મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.247

અનન્તરં વદ બ્રહ્મઞ્ જગન્તિ ભવતા તદા ।
ભૂમણ્ડલાનાં હૃદયે કચ્ચિત્ દૃષ્ટાનિ વા ન વા ॥

પરાત્મજાગ્રત્સ્વપ્નોર્વીમણ્ડલૌઘાત્મના મયા ।
તતો ઽનુભૂતં હૃદયે દૃષ્ટં ચ પરયા દૃશા ॥

યાવત્ તથૈવ સર્વત્ર જગજ્જાલમ્ અવસ્થિતમ્ ।
સર્વં દૃશ્યમયં શાન્તમ્ અપિ દ્વૈતમયાત્મકમ્ ॥

જગન્તિ સન્તિ સર્વત્ર સર્વત્ર બ્રહ્મ સંસ્થિતમ્ ।
સર્વં શૂન્યં પરં શાન્તં સર્વમ્ આરમ્ભમન્થરમ્ ॥

સર્વત્રૈવાસ્તિ પૃથ્વ્યાદિ સ્થૂલં તચ્ ચ ન કિઞ્ચન ।
ચિદ્વ્યોમૈવ યથા સ્વપ્નપુરં પરમ્ અજં ન તત્ ॥

નેહાનાનાસ્તિ નો નાના ન નાસ્તિત્વં ન ચાસ્તિતા ।
અહમ્ ઇત્ય્ એવ નૈવાસ્તિ યત્ર તત્ર કુતો ઽસ્તુ કિમ્ ॥

અનુભૂતમ્ અપીદં સદ્ અહમિત્યાદિદૃશ્યકમ્ ।
નાસ્ત્ય્ એવ યદિ વાપ્ય્ અસ્તિ તદ્ બ્રહ્માજમ્ અનામકમ્ ॥

યત્ સ્વપ્નપુરમ્ એવેદં સર્ગાદાવ્ એવ વિન્નભઃ ।
અસ્તિતાનાસ્તિતે તત્ર કીદૃશે ક્વ કુતસ્ સ્થિતે ॥

યથાહં દૃષ્ટવાંસ્ તાનિ જગન્ત્ય્ અવનિરૂપધૃત્ ।
તથા મયા જલીભૂય દૃષ્ટં તાદૃશમ્ એવ તત્ ॥

વારિધારણયા વારિ ભૂત્વા જડમ્ ઇવાજડમ્ ।
સમુદ્રમન્દિરેષ્વ્ અન્તશ્ ચિરં ગુલગુલાયિતમ્ ॥

તૃણવૃક્ષલતાગુલ્મવલ્લીનાં સ્તમ્ભનાડિષુ ।
મૃદ્વ્ અલક્ષિતમ્ આરૂઢં તવાઙ્ગેષ્વ્ ઇવ યૂકયા ॥

સર્વોત્થાનોપમા સ્તમ્ભે તચ્છેદે વલયોપમા ।
મૃદ્વ્યા કર્ણાહિગત્યેવ રચનાભ્રે કૃતોદરે ॥

વલ્લીતમાલતાલાદિપલ્લવેષુ ફલેષુ ચ ।
વિશ્રમ્ય પુષ્ટયાકૃત્યા રેખાવિરચનં કૃતમ્ ॥

મુખેનાવિશ્ય હૃદયમ્ ઋતુવૈધુર્યધારિણા ।
વૃતા વિધુરિતા ભુક્તા લૂના દેહેષુ ધાતવઃ ॥

સુપ્તં પલ્લવતલ્પેષુ પ્રાલેયકણરૂપિણા ।
તુલ્યકાલમ્ અશેષેષુ દિક્ષુ સર્વાસ્વ્ અખેદિના ॥

નાનાહ્રદનદીગેહગામિનાવિરતાધ્વના ।
વિશ્રાન્તં સેતુસુહૃદḫ પ્રસાદેન ક્વચિત્ ક્વચિત્ ॥

વિદા વિદનુસન્ધાનાજ્ જડેન તદનાશ્રયાત્ ।
જલાશયેષૂલ્લસિતં જલેનાવર્તવૃત્તિના ॥

મયા દુષ્કૃતિનેવોર્ધ્વાચ્ છિલાસ્તમ્ભેન ભૂભૃતામ્ ।
સાવર્તવૃત્તિના શ્વભ્રપાતેષુ શતધા ગતમ્ ॥

ધૂમરૂપેણ નિર્ગત્ય દારુભ્યો ગગનાર્ણવે ।
કણરત્નેન નીલર્ક્ષમણાવ્ આવર્તિના સ્થિતમ્ ॥

વિશ્રાન્તમ્ અભ્રપીઠેષુ વિદ્યુદ્વનિતયા સહ ।
ભિન્નેન્દ્રનીલનીલેન શેષાઙ્ગેષ્વ્ ઇવ શૌરિણા ॥

પરમાણુમયે સર્ગે પિણ્ડરૂપેષ્વ્ અલક્ષિતમ્ ।
સ્થિતમ્ અન્તḫ પદાર્થેષુ બ્રહ્મણેવાબિલાત્મના ॥

પ્રાપ્ય જિહ્વાણુભિસ્ સઙ્ગમ્ અનુભૂતિẖ કૃતોત્તમા ।
યા નાત્મનો ન દેહસ્ય મન્યે જ્ઞાનસ્ય કેવલમ્ ॥

ન મયા ન ચ દેહેન નાન્યેનાસ્વાદિતાત્મ યત્ ।
તદ્ અન્તર્ વિધૃતં શૈત્યમ્ અજ્ઞાનાય તદ્ અપ્ય્ અસત્ ॥

સર્વર્તુરસરૂપેણ નાનામોદાનિ દિક્ષ્વ્ અલમ્ ।
ભુક્તાનિ પુષ્પજાલાનિ પ્રોચ્છિષ્ટં દદતાલયે ॥

ચતુર્દશપ્રકારાણાં ભૂતાનામ્ અઙ્ગસન્ધિષુ ।
ઉષિતં ચેતનેનેવ જડેનાપ્ય્ અજડાત્મના ॥

શીકરોત્કરરૂપેણ રથમ્ આરુહ્ય મારુતમ્ ।
આમોદેનેવ વિહૃતં વિમલવ્યોમવીથિષુ ॥

રામ તસ્યામ્ અવસ્થાયાં પરમાણુકણં પ્રતિ ।
અનુભૂતમ્ અશેષેણ યથાસ્થિતમ્ ઇદં જગત્ ॥

અજડેન જડેનેવ મયા જલતયા તયા ।
અન્તસ્ સર્વપદાર્થાનાં જ્ઞાતાજ્ઞાતેન સંસ્થિતમ્ ॥

જગતાં તત્ર લક્ષાણિ નાશોત્પાદશતાનિ ચ ।
મયા દૃષ્ટાનિ રૂઢાનિ કદલીદલપીઠવત્ ॥

એવં જગચ્ ચાજગદ્ વા સાકારં વા નિરાકૃતિ ।
ચિન્માત્રગગનં સર્વમ્ આકાશાધિકનિર્મલમ્ ॥

ન કશ્ચન ત્વં ન ચ કિઞ્ચનેદં શુદ્ધḫ પરો બોધ ઇદં વિભાતિ ।
સ ચાપિ નો કિઞ્ચન નાપિ શૂન્યમ્ આકાશમ્ એવાસિ વિશઙ્કમ્ આસ્સ્વ ॥