ્ ચ વિલોક્યતે ચ ।
તસ્માદ્ અનન્તવિભવસ્ય જગત્ક્રમસ્ય શ્રેયો ઽતિવાહનમ્ અસઙ્ગમ્ અવજ્ઞયૈવ ॥