મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.242

ઇતિ નૃત્યતિ સા દેવી દીર્ઘૈર્ દોર્દણ્ડમણ્ડલૈઃ ।
પરિસ્પન્દાત્મકૈર્ વ્યોમ કુર્વાણા ઘનકાનનમ્ ॥

ક્રિયાસૌ નૃત્યતિ તથા ચિતિશક્તિર્ અનામયા ।
અસ્યા વિભૂષણં શૂર્પકુણાલપટલાદિકમ્ ॥

શરશક્તિગદાપ્રાસમુસુલાસિશિલાદિ ચ ।
ભાવાભાવપદાર્થૌઘકલાકાલક્રમાદિ ચ ॥

ચિત્સ્પન્દો ઽન્તર્ જગદ્ ધત્તે કલ્પનેવ પુરં હૃદિ ।
સૈવ વા જગદ્ ઇત્ય્ એવ કલ્પનૈવ યથા પુરં ॥

પવનસ્ય યથા સ્પન્દસ્ તથૈવેચ્છા શિવસ્ય સા ।
યથાસ્પન્દો ઽનિલશ્ શાન્તḫ પ્રશાન્તેચ્છસ્ તથા શિવઃ ॥

અમૂર્તો મૂર્તમ્ આકાશે શબ્દાડમ્બરમ્ આનિલઃ ।
યથા સ્પન્દસ્ તનોત્ય્ એવં શિવેચ્છા કુરુતે જગત્ ॥

નૃત્યન્ત્યાથ યદા તત્ર તયા તસ્મિન્ પરામ્બરે ।
કાકતાલીયયોગેન સંરમ્ભવશતસ્ સ્વયમ્ ॥

નિકટસ્થશ્ શિવસ્ સ્પૃષ્ટસ્ સ મનાઙ્માત્રમ્ અન્તિકાત્ ।
વાડવો ઽગ્નિસ્ સ્વનાશાય વહન્ત્યેવામ્બુલેખયા ॥

સ્પૃષ્ટમાત્રે શિવે તસ્મિંસ્ તતḫ પરમકારણે ।
પ્રવૃત્તા પ્રકૃતિર્ ગન્તું સા શનૈસ્ તનુતાં તદા ॥

અનન્તાકારતાં ત્યક્ત્વા સમ્પન્ના ગિરિમાત્રિકા ।
તતો નગરમાત્રાસૌ તતશ્ ચ દ્રુમસુન્દરી ॥

તતો વ્યોમસમાકારા શિવસ્યૈવાકૃતિં તતઃ ।
સા પ્રવિષ્ટા સરિચ્ છાન્તસંરમ્ભેવ મહાર્ણવમ્ ॥

એક એવાભવદ્ અથો શિવયા પરિવર્જિતઃ ।
શિવ એવ શિવે શાન્તે આકાશે શમશોભિતઃ ॥

ભગવઞ્ શિવસંસ્પૃષ્ટા સા શિવા પરમેશ્વરી ।
કિમર્થમ્ આગતા શાન્તિમ્ ઇતિ મે બ્રૂહિ તત્ત્વતઃ ॥

સા રામ પ્રકૃતિḫ પ્રોક્તા શિવેચ્છા પરમેશ્વરી ।
જગન્માયેતિ વિખ્યાતા સ્પન્દશક્તિર્ અકૃત્રિમા ॥

સ પરḫ પ્રકૃતેḫ પ્રોક્તḫ પુરુષḫ પાવનાકૃતિઃ ।
શિવરૂપધરશ્ શાન્તḫ પરમાકાશશક્તિમાન્ ॥

ભ્રમતિ પ્રકૃતિસ્ તાવત્ સંસારે ભ્રમરૂપિણી ।
સ્પન્દમાત્રાત્મિકા સેચ્છા ચિચ્છક્તિḫ પરમેશ્વરી ॥

યાવન્ ન પશ્યતિ શિવં નિત્યતૃપ્તમ્ અનામયમ્ ।
અજડં પદમ્ આદ્યન્તવર્જિતં તર્જિતદ્વયમ્ ॥

સંવિન્માત્રૈકધર્મત્વાત્ કાકતાલીયયોગતઃ ।
સંવિદ્દેવી શિવં સ્પૃષ્ટ્વા તન્મય્ય્ એવ ભવત્ય્ અલમ્ ॥

પ્રકૃતિḫ પુરુષં સ્પૃષ્ટ્વા પ્રકૃતિત્વં સમુજ્ઝતિ ।
તદન્તર્ એકતાં ગત્વા નદી રૂપમ્ ઇવાર્ણવે ॥

આપગા હિ પયોમાત્રા સઙ્ગતાર્ણવ એવ સા ।
યદા તદા તમ્ એવાશુ પ્રાપ્ય તત્રૈવ લીયતે ॥

ચિતિશ્ શિવેચ્છા સા દેવં તમ્ એવાસાદ્ય શામ્યતિ ।
જન્મસ્થાનં શિલાં પ્રાપ્ય તીક્ષ્ણા ધારા યથાયસી ॥

પુંસશ્ છાયા નિજા છાયાં પ્રવિષ્ટસ્ય શરીરકમ્ ।
યથાશુ પ્રવિશત્ય્ એવ પ્રકૃતિḫ પુરુષં તથા ॥

ચેતિત્વા ચિન્ નિજં ભાવં પુરુષાખ્યં સનાતનમ્ ।
ભૂયો ભ્રમતિ સંસારે નેહ તત્તાં પ્રયાતિ હિ ॥

સાધુર્ વસતિ ચૌરૌઘે તાવદ્ યાવદ્ અસૌ ન તમ્ ।
પરિજાનાતિ વિજ્ઞાય ન તત્ર રમતે પુનઃ ॥

દ્વૈતે તાવદ્ અસદ્રૂપે રમતે ઽનુમતે ચિતિઃ ।
પરં પશ્યતિ નો યાવત્ તં દૃષ્ટ્વા તન્મયી ભવેત્ ॥

ચિતિ નિર્વાણરૂપં તત્ પ્રકૃતિḫ પરમં પદમ્ ।
પ્રાપ્ય તત્તામ્ અવાપ્નોતિ સરિદ્ અબ્ધાવ્ ઇવાબ્ધિતામ્ ॥

તાવદ્ વિમોહવશતશ્ ચિતિર્ આકુલેષુ સર્ગેષુ સંસરતિ જન્મદશાશ્રિતેષુ ।
યાવન્ ન પશ્યતિ પરં તમ્ અથાશુ દૃષ્ટ્વા તત્રૈવ મજ્જતિ ઘનં મધુનીવ ભૃઙ્ગી ॥

સમ્પ્રાપ્ય કસ્ ત્યજતિ નામ તદ્ આત્મતત્ત્વં પ્રાપ્યાનુભૂય ચ જહાતિ રસાયનં કઃ ।
શામ્યન્તિ યેન સકલાનિ નિરન્તરાણિ દુẖખાનિ જન્મમૃતિમોહમયાનિ રામ ॥