મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.39

તતો મુહૂર્તેન હરો ગૌરીકમલિનીસરઃ ।
મદ્વિકાસોન્મુખસ્ સ્વૈરં વિકાસં બહિર્ આદદે ॥

દૃક્ત્રયં દર્શયામ્ આસ મુખાત્ કાલવશોદિતમ્ ।
રોદસ્સમુદ્ગકાદ્ અર્કરત્નરાશિમ્ ઇવોદિતમ્ ॥

અકાલદ્વાદશાદિત્યદિનતેજસ્ સ સંહરન્ ।
નિશામ્ અનાશયંશ્ ચેષદ્ ઈશો મામ્ આહ માનિતમ્ ॥

મુને મનનમ્ આહૂય સ્વસત્તૈવાશુ મીયતામ્ ।
ત્વમ્ અર્થમ્ આહરાહાર્યં પવનસ્ સ્પન્દતામ્ ઇવ ॥

દ્રષ્ટવ્યમ્ ઇહ યત્ કિઞ્ચિત્ તદ્ દૃષ્ટં કિં શમભ્રમૈઃ ।
ન હિ હેયમ્ ઉપાદેયં વેહ પશ્યામિ તદ્વિદઃ ॥

શાન્ત્યશાન્તિમયાન્ એતાન્ વિકલ્પાન્ ગલિતાન્ અસિ ।
વિબુદ્ધવાન્ યથાસ્થિત્યા ત્વં ત્વમ્ એવ ભવાત્મદૃક્ ॥

ઇમાં દૃશ્યદશામ્ આશુ બાલબોધાય વા પુનઃ ।
સમાશ્રિત્ય મદુક્તં ત્વં શૃણુ તૂષ્ણીંસ્થિતેન કિમ્ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા બાહ્યબોધસ્થં મામ્ અવેક્ષ્ય ત્રિશૂલધૃત્ ।
કુર્વન્ પ્રાહરદ્ અજ્યોત્સ્નાસરસીન્દું સિતોત્પલમ્ ॥

ઔદાસીન્યેન દેહાનાં ચિત્ સ્વસ્પન્દેષુ કારણમ્ ।
તદાત્મનામ્ અતત્ત્વાનાં શૂન્યં ખમ્ ઇવ ભૂરુહામ્ ॥

ચિતા સઞ્ચેત્યતે દેહો ન તુ સઞ્ચાલ્યતે ક્વચિત્ ।
પ્રભુર્ દ્રષ્ટૈવ ભવતિ કર્તા ભવતિ કર્મકૃત્ ॥

પ્રાણેનેદં દેહગેહં પરિસ્ફુરતિ યન્ત્રવત્ ।
પ્રાણહીનં પરિસ્પન્દં ત્યક્ત્વા તિષ્ઠતિ મૂકવત્ ॥

ચાલની પાવની શક્તિશ્ શક્તિસ્ સંવેદની ચિતેઃ ।
સામૂર્તા ખાદ્ અપિ સ્વચ્છા સ્વસત્તૈવાત્ર કારણમ્ ॥

વિનશ્યતઃ પ્રાણદેહૌ વિયોગાત્મક એવ ચ ।
ચિદાત્મા ખાદ્ અપિ સ્વચ્છો ન વિનશ્યતિ કિં ભ્રમૈઃ ॥

મનઃપ્રાણમયે દેહે ચિત્તત્ત્વં પરિરાજતે ।
મકુરે ચામલાભાસે પ્રતિબિમ્બં પ્રવર્તતે ॥

સદ્ અપ્ય્ અગ્રગતં વસ્તુ પ્રતિબિમ્બક્રિયાં પ્રતિ ।
યથા નાસ્તિ મલોપેતે મકુરે મુનિનાયક ॥

તથા નાસ્તિ ગતપ્રાણે વિદ્યમાને ઽપિ દેહકે ।
સર્વગાપિ ચિદ્ અન્યૂના બોધસ્પન્દાદિકં પ્રતિ ॥

બોધાત્ કલઙ્કવિકલા ચિદ્ એવ પરમા શિવમ્ ।
વિદુર્ દેવં તદભ્યાસં સર્વસત્તાર્થદં તથા ॥

સ હરિસ્ સ શિવસ્ સો ઽજસ્ સ બ્રહ્મા સ સુરેશ્વરઃ ।
અનિલાનલચન્દ્રાર્કવપુસ્ સ પરમેશ્વરઃ ॥

સ એવ સર્વગાત્માત્મા ચિત્ સંવિચ્ ચેતનસ્ સ્મૃતઃ ।
દેવેશો દેહભૃદ્ ધાતા દેવદેવો દિવસ્પતિઃ ॥

મહાચિતસ્ સમુલ્લાસાત્ સમુદ્યન્તીવ કેચન ।
યે નામ તે જગત્ય્ એતે બ્રહ્મવિષ્ણુહરાદયઃ ।
કણાસ્ તપ્તાયસ ઇવ વારિધેર્ ઇવ બિન્દવઃ ॥

તેષ્વ્ ઈષદ્ભ્રમભૂતેષુ જાતેષ્વ્ ઇવ પરાત્ પદાત્ ।
સ્થિતેષુ ભ્રમબીજેષુ કલ્પનાજાલકર્તૃષુ ॥

સહસ્રશતશાખેયમ્ અવિદ્યોદેતિ પીવરી ।
વેદવેદાર્થદેવાદિજીવજાલજટાવતી ॥

તતસ્ ત્વ્ અસ્યા અનન્તાયાઃ પ્રસૃતાયાઃ પુનઃ પુનઃ ।
સમ્પન્નદેશકાલાયાઃ ક્ષમસ્ સ્યાદ્ વર્ણનાસુ કઃ ॥

બ્રહ્મવિષ્ણુહરાદીનાં મતો યઃ પરમઃ પિતા ।
મૂલબીજં મહાદેવઃ પલ્લવાનામ્ ઇવ દ્રુમઃ ॥

સ બ્રહ્મતત્ત્વાદ્યભિધસ્ સર્વસંવેદનૈકકૃત્ ।
સર્વસત્તાપ્રદો ભાસ્વાન્ વન્દ્યો ઽભ્યર્ચ્યશ્ ચ તદ્વિદામ્ ॥

પ્રત્યક્ષવસ્તુવિષયસ્ સર્વત્રૈવ સદોદિતઃ ।
સંવેદનાત્મકતયા ગતયા સર્વગોચરમ્ ॥

ન તસ્યાહ્વાનમન્ત્રાદિ કિઞ્ચિદ્ એવોપયુજ્યતે ।
નિત્યાહૂતસ્ સ સર્વસ્થો લભ્યતે સર્વતસ્ સ્વચિત્ ॥

યાં યાં વસ્તુદશાં યાસિ તત એવ મુને શિવમ્ ।
સ્વરૂપં સમવાપ્નોષિ રૂપાલોકમનોદૃશા ॥

આદ્યં પૂજ્યં નમસ્કાર્યં સ્તુત્યમ્ અર્ઘ્યં સુરેશ્વરમ્ ।
એનં તં વિદ્ધિ વેદ્યાનાં સીમાન્તં મહતામ્ અપિ ॥

એવમ્ આત્માનમ્ આલોક્ય જરાશોકભયાપહમ્ ।
સમ્ભૃષ્ટબીજવજ્ જન્તુર્ ન ભૂયઃ પરિરોહતિ ॥

સકલજન્તુષુ જન્તુપદપ્રદં વિદિતમ્ આદ્યમ્ ઉપાસ્ય યતવ્રત ।
ત્વમ્ અજમ્ આત્મમયં પરમં પદં ભવસિ કિં પરિમજ્જસિ દૃષ્ટિષુ ॥