મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.83

દિનાનુદિનમ્ એષાથ સ્વાત્મારામતયા તયા ।
નિત્યમ્ અન્તર્મુખતયા બભૂવ પ્રકૃતિસ્થિતિઃ ॥

નીરાગા નીરુજાસઙ્ગા નિર્દ્વન્દ્વા નિસ્સમીહિતા ।
ન જહાતિ ન ચાદત્તે પ્રકૃતાચારચારિણી ॥

પરિતીર્ણા ભવામ્ભોધિં શાન્તસન્દેહજાલિકા ।
પરમાત્મમહાલાભપરિપૂર્ણતરાન્તરા ॥

વિશ્રાન્તા સુચિરશ્રાન્તા ઘનલબ્ધપદાત્મનિ ।
સર્વોપમાતીતતયા જગામાવ્યપદેશ્યતામ્ ॥

ઇતિ સા મહિષી તસ્ય ચૂડાલા વરવર્ણિની ।
સ્વલ્પેનૈવ હિ કાલેન યયૌ વિદિતવેદ્યતામ્ ॥

યથાયમ્ આગતઃ કશ્ચિજ્ જાગતસ્ સ્પન્દવિભ્રમઃ ।
યથા ચ લીયતે સર્વં તત્ તજ્ જ્ઞાતવતી બભૌ ॥

અદૃષ્ટસકલભ્રાન્તૌ પદે વિશ્રાન્તિમ્ એત્ય સા ।
રરાજ શરદચ્છાભ્રમાલેવ ગતસમ્ભ્રમા ॥

અનાકુલસમાલોકે આશશ્વાસાત્મનાત્મનિ ।
જરદ્ગુર્ ઇવ શૈલાગ્રં સતૃણં પ્રાપ્ય સંસ્થિતા ॥

સ્વવિવેકઘનાભ્યાસવશાદ્ આત્મોદયેન સા ।
શુશુભે શોભના પુષ્પલતેવાભિનવોદ્ગતા ॥

અથ તામ્ અનવદ્યાઙ્ગીં કદાચિત્ સ શિખિધ્વજઃ ।
અપૂર્વશોભામ્ આલોક્ય સ્મયમાન ઉવાચ હ ॥

ભૂયો યૌવનયુક્તેવ મણ્ડિતેવ પુનઃ પુનઃ ।
અધિકં રાજસે તન્વિ જગદ્રાજ્યવતી યથા ॥

પ્રપીતામૃતસારેવ લબ્ધાલભ્યપદેવ ચ ।
આનન્દાપૂરપૂર્ણેવ રાજસે ઽતિતરાં પ્રિયે ॥

ઉપશાન્તં ચ કાન્તં ચ દધાના સુન્દરં વપુઃ ।
અભિભૂયેન્દુમ્ આયાસિ શ્રિયં કામ્ અપિ કામિનિ ॥

અભોગકૃપણં શાન્તમ્ ઊર્જિતં સમતાં ગતમ્ ।
ગમ્ભીરં ચ પ્રસન્નં ચ ચેતઃ પશ્યામિ તે પ્રિયે ॥

તૃણીકૃતત્રિભુવનં પીતાખિલજગત્ત્રયમ્ ।
અનન્તોદ્ભાસુરં સૌમ્યં મનઃ પશ્યામિ તે પ્રિયે ॥

ન કેનચિન્ મહાભાગે વિભવાનન્દવસ્તુના ।
ચેતસ્ તવ તુલામ્ એતિ મેરુક્ષીરાબ્ધિસુન્દરમ્ ॥

તૈર્ એવ બાલકદલીમૃણાલાઙ્કુરકોમલૈઃ ।
અઙ્ગૈસ્ સ્થિતિમ્ અનુજ્ઝદ્ભિર્ વૃદ્ધિં યાતેવ લક્ષ્યસે ॥

તથા તેનૈવ તેનૈવ સન્નિવેશેન સંસ્થિતા ।
અન્યતામ્ ઉપયાતાસિ લતેવર્તુવિપર્યયે ॥

કિં ત્વયા પીતમ્ અમૃતં પ્રાપ્તં સામ્રાજ્યમ્ એવ વા ।
અમૃત્યવે વા સમ્પ્રાપ્તઃ પ્રયોગો યોગયુક્તિભિઃ ॥

રાજ્યાચ્ ચિન્તામણેર્ વાપિ ત્રૈલોક્યાદ્ વા ત્વયાધિકમ્ ।
અપ્રાપ્યં કિમ્ અનુપ્રાપ્તં નીલોત્પલવિલોચને ॥

નકિઞ્ચિત્ કિઞ્ચિદાકારમ્ ઇદં ત્યક્ત્વાહમ્ આગતા ।
નકિઞ્ચિત્કિઞ્ચિદાકારં તેનાસ્મિ શ્રીમતી સ્થિતા ॥

યત્ કિઞ્ચિદ્ યન્ નકિઞ્ચિચ્ ચ તજ્ જાનામિ યથાસ્થિતમ્ ।
યથોદયં યથાનાશં તેનાસ્મિ શ્રીમતી સ્થિતા ॥

ભોગૈર્ અભુક્તૈસ્ તુષ્યામિ ભુક્તૈર્ ઇવ સુદૂરગૈઃ ।
ન હૃષ્યામિ ન કુપ્યામિ તેનાસ્મિ શ્રીમતી સ્થિતા ॥

એકૈવાકાશસઙ્કાશે કેવલે હૃદયે રમે ।
ન રમે રાજલીલાસુ તેનાસ્મિ શ્રીમતી સ્થિતા ॥

આત્મન્ય્ એવ હિ તિષ્ઠામિ ન વનોદ્યાનસદ્મસુ ।
ન ભોગૌઘેષુ શય્યાસુ તેનાસ્મિ શ્રીમતી સ્થિતા ॥

જગતાં પ્રભુર્ એવાસ્મિ નકિઞ્ચિન્માત્રરૂપિણી ।
ઇત્ય્ આત્મન્ય્ એવ તિષ્ઠામિ તેનાહં શ્રીમતી સ્થિતા ॥

અન્યૈવાહમ્ ઇયં નાહમ્ અન્યા ચેયં ચ વાપ્ય્ અહમ્ ।
સર્વમ્ અસ્મિ નકિઞ્ચિદ્ વા તેનાહં શ્રીમતી સ્થિતા ॥

યત્ પશ્યામિ ન પશ્યામિ તત્ પશ્યામ્ય્ અન્યદ્ એવ યત્ ।
ઇતિ સમ્યક્ પ્રપશ્યામિ તેનાહં શ્રીમતી સ્થિતા ॥

ન સુખં પ્રાર્થયે નાર્થં નાનર્થં ચેતરાં સ્થિતિમ્ ।
યથાપ્રપ્તેન તુષ્યામિ તેનાહં શ્રીમતી સ્થિતા ॥

તનુવિદ્વેષરાગાભિસ્ તજ્જ્ઞાભિશ્ શાસ્ત્રદૃષ્ટિષુ ।
રમે સહ વયસ્યાભિસ્ તેનાસ્મિ શ્રીમતી સ્થિતા ॥

પશ્યામિ યન્ નયનરશ્મિભિર્ ઇન્દ્રિયૈર્ વા ચિત્તેન ચેહ હિ તદ્ અઙ્ગ ન કિઞ્ચિદ્ એવ ।
પશ્યામિ તદ્વિરહિતં તુ નકિઞ્ચિદાભં પશ્યામિ સમ્યગ્ ઇતિ નાથ ચિરોદયાસ્મિ ॥