મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.81

એતામ્ અવષ્ટભ્ય દૃશં ભગીરથધિયા વૃતામ્ ।
સમસ્ સ્વસ્થો યથાપ્રાપ્તં કાર્યમ્ આહર શાન્તધીઃ ॥

ઇદં પૂર્વં પરિત્યજ્ય ક્રોડીકૃત્ય તતસ્ સ્વયમ્ ।
શાન્તમ્ આત્મનિ તિષ્ઠ ત્વં શિખિધ્વજ ઇવાચલઃ ॥

કો ઽસૌ શિખિધ્વજો નામ કથં વા લબ્ધવાન્ પદમ્ ।
એતત્ કથય મે બ્રહ્મન્ ભૂયો બોધાભિવૃદ્ધયે ॥

દ્વાપરે ઽભવતાં પૂર્વમ્ ઇદાનીં ચ ભવિષ્યતઃ ।
તેનૈવ સન્નિવેશેન દમ્પતી સ્નિગ્ધનાગરૌ ॥

યત્ પૂર્વમ્ આસીદ્ ભગવંસ્ તદ્ ઇદાનીં તથૈવ હિ ।
ભવિષ્યતિ કિમર્થં વૈ વદ મે વદતાં વર ॥

જગન્નિર્માણનિયતેર્ અસ્યા બ્રાહ્મ્યાસ્ સ્વસંવિદઃ ।
ઈદૃશ્ય્ એવ સ્થિતિર્ નિત્યમ્ અનિવાર્યા સ્વભાવજા ॥

યદ્ અન્યદ્ બહુશો ભૂત્વા પુનર્ ભવતિ ભૂરિશઃ ।
અભૂત્વૈવ ભવત્ય્ અન્યત્ પુનશ્ ચ ન ભવત્ય્ અલમ્ ॥

અન્યત્ પ્રાક્સન્નિવેશસ્ય સાદૃશ્યેન સ્ફુરત્ય્ અલમ્ ।
અન્યત્ પ્રાક્સન્નિવેશાર્ધસાદૃશ્યેન વિવલ્ગતિ ॥

સદૃશ્યો વિષમાશ્ ચૈવ યથા સરસિ વીચયઃ ।
તા એવાન્યાશ્ ચ દૃશ્યન્તે વ્યવસ્થાસ્ સંસૃતૌ તથા ॥

તસ્માદ્ રાઘવ ભૂયો ઽપિ વક્ષ્યમાણો નરેશ્વરઃ ।
ભવિષ્યતિ મહાતેજાસ્ તદ્વૃત્તાન્તમ્ ઇમં શૃણુ ॥

દ્વાપરે પૂર્વમ્ અભવદ્ અતીતે સપ્તમે મનૌ ।
ચતુર્યુગે ચતુર્થે તુ સર્ગે ઽસ્મિન્ વારણાકુલે ॥

જમ્બુદ્વીપે પ્રશાન્તસ્ય વિન્ધ્યસ્યાદૂરસંસ્થિતે ।
માલવાનાં પુરે શ્રીમાઞ્ શિખિધ્વજ ઇતીશ્વરઃ ॥

ધૈર્યૌદાર્યદયાયુક્તઃ ક્ષમાશમદમાન્વિતઃ ।
શૂરશ્ શુભસમાચારો માની ગુણગણાકરઃ ॥

આહર્તા સર્વયજ્ઞાનાં જેતા સર્વધનુષ્મતામ્ ।
કર્તા સકલકાર્યાણાં ભર્તાપૂર્વવપુર્ ભુવઃ ॥

પેશલસ્ સ્નિગ્ધમધુરો વિદગ્ધઃ પ્રીતનાગરઃ ।
સુન્દરશ્ શીલસુભગઃ પ્રતાપી ધર્મવત્સલઃ ॥

વેદિતા વિદિતાર્થાનાં દાતા સકલસમ્પદામ્ ।
ભોક્તા સંસઙ્ગરહિતસ્ સુશ્રોતા સકલશ્રુતેઃ ॥

સ ભોગૌઘાન્ અનાદૃત્ય સ્ત્રૈણં તૃણવદ્ ઉત્સૃજન્ ।
પિતરિ સ્વર્ગમ્ આપન્ને બાલ એવોત્તમૌજસા ॥

કૃત્વા ષોડશવર્ષાત્મા કૃત્વા દિગ્વિજયં વશી ।
નૂનં સૌરાજ્યસમ્પત્ત્યા ભૂમણ્ડલમ્ અયોજયત્ ॥

અતિષ્ઠદ્ વિગતાશઙ્કં પાલયન્ ધર્મતઃ પ્રજાઃ ।
ધીમાન્ સ મન્ત્રિભિસ્ સાર્ધં યશસા શુક્લયન્ દિશઃ ॥

અથ ગચ્છત્સુ વર્ષેષુ વસન્તે પ્રોલ્લસત્ય્ અલમ્ ।
પુષ્પેષુ જૃમ્ભમાણેષુ સ્ફુરત્સુ શશિરશ્મિષુ ॥

મઞ્જરીજાલદોલાસુ વિટપાન્તઃપુરાન્તરે ।
રજઃકર્પૂરધવલે ચલદ્દલકવાટકે ॥

આમોદિનિ લસત્પુષ્પગુલુચ્છકવિતાનકે ।
ગાયત્સુ ગહનેષૂચ્ચૈર્ મિથુનેષ્વ્ અલિનાં મિથઃ ॥

આયાતિ મધુરે વાયૌ શશિશીકરશીતલે ।
કદલીકન્દલીકચ્છતલપલ્લવલાસિનિ ॥

કાન્તાં પ્રતિ બભૂવાસ્ય નવં ચેતસ્ સમુત્સુકમ્ ।
ક્ષીવં કુસુમસમ્ભારસૌગન્ધિમધુરાસવૈઃ ॥

મનોરાજ્યમ્ ઇદં ચક્રે સ વસન્તમદૈધિતઃ ।
ઉદ્યાનવનદોલાસુ લીલાકમલિનીષુ ચ ॥

કદા પ્રણયિનીં મુગ્ધાં બાલાબ્જમુકુલસ્તનીમ્ ।
કરિષ્યે કામિનીમ્ અઙ્કે પર્યઙ્કે કુસુમાઙ્કિતામ્ ॥

કદા કમલવલ્લીનાં દોલાસ્વ્ અલિર્ ઇવાલિનીમ્ ।
આલોલતાં વિનેષ્યામિ બાલાં ભુજલતાનુગામ્ ॥

મૃણાલહારકુન્દેન્દુવૃન્દતલ્પાભિલાષિણી ।
મત્કૃતે મદનાતપ્તા કદા સ્યાદ્ ઇન્દુસુન્દરી ॥

ઇતિ ચિન્તાપરો ભૂત્વા કુસુમાવલનોન્મુખઃ ।
વિજહાર વનાન્તેષુ કુસુમોપવનેષુ ચ ॥

વેલોપવનદોલાસુ લીલાકમલિનીષુ ચ ।
વલ્લીવલયગેહેષુ વિવિધોદ્યાનભૂમિષુ ॥

વનોપવનવિન્યાસવર્ણનાવલિતાસુ ચ ।
શૃઙ્ગારરસગર્ભાસુ કથાસ્વ્ અરમતોન્મનાઃ ॥

હારિહાસલસચ્છ્વાસવિલોલાલકવલ્લરીઃ ।
કુમારીઃ પૂજયામ્ આસ સુવર્ણકલશસ્તનીઃ ॥

એવમ્ અસ્ય વિદુર્ ભવ્યા મન્ત્રિણો નવનિશ્ચયમ્ ।
ઇઙ્ગિતાકારવેદિત્વમ્ એવ મન્ત્રિપદં પરમ્ ॥

અથ તસ્ય વિવાહાય મન્ત્રિવર્ગો વિચારવાન્ ।
સુરાષ્ટ્રાધિપતિં કન્યાં યયાચે યૌવનાન્વિતામ્ ॥

રૂપયૌવનસમ્પન્નાં ભાર્યાત્વે વિધિનોત્તમામ્ ।
ઉપયેમે સ તામ્ આત્મસદૃશીં પ્રતિમામ્ ઇવ ॥

ચૂડાલેતિ ભુવિ ખ્યાતા નામ્ના નૃપતિસુન્દરી ।
સા તં ભર્તારમ્ આસાદ્ય રેજે ફુલ્લેવ પદ્મિની ॥

નીલનીરજનેત્રાં તાં ચૂડાલાં સ શિખિધ્વજઃ ।
સ્નેહાદ્ વિકાસયામ્ આસ શોભયાર્ક ઇવાબ્જિનીં ॥

અવર્ધત તયોઃ પ્રીતિર્ અન્યોઽન્યાર્પિતચેતસોઃ ।
હાવભાવવિલાસાદ્યૈસ્ સેકૈર્ નવલતેવ સા ॥

સ મન્ત્ર્યર્પિતસર્વાર્થસ્ સુસુખી સુસ્થિતપ્રજઃ ।
રાજહંસ ઇવાબ્જિન્યા રેમે દયિતયા તયા ॥

અન્તઃપુરેષુ દોલાસુ ચન્દનાગુરુવીથિષુ ।
મન્દારદામદોલાસુ કદલીકન્દલીષુ ચ ॥

પુરાન્તેષુ વનાન્તેષુ દિગન્તેષુ સરસ્સુ ચ ।
જઙ્ગલેષુ દિનાન્તેષુ જમ્બૂજમ્બીરશાલિષુ ॥

બભૂવાહ્લાદકં સર્વં તયોર્ અન્યોઽન્યચેષ્ટિતમ્ ।
સદ્વર્ષણાધ્વરાચારૈર્ દ્યુભૂમ્યોર્ ઇવ કાન્તયોઃ ॥

નિત્યમ્ એવાવિયુક્તત્વાત્ પ્રિયત્વાચ્ ચેષ્ટિતસ્ય ચ ।
મિથઃ કલાકલાપસ્ય કોવિદૌ તૌ બભૂવતુઃ ॥

સ્વરૂપમ્ એકમ્ એવૈતૌ દધતુર્ મિશ્રતાં ગતૌ ।
અન્યોઽન્યં હૃદયસ્થત્વાદ્ ઇવ સઙ્ક્રાન્તમ્ અક્ષતમ્ ॥

સર્વશાસ્ત્રાદિવૈદગ્ધ્યં ચિત્રાદ્ય્ અપિ મુખાત્ પ્રભોઃ ।
બાલા ભાણ્ડાદ્ ઇવાગૃહ્ણાદ્ આસીત્ સર્વાર્થપણ્ડિતા ॥

નૃત્તં વાદ્યાદિ ગેયાદિ ચૂડાલાવદનાદ્ અસૌ ।
અશિક્ષત બભૂવાથ કલાનામ્ અતિકોવિદઃ ॥

આમાવાસ્યાવ્ ઇવેન્દ્વર્કાવ્ અન્યોઽન્યં વિલસત્કલૌ ।
મિથો હૃદયસંસ્થૌ તૌ દ્વાવ્ અપ્ય્ ઐક્યમ્ ઇવાસ્થિતૌ ॥

તૌ સંસ્થિતાવ્ એકરસાવ્ અનન્યદયિતાવ્ ઉભૌ ।
પુષ્પામોદાવ્ ઇવાભિન્નૌ ભૂતલસ્થૌ શિવાવ્ ઇવ ॥

વૈદગ્ધ્યસુન્દરમતી સર્વશાસ્ત્રાર્થકોવિદૌ ।
ક્રીડયેવ ભુવં પ્રાપ્તૌ કમલાકમલાધવૌ ॥

સ્નેહાત્ પ્રસન્નમધુરૌ સમવિજ્ઞાનવેદિનૌ ।
અનુવૃત્તિપરાવ્ આસ્તાં લોકવૃત્તાન્તતદ્વિદૌ ॥

કલાકલાપસમ્પન્નૌ લસદ્રસરસાયનૌ ।
શીતલસ્નિગ્ધમુગ્ધાઙ્ગૌ શશાઙ્કૌ દ્વાવ્ ઇવોદિતૌ ॥

રેજે લસન્નૃપતિભોગવિલાસકાન્તમ્ અન્તઃપુરેષુ મિથુનં તદ્ અનુત્તમશ્રિ ।
બ્રહ્માબ્જષણ્ડકુહરેષ્વ્ ઇવ રાજહંસયુગ્મં વિકાસિમદમન્મથમન્દચારિ ॥