મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.41

ઇત્યાદિકાપિ શબ્દાનામ્ અર્થશ્રીસ્ સત્યરૂપિણી ।
તસ્મિન્ સર્વેશ્વરે સર્વસત્તામણિસમુદ્ગકે ॥

કા નામ વિમલા ભાસસ્ તસ્મિન્ પરમચિન્મણૌ ।
ન કચન્તિ વિચિન્વન્તિ વિચિત્રાણિ જગન્તિ યાઃ ॥

એષા બીજકણાન્તસ્સ્થા ચિત્સત્તા સ્વવપુર્મયમ્ ।
બુદ્ધ્વા મૃત્કાલવાર્યાદિ કરોત્ય્ અઙ્કુરચોદનમ્ ॥

ફેનાવર્તવિવર્તાન્તર્વર્તિની રસરૂપિણી ।
કચિતેન્દ્રિયસમ્બન્ધે કરોતિ સ્પન્દમ્ અમ્ભસામ્ ॥

એષા કુસુમગુચ્છેષુ ગન્ધરૂપેણ સંસ્થિતા ।
કચન્તી ઘ્રાણરન્ધ્રેષુ કરોતિ પરિફુલ્લનમ્ ॥

શિલાઙ્ગસ્થા શિલાઙ્ગત્વં નયન્તી સત્યતાપદમ્ ।
સર્ગાધારદશાં ધત્તે ગિરીન્દ્રસ્થિતિલીલયા ॥

પવનસ્પન્દકોશાત્મરૂપિણી ચ ત્વગિન્દ્રિયમ્ ।
સંસાધયત્ય્ આત્મસુતં પિતેવાત્મપરાજયાત્ ॥

અશેષસારસમ્પિણ્ડમ્ અપ્ય્ આત્માનં ખસિદ્ધયે ।
ભાવયિત્વા નકિઞ્ચિત્ત્વમ્ ઇવ ખત્વં કરોત્ય્ અલમ્ ॥

સ્વસત્તાપ્રતિબિમ્બાભમ્ આકાશમકુરોદરે ।
ધત્તે કલ્પનિમેષાઙ્કં કાલાખ્યમ્ અમલં વપુઃ ॥

આમહાપઞ્ચમેશાનપરિણામમ્ અનામયા ।
ઇદમ્ ઇત્થમ્ ઇદં નેતિ નિયતિર્ ભવતિ સ્વયમ્ ॥

સાક્ષિણિ સ્ફાર આભાસે ધ્રુવે દીપ ઇવ ક્રિયાઃ ।
સત્ય્ એતસ્મિન્ પ્રકાશન્તે જગચ્ચિત્રપરમ્પરાઃ ॥

પરમાકાશનગરનાટ્યમણ્ડપભૂમિષુ ।
સ્વશક્તિનૃત્તં સંસારં પશ્યન્તી સાક્ષિવત્ સ્થિતા ॥

શિવસ્યાસ્ય જગન્નાથ શક્તયસ્ તાઃ કથં સ્થિતાઃ ।
સાક્ષિતા કાથ કિં તાસાં નૃત્તં સ્યાત્ કિયદ્ એવ વા ॥

સ્વભાવાચલશાન્તસ્ય શિવસ્ય પરમાત્મનઃ ।
સોમ્ય ચિન્માત્રરૂપસ્ય સર્વસ્યાનાકૃતેર્ અપિ ॥

ઇચ્છાસત્તા વ્યોમસત્તા કાલસત્તા તથૈવ ચ ।
તથા નિયતિસત્તા ચ મહાસત્તા ચ સુવ્રત ॥

જ્ઞાનશક્તિઃ ક્રિયાશક્તિઃ કર્તૃતાકર્તૃતાપિ ચ ।
ઇત્યાદિકાનાં શક્તીનામ્ અન્તો નાસ્તિ શિવાત્મનિ ॥

શક્તયઃ કુત એતાસ્ તા બહુત્વં કથમ્ આસુ ચ ।
ઉદયશ્ ચ કથં દેવ ભેદાભેદશ્ ચ કીદૃશઃ ॥

શિવસ્યાનન્તરૂપસ્ય યૈષા ચિન્માત્રતાત્મનઃ ।
એષા હિ શક્તિર્ ઇત્ય્ ઉક્તા નાસ્માદ્ ભિન્ના મનાગ્ અપિ ॥

જ્ઞત્વકર્તૃત્વભોક્તૃત્વસાક્ષિત્વાદિવિભાવનાત્ ।
શક્તયો વિવિધં રૂપં ધારયન્તિ બહૂદયમ્ ॥

શિવશક્ત્યાખ્યયૈકો ઽપિ બહુવદ્ ભાસતે સ્વતઃ ।
સર્વશક્ત્યાત્મનૈકેન શિવેનૈવ શિવાત્મસુ ।
અર્થેષ્વ્ અર્થિતયા સત્સુ સાક્ષિવત્ કલ્પિતાત્મસુ ॥

એતા જગતિ નૃત્યન્તિ બ્રહ્માણ્ડે નૃત્તમણ્ડપે ।
કાલેન નર્તકેનેવ ક્રમેણ પરિશિક્ષિતાઃ ॥

યા સા પરમ્પરૈતાસામ્ એષા નિયતિર્ ઉચ્યતે ।
ક્રિયા પ્રકૃતિર્ ઇચ્છા સા કાલેત્યાદિકૃતાભિધા ॥

આમહારુદ્રપર્યન્તમ્ ઇદમ્ ઇત્થમ્ ઇતિ સ્થિતેઃ ।
આતૃણં પદ્મજસ્પન્દનિયમાન્ નિયતિસ્ સ્મૃતા ॥

નિયતિર્ નિત્યમ્ ઉદ્વેગવર્જિતા પરમોર્જિતા ।
એષા નૃત્યતિ ખે નિત્યં જગજ્જાલકનાટકમ્ ॥

નાનારસવિલાસાઢ્યં વિવર્તાભિનયાન્વિતમ્ ।
કલ્પક્ષણહતાનેકપુષ્કરાવર્તઘર્ઘરમ્ ॥

સર્વર્તુકુસુમાકીર્ણધરાગોલકમન્દિરમ્ ।
ભૂયો ભૂયઃ પતદ્વર્ષભૂરિસ્વેદજલોત્કરમ્ ॥

પયોદપલ્લવાલોલનીલામ્બરકૃતભ્રમમ્ ।
પૂર્ણસંશુષ્કસપ્તાબ્ધિરત્નાઢ્યવલયાકુલમ્ ॥

યામાપક્ષ્મદિનપ્રેક્ષાકટાક્ષાશારિતામ્બરમ્ ।
મજ્જનોન્મજ્જનવ્યગ્રકુલાદ્રિકુલશેખરમ્ ॥

ભ્રમચ્છશિમણિપ્રોતગઙ્ગામુક્તાલતાત્રયમ્ ।
ચતુર્દશવિધાનન્તભૂતરોમનતોન્નતમ્ ॥

સન્દૃષ્ટાદૃષ્ટસન્ધ્યાભ્રવિલોલકરપલ્લવમ્ ।
અનારતરણલ્લોલલોકાલઙ્કારકોમલમ્ ॥

ભૂરિભૂતલપાતાલનભસ્તલપદક્રમમ્ ।
મગ્નોન્મગ્નઘનાનીકતારાઘર્મકણોત્કરમ્ ॥

ચન્દ્રાર્કમણ્ડલસ્પન્દસ્મિતસ્ફુટનભોમુખમ્ ।
કમ્પિતાનેકબ્રહ્માણ્ડકવાટકવિતાનકમ્ ॥

લુઠલ્લોકાન્તરવ્યૂહધ્વનન્મુક્તાઙ્કપલ્લવમ્ ।
સુખદુઃખદશાદોષભાવાભાવરસાન્તરમ્ ॥

અસ્મિન્ વિકારવલિતે નિયતેર્ વિલાસે સંસારનામ્નિ ચિરનાટકનાટ્યસારે ।
સાક્ષી સદોદિતવપુઃ પરમેશ્વરો ઽયમ્ એકસ્ સ્થિતો ન ચ તયા ન ચ તેન ભિન્નઃ ॥