મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.233

અથ કલ્પાન્તમરુતિ વહત્ય્ અવધુતાચલે ।
બલેનામ્ભોધિકલ્લોલૈર્ નભસ્ય્ આવર્તકારિણિ ॥

સમુદ્રેષુ વિમુદ્રેષુ મર્યાદોલ્લઙ્ઘને ઘને ।
અઘનેષુ ઘનેષ્વ્ અમ્બુદારિદ્ર્યોપદ્રવદ્રુતે ॥

ભૂતલે ભૂતલેશાંશવર્જિતે વહ્નિભર્જિતે ।
પાતાલમ્ અપિ પાતાલે ગતે કિમ્ અપિ કાલતઃ ॥

દિવિ ચાવિદ્યમાનાયાં વિશીર્ણે સર્ગવર્ગકે ।
લોકે વ્યપગતાલોકે શોકૌકસિ કકુબ્ગણે ॥

કુતો ઽપ્ય્ આકાશકુહરાદ્ દૃપ્તદૈત્યગણા ઇવ ।
પુષ્કરાવર્તકા મેઘાશ્ ચક્રુર્ ગુલગુલારવમ્ ॥

બ્રહ્મવિસ્ફોટિતસ્વાણ્ડકુડ્યવિસ્ફોટનોદ્ભટમ્ ।
અન્યોઽન્યાસ્ફાલનોત્તાલમત્તાર્ણવરવાબિલમ્ ॥

લોકાન્તરપુરોદ્ગીર્ણઘનકોલાહલોલ્બણમ્ ।
પતત્કુલાચલસ્કન્ધબદ્ધોગ્રરવઘર્ઘરમ્ ॥

બ્રહ્માણ્ડશઙ્ખજઠરપૂરણાવર્તમન્થરમ્ ।
સ્વર્લોકરોધḫપાતાલતલાતતિસગુલ્મકમ્ ॥

સમસ્તદૂરદિગ્ભિત્તિહેલાહનનહર્ષુલમ્ ।
મહાપ્રલયસમ્મત્તપાનકાપાનતર્ષુલં ॥

પ્રસૃતપ્રલયાખ્યેન્દ્રમત્તૈરાવણબૃંહિતમ્ ।
આકલ્પક્ષુબ્ધમેઘાબ્ધિનિર્હ્રાદમ્ ઇવ સમ્ભૃતમ્ ॥

મહાપ્રલયસઙ્ક્ષુબ્ધક્ષીરોદમથનારવમ્ ।
બ્રહ્માણ્ડોગ્રારઘટ્ટે ઽસ્મિન્ વાર્યન્ત્રમ્ ઇવ સારવમ્ ॥

અથાસ્મિન્ સતિ કલ્પાગ્નૌ સ્થિતિમ્ એતિ કથં ઘનઃ ।
ઇતિ વિસ્મિતવાન્ અસ્મિ દૃશં દિગ્દશકે ઽત્યજમ્ ॥

યાવન્ ન ક્વચિદ્ એવાભ્રં પશ્યામ્ય્ આશાસુ કેવલમ્ ।
તરન્તિ તરલાસ્ફાલમ્ ઉલ્મુકાશનિવૃષ્ટયઃ ॥

તેન જ્વલનતાપેન બહુયોજનકોટિષુ ।
પદાર્થા ભસ્મતાં યાન્તિ દૂરે દિક્ષુ દશસ્વ્ અપિ ॥

અનન્તરં ક્ષણાદ્ વ્યોમ્નિ દૂરે ઽહમ્ અનુભૂતવાન્ ।
ઊર્ધ્વતશ્ શીતલં વાતમ્ અધસ્તાદ્ વાનલોપમમ્ ॥

એતાવતિ નભોમાર્ગે દૂરે કલ્પામ્બુદાસ્ સ્થિતાઃ ।
યસ્ તેષામ્ અગ્નિતાપાનાં વિષયો ન ચ મદ્દૃશામ્ ॥

અથ વારુણદિગ્ભાગાદ્ આયયૌ કલ્પમારુતઃ ।
યસ્મિંસ્ તૃણવદ્ ઉહ્યન્તે વિન્ધ્યમેરુહિમાદ્રયઃ ॥

તેન જ્વાલાચલાḫ પ્રાન્તડીનાઙ્ગારવિહઙ્ગમાઃ ।
લોલોલ્મુકવનાક્રાન્તા જગ્મુર્ અગ્નિદિશં દ્રુતમ્ ॥

સન્ધ્યાભ્રસદૃશાકારાસ્ તેરુર્ અઙ્ગારવારિદાઃ ।
ભ્રેમુર્ ભસ્મભરાભ્રાણિ પ્રોતાઙ્ગારરજાંસિ ખે ॥

સ જ્વાલાચલસઙ્ઘાતો દૃષ્ટો ઽનલદિશં વ્રજન્ ।
હેમાદ્રીણાં સપક્ષાણામ્ અનીકં દ્રવતામ્ ઇવ ॥

ધરાદ્રિમણ્ડલાભોગે ઽસોમ્યાઙ્ગારભરાત્મનિ ।
જ્વાલાચલઘને યાતે ભાતિ તેજસિ ભાસ્વતામ્ ॥

અર્ણવેષ્વ્ અનલાર્ણસ્સુ ક્વથનોત્ફાલવારિષુ ।
વનેષ્વ્ અસ્મૃતપર્ણેષુ દીપ્તાગ્નિતરુવારિષુ ॥

બ્રહ્મલોકસ્થનાથેષુ લોકપાલપુરેષ્વ્ અધઃ ।
સાઙ્ગનાબાલવૃદ્ધેષુ દગ્ધેષુ નિપતત્સુ ખાત્ ॥

કલ્પાન્તાનલપદ્મિન્યા બ્રહ્માણ્ડોગ્રસરોવરે ।
જ્વાલાપલ્લવશાલિન્યાસ્ સબીજાયાસ્ સહોલ્મુકૈઃ ॥

અનલાત્મસુ મૂલેષુ નાગેષુ ચ નગેષુ ચ ।
આપાતાલં નિમગ્નેષુ મહત્ય્ અઙ્ગારકર્દમે ॥

ઉષ્ટ્રસૈન્યમ્ ઇવાલક્ષ્યગતિર્ મન્નિકટં નભઃ ।
આયયાવ્ અઞ્જનશ્યામẖ કલ્પામ્બુદગણẖ ક્ષણમ્ ॥

સ્થિરકલ્પાનલજ્વાલાતુલ્યવિદ્યુન્મયાચલઃ ।
એકકોણકવિશ્રાન્તસપ્તામ્બુધિપયોભરઃ ॥

ભિત્તિભાસુરનીહારભારનિર્ભરદિક્તટઃ ।
બ્રહ્માણ્ડકુડ્યનિબિડમણ્ડલાસ્ફોટપણ્ડિતઃ ॥

કલ્પાન્તે ક્ષુભિતો ઽમ્ભોધિર્ વર્તુલાવર્તવૃત્તિમાન્ ।
તડિજ્જલેચરસ્ સ્ફારનિર્હ્રાદẖ ખમ્ ઇવાગતઃ ॥

મૃતો દગ્ધો નિશાનાથલોકો દ્વિગુણશીતલઃ ।
અન્યમ્ આકારમ્ આશ્રિત્ય પરલોકમ્ ઇવાગતઃ ॥

હિમસમ્ભારરૂપેણ હિમાચલમ્ ઇવાખિલમ્ ।
જાડ્યસ્તમ્ભિતનિશ્શેષજલકાષ્ઠાચલં દધત્ ॥

અથ બ્રહ્માણ્ડવિસ્ફોટકઠિનાસ્ફાટિતામ્બરમ્ ।
પ્રાક્ કૃત્વોદ્ભટતુષ્કારં કષ્ટા વૃષ્ટિḫ પપાત હ ॥

અગ્નિદાહવનાકાશવિદ્યુદુન્મેષભીષણા ।
ચટદ્ગુડગુડાસ્ફોટસ્ફુટદ્બ્રહ્માણ્ડમણ્ડલા ॥

પૃષતોત્કરશીત્કારશતક્ષ્વેડાક્ષયારવા ।
શીતશીકરનીહારભિત્તિબન્ધમયામ્બરા ॥

રોદોમણ્ડપવૈડૂર્યસ્તમ્ભસમ્ભારભાસુરૈઃ ।
ધારાસારૈર્ ધરાધૈર્યશૈલશાતનશાલિની ॥

ધરાચટચટાસ્ફોટસ્ફુટદઙ્ગારપત્તના ।
ગર્જનોર્જિતસમ્પાતપતલ્લોકાન્તરાકુલા ॥

સા બભૂવાથ સાઙ્ગારજગદ્ગેહવિલાસિની ।
કૃતપ્રત્યુદ્ગમા બાષ્પશ્રિયાજ્વલનયા ભુવઃ ॥

જ્વાલાલવોલ્લલનડમ્બરમ્ અમ્બરં તદ્ વ્યૂઢસ્થલાબ્જદલજાલમ્ ઇવાલમ્ આસીત્ ।
ધારા ભ્રમદ્ભ્રમરપઙ્ક્તિનિભાસ્ તદાસંસ્ તત્ર સ્ફુરચ્છિશિરશીકરપક્ષિપુઞ્જાઃ ॥

ઉદ્યદ્બૃહચ્ચટચટારવપૂરિતાશો ભીમો ઽભવત્ સ સલિલાનલસન્નિપાતઃ ।
દુર્વારવૈરિવિષમો મહતાં બલાનાં સઙ્ગ્રામ ઉગ્ર ઇવ હેતિહતોગ્રહેતિઃ ॥