મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.38

ઇત્થં સ્થિતમ્ ઇદં વિશ્વં સદસદ્ દેવરૂપિ ચ ।
દ્વૈતૈક્યપદનિર્મુક્તં મુક્તદ્વૈતૈક્યમ્ અપ્ય્ ઉત ॥

ચિતેઃ કલઙ્કવદ્ રૂપમ્ ઇતિ સંસારિતાં ગતમ્ ।
અકલઙ્કમ્ અસંસારિ તચ્ ચાભિન્નં દ્વયાત્મકમ્ ॥

ઇયમ્ અસ્મીતિ સમ્પ્રાપ્તકલઙ્કા ચિન્ નિબધ્યતે ।
એતામ્ એવ કલાં બુદ્ધ્વા સ્વત્વાભિન્નાં વિમુચ્યતે ॥

ચિદ્ અર્થાકારતાભાવાદ્ દ્વિત્વાત્ સત્ત્વં સમુજ્ઝતી ।
સુખદુઃખાદિતાં ધત્તે નસત્યાં સદ્ ઇતિ ક્ષણાત્ ॥

શુદ્ધા નિરંશા સત્યૈકા સત્તા ચેત્યેવમાદિભિઃ ।
વિમુક્તા નામશબ્દાર્થૈસ્ સર્વૈસ્ સર્વાત્મિકાપિ ખમ્ ॥

સર્વં નિરુપમં શાન્તં મનસો ઽન્તે ત્રિમાર્ગગમ્ ।
બ્રહ્મેદં બૃંહિતં બ્રાહ્મ્યા શક્ત્યાકાશનિકાશયા ॥

મનસા મનસિ ચ્છિન્ને સર્વાક્ષપ્રસવાત્મનિ ।
દ્વિતીયે ઽથ તૃતીયે વા પદે કિમ્ અવશિષ્યતે ॥

યાવત્ કિલાત્મનસ્ સત્તા મહાસત્તૈવ તાવતી ।
સમસ્તાસ્તમયે જાતે સત્તા કેવ કુતશ્ ચ કા ॥

મનસા મનસિ ચ્છિન્ને સ્વેન્દ્રિયાવયવાત્મનિ ।
વિચારેણ સમાધાનાત્ પ્રયોગેણ જયેન વા ॥

દ્વૈતૈક્યકલનાભેદે ગલિતે કલિતાત્મનિ ।
સત્યાલોકે જગજ્જાલે પ્રોચ્છૂને વિલયં ગતે ॥

શિષ્યતે શીર્ણસંસારકલનાકલનાત્મિકા ।
ભૃષ્ટબીજોપમા સત્તા જીવસ્ય ચિતિનામિકા ॥

પશ્યન્તીનામકલિતા ત્યજન્તી ચેત્યચર્વણમ્ ।
મનોમહાભ્રનિર્મુક્તશરદાકાશકોશવત્ ॥

શુદ્ધા ચિદ્ ભાવમાત્રસ્થા ચેત્યચિચ્ચાપલાદ્ ગતા ।
અદૂરવિપ્રકૃષ્ટેશા પદોપનતિપાવની ॥

ચિદ્ વ્યોમાત્મેતિ કલિતા ગલિતાખિલકલ્પના ।
સમસ્તસામાન્યવતી નાવતીર્ણભવાર્ણવા ॥

અપુનર્બોધસૌષુપ્તપદપાણ્ડિત્યપીવરી ।
પારમ્ આસાદ્ય વિશ્રાન્તા ચિરશ્રાન્તા તતે પદે ॥

એતત્ તે મનસિ ક્ષીણે કથિતં પ્રથમં પદમ્ ।
દ્વિતીયં શૃણુ વિપ્રેન્દ્ર શક્તેર્ અસ્યાસ્ સુપાવનમ્ ॥

એષૈવ મનનોન્મુક્તા ચિચ્છક્તિશ્ શાન્તિશાલિની ।
સર્વજ્યોતિસ્તમોમુક્તવિતતાકાશસુન્દરી ॥

ઘનસૌષુપ્તલેખાવચ્છિલાન્તસ્સન્નિવેશવત્ ।
સૈન્ધવાન્તસ્સ્થરસવદ્ વાતાન્તસ્સ્પન્દશક્તિવત્ ॥

કાલેનાયાતિ તત્રૈવ પરાં પરિણતિં યદા ।
શબ્દશક્તિર્ ઇવાકાશે પરમાકાશગા તદા ॥

ચેત્યાંશોન્મુખતાં નૂનં ત્યજન્ત્ય્ અમ્બ્વ્ ઇવ ચાપલમ્ ।
વાતલેખેવ ચલનં પુષ્પલેખેવ સૌરભમ્ ॥

કાલતાકાશતે ત્યક્ત્વા સકલે ચાપલે ઽમલા ।
ન જડાં નાજડાં સ્ફારાં ધત્તે સત્તામ્ અનામિકામ્ ॥

દિક્કાલાદ્યનવચ્છિન્નાં મહાસત્તાપદાદ્ ગતામ્ ।
તુર્યતુર્યાંશકલિતામ્ અકલઙ્કામ્ અનામયામ્ ॥

કાઞ્ચિદ્ એવ વિશાલાક્ષસાક્ષિવત્ સમવસ્થિતામ્ ।
સર્વતસ્ સર્વદા સર્વપ્રકારાસ્વાદતત્પરામ્ ॥

એષા દ્વિતીયા પદતા કથિતા તવ સુવ્રત ।
તૃતીયં શૃણુ વક્ષ્યામિ પદં પદવિદાં વર ॥

એષા દૃક્ ચેત્યગલનાદ્ અનામાર્થપદં ગતા ।
બ્રહ્માત્મત્વાદિશબ્દાર્થાદ્ અતીતોદેતિ કેવલમ્ ॥

સ્થૈર્યેણ કાલતસ્ સ્વાચ્છ્યાન્ નિષ્કલઙ્કપદાત્મના ।
તુર્યાતીતાદિનામત્વાદ્ અપિ યાતિ પરં પદમ્ ॥

સા પરાત્ પરમા કાષ્ઠા પ્રધાનં શિવભાવતઃ ।
નિત્યૈકા નિરવચ્છેદ્યા તૃતીયા પાવની સ્થિતિઃ ॥

ચિરમ્ અસ્યાં પ્રતિષ્ઠાયાં સર્વાશાધ્વાનદૂરગા ।
સા મમાપ્ય્ અઙ્ગ વચસાં ન સમાયાતિ ગોચરમ્ ॥

ત્રિમાર્ગકલનાતીતમ્ ઇતિ તે કથિતં મુને ।
તિષ્ઠૈતસ્મિન્ પદે નિત્યમ્ ઇતિ દેવસ્ સનાતનઃ ॥

એતન્મયમ્ ઇદં વિશ્વં મુને તન્મયવેદનાત્ ।
સત્યસંવેદનાન્ નેદં ન ચ નેદં મુનીશ્વર ॥

નેદં પ્રવર્તતે કિઞ્ચિન્ નેદં કિઞ્ચિત્ નિવર્તતે ।
શાન્તં સમસમાભાસમ્ અખમ્ એવ ખકોશવત્ ॥

અદ્વૈતૈક્યાદ્ અસઙ્ક્ષોભાદ્ ઘનાઘનતયા તથા ।
અવિકારાદિમત્ત્વાચ્ ચ નિત્યાનિત્યતયા ચિરમ્ ॥

ચિદ્ઘનાત્મતયા શૈલકોશાનાં જગતામ્ અપિ ।
મનાગ્ અપિ ન ભેદો ઽસ્તિ સતામ્ અપ્ય્ અસતામ્ ઇવ ॥

સમસ્તં સચ્ છિવં શાન્તમ્ અતીતં વાગ્વિલાસતઃ ।
ઓમ્ ઇત્ય્ અસ્ય ચ તન્માત્રાત્ તુર્યાંશાત્ પરમ્ ઓમ્ ઇતિ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તવાન્ અમલદૃક્ પરિણામતો ઽસ્મિન્ સ્ફારે પદે સમુપશાન્તરવાભિરામઃ ।
તૂષ્ણીમ્ અતિષ્ઠદ્ અમુના મુનિના ચ સાર્ધં સંશાન્તવૃત્તિર્ અથ તત્ર મુહૂર્તમ્ ઈશઃ ॥