મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.232

અથાગ્રસ્થબ્રહ્મલોકે બ્રહ્મણિ ધ્યાનશાલિનિ ।
નિક્ષિપ્તાક્ષશ્ શનૈર્ દિક્ષુ દૃષ્ટવાન્ અમલં હ્ય્ અહમ્ ॥

દ્વિતીયમ્ અર્કં મધ્યાહ્ને પશ્ચાદ્ અભ્યુદિતં સ્ફુટમ્ ।
દિગ્દાહમ્ ઇવ દિગ્વક્ત્રે વનદાહમ્ ઇવાચલે ॥

વહ્નિલોકમ્ ઇવ વ્યોમ્નિ વડવાગ્નિમ્ ઇવાર્ણવે ।
તતો ઽપશ્યમ્ અહં દીપ્તં સૂર્યં નૈરૃતદિઙ્મુખે ॥

સૂર્યં યામ્યૈકદિગ્ભાગે સૂર્યમ્ અગ્નિકદિઙ્મુખે ।
સૂર્યમ્ ઐન્દ્રૈકદિગ્ભાગે સૂર્યમ્ ઈશાનદિઙ્મુખે ॥

સૂર્યં કુબેરકકુભિ સૂર્યં વાયવ્યદિક્તટે ।
સૂર્યં વારુણદિગ્ભાગે તેન વિસ્મિતવાન્ અહમ્ ॥

યાવદ્ વિચારયામ્ય્ આશુ વિધિવૈધુર્યમ્ આકુલઃ ।
ઉદભૂદ્ ભૂતલાત્ તાવદ્ અર્ક ઔર્વ ઇવાર્ણવાત્ ॥

એકાદર્શે ઽખિલાર્કાણાં પ્રતિબિમ્બમ્ ઇવોત્થિતમ્ ।
ઉદભૂત્ ત્રયમ્ અર્કાણામ્ અમ્બરે દિગ્ગણામ્બરે ॥

તદ્ દ્વાદશપરીમાણં દીપ્તં વૃન્દં વિવસ્વતામ્ ।
સર્વદિક્કં દદાહોચ્ચૈશ્ શુષ્કં વનમ્ ઇવાનલઃ ॥

અથોદભૂજ્ જગત્ષણ્ડશોષણગ્રીષ્મવાસરઃ ।
અનગ્નિર્ અગ્નિદાહો દ્રાગ્ અદૃશ્યોલ્મુકગુલ્મકઃ ॥

અનગ્નિનાગ્નિદાહેન તેન તામરસેક્ષણ ।
અઙ્ગાનિ દાવદગ્ધાનિ સ્વિન્નાનીવ મમાભવન્ ॥

પ્રદેશં તમ્ અથ ત્યક્ત્વા દૂરમ્ આરૂઢવાન્ અહમ્ ।
દૃઢહસ્તતલાઘાતહતકન્દુકવન્ નભઃ ॥

અપશ્યં ગગનસ્થો ઽહમ્ ઉદિતં ચણ્ડતેજસમ્ ।
તપન્તં દ્વાદશાદિત્યગણં દિક્ષુ દશસ્વ્ અપિ ॥

બૃહદ્ભડભડારાવજ્વલદ્ઘનવનાચલમ્ ।
મહાકહકહાશબ્દક્વથત્સપ્તાબ્ધિડમ્બરમ્ ॥

સજ્વાલોલ્મુકનીરન્ધ્રલોકાન્તરપુરાન્તરમ્ ।
જ્વાલાઘનઘટાટોપસિન્દૂરીકૃતપર્વતમ્ ॥

ડીયમાનમહાઙ્ગારસ્થિરવિદ્યુત્કકુપ્તટમ્ ।
સ્ફુરત્કટકટાટોપચટત્પત્તનમણ્ડલમ્ ॥

વિદલદ્ભૂતલોદ્ભૂતધૂમદણ્ડૈશ્ શિલાઘનૈઃ ।
કાચસ્તમ્ભસહસ્રાઢ્યભુવનાસ્થાનમણ્ડપમ્ ॥

ક્વથદ્ભૂતમહાભૂતતારાક્રન્દાતિઘર્ઘરમ્ ।
લોકપાલપુરાપાતસ્ફુટચ્ચટચટોદ્ભટમ્ ॥

તારાવિશરણોદ્ગારવૃષ્ટરત્નધરાતલમ્ ।
સર્વસ્થલાલયચલદ્દહ્યમાનજનવ્રજમ્ ॥

સર્વદિક્કાનલપ્લોષગણદુર્દર્શદિક્તટમ્ ।
ઉત્તપ્તામ્બુભરસ્વિન્નજલેચરમહાર્ણવમ્ ॥

ધરાધરદરીરન્ધ્રભ્રમત્કુણ્ડલિમણ્ડલમ્ ।
પતત્પર્વતનિષ્પિષ્ટપ્લુષ્ટપત્તનમણ્ડલમ્ ॥

પતત્પચપચાશબ્દશબ્દિતાબ્ધ્યદ્રિકુઞ્જકમ્ ।
તપત્તાપોન્નમદ્ભૂતજ્વરિતાર્ણવપર્વતમ્ ॥

હૃદયસ્ફોટનિસ્સારપતદ્વિદ્યાધરાઙ્ગનમ્ ।
આક્રન્દરોદનશ્રાન્તદ્રવન્નિશ્શરણામરમ્ ॥

નાગલોકજ્વલજ્જ્વાલાપાતાલોત્તપ્તભૂતલમ્ ।
શુષ્કાર્ણવસ્ખદાપઙ્કવિવૃત્તોગ્રજલેચરમ્ ॥

ઔર્વેણાબિન્ધનાભાવાત્ પ્રોડ્ડીયેવ સહસ્રધા ।
ગતેન શતધોત્થાય ગૃહીતગગનાઙ્ગનમ્ ॥

અથોદભૂજ્ જ્વલજ્જ્વાલાકિંશુકાંશુકશોભિતઃ ।
તાણ્ડવાયેવ કલ્પાગ્નિસ્ તરલોલ્મુકમાલ્યવાન્ ॥

તારં પટપટાટોપી રટદ્ભટ ઇવોદ્ભટઃ ।
જ્વાલોદ્ભુજો ધૂમ્રકચો જગજ્જીર્ણકુટીનટઃ ॥

જજ્વલુર્ વનજાલાનિ પુરાણિ નગરાણિ ચ ।
મણ્ડલદ્વીપદુર્ગાણિ જઙ્ગલાનિ સ્થલાનિ ચ ॥

સર્વખાનિ મહાકાશમ્ આશા દશ દિવશ્ શિરઃ ।
શ્વભ્રકૂપારઘટ્ટાટ્ટઘટ્ટનોડ્ડારદિક્તટાઃ ॥

શૃઙ્ગાણિ સિદ્ધવૃન્દાનિ ગિરયસ્ સાગરાર્ણવાઃ ।
સરસ્સરસ્યસ્ સરિતો દેવાસુરનરોરગાઃ ॥

આશાશ્ શનશનાશબ્દૈḫ પુરુષૈર્ અશિવાર્ચિષામ્ ।
આસન્ ક્ષ્વેડાકુરાક્ષસ્યો જ્વાલાજાલોજ્જ્વલોર્ધ્વજાઃ ॥

ભં ભં ભમ્ ઇતિ ભાઙ્કારૈર્ ભીષણૈર્ ભૂરિભસ્મભિઃ ।
જ્વાલાશ્ શ્વભ્રાદ્રિભૂમીનાં ગુહાભ્યḫ પરિનિર્યયુઃ ॥

જ્વાલોદરસ્થા અરુણાસ્ સમસ્તા ભૂતજાતયઃ ।
સ્થલપદ્મોદરાલીનામ્ આજહ્રુશ્ શ્રિયમ્ અશ્રિયઃ ॥

સદ્યોનિસ્સૃતરક્તાભૈસ્ સિન્દૂરામ્ભોદસુન્દરૈઃ ।
ધગ્ ધગ્ ધગ્ ઇતિ ગાયદ્ભિર્ જ્વાલાજાલૈર્ જગદ્ગતૈઃ ॥

આસીદ્ રક્તાંશુકૈẖ કીર્ણં સન્ધ્યાભ્રૈર્ ઇવ વા નભઃ ।
ઉત્ફુલ્લકિંશુકવનૈર્ ઉડ્ડીનૈર્ ઇવ વાવૃતમ્ ॥

ઔર્વેણ વાવૃતા આસન્ ફુલ્લાશોકવના ઇવ ।
સ્થલાબ્જવલિતા રાવવિરાવા ઇવ ચાર્ણવાઃ ॥

નાનાવર્ણજ્વલજ્જ્વાલાધૂમવિન્યાસબન્ધવાન્ ।
રૂઢવાન્ હિમવાન્ ધાતુચિત્રસૌધતલશ્રિયમ્ ॥

અનન્તવનવિન્યાસનવયૌવનપાવકઃ ।
ઉદયાસ્તમયાદ્રિભ્યો વિન્ધ્યો વિધુરતામ્ અગાત્ ॥

અઙ્ગારકલ્પવિટપૈર્ જ્વાલાવનવિવલ્ગનૈઃ ।
શરૈર્ ઈશ ઇવ ક્ષુબ્ધસ્ સહ્યો ઽસહ્યત્વમ્ આયયૌ ॥

મધ્યમધ્યકચત્કાર્ષ્ણ્યં ભ્રમદ્ધૂમાલિમાલિતમ્ ।
ચલજ્જ્વાલાબ્જમ્ અનિલૈર્ મૃષ્ટં સર ઇવામ્બરમ્ ॥

ખે ઽદ્રીણાં શિખરોર્વ્યો ઽગ્નિશિખાશિખરશેખરાઃ ।
નનૃતુર્ નીરસા રામ નર્તક્યẖ કેતુકુન્તલાઃ ॥

તલાહિતાનલજ્વાલા બ્રહ્માણ્ડોર્ધ્વકવાટભૂઃ ।
ભર્જનપ્રોત્ફલદ્ભૂતધાનાગાદ્ ભ્રાષ્ટ્રભૂમિકામ્ ॥

દ્વીપાબ્ધિકઙ્કણશ્રેણી મૃજ્જલાઙ્ગાગ્નિનારુણા ।
હૃત્પ્રકોષ્ઠે જગલ્લક્ષ્મ્યાસ્ સાવતીર્ણાભવત્ તદા ॥

શૈલાશ્ ચટચટાસ્ફોટૈર્ વૃક્ષાẖ કટકટારવૈઃ ।
દેશા હલહલોલ્લાસૈર્ અલં વિદલનં યયુઃ ॥

અબ્ધયẖ ક્વથિતાકારાḫ ફેનિલોલ્લોલમાંસલાઃ ।
વીચીકરતલાઘાતાંશ્ ચક્રુર્ અર્કમુખે નુ ખે ॥

અન્યોઽન્યવેલ્લિતૈર્ લોલભૂતલાઙ્ગારપર્વતાન્ ।
જહ્રુર્ વીચિકરૈર્ મોહજડાḫ પ્રકુપિતા ઇવ ॥

આશાકાશાશિનામ્ એષાં ગુહાગુલગુલારવાન્ ।
પ્રપન્નશ્ શબ્દ આગ્નેયો જ્વાલાભડભડોદ્ભટઃ ॥

લોકપાલપુરાપાતભગ્નાઙ્ગારાદિભિત્તયઃ ।
દિશો દશાપિ વૈવશ્યમ્ અયુર્ ઉન્મુક્તવૃત્તયઃ ॥

કાઞ્ચનદ્રવસાન્દ્રાર્દ્રદ્રુમાઙ્ગારગુહાગૃહઃ ।
શનૈẖ ખર્વાકૃતિર્ મેરુર્ આસીદ્ ધિમમ્ ઇવાતપે ॥

ક્ષણેનૈવાનલાત્ તસ્માદ્ ધિમવાન્ વ્યદ્રવદ્ દ્રુતઃ ।
સર્વાન્તશ્શીતલશ્ શુદ્ધો દુર્જનાદ્ ઇવ સજ્જનઃ ॥

તસ્યામ્ અપિ દશાયાં તુ મલયો ઽમલસૌરભઃ ।
આસીત્ ત્યજત્ય્ ઉદારાત્મા ન નાશે ઽપ્ય્ ઉત્તમં ગુણમ્ ॥

નશ્યન્ન્ અપિ મહાન્ હ્લાદં ન ખેદં સમ્પ્રયચ્છતિ ।
ચન્દનં દગ્ધમ્ અપ્ય્ આસીદ્ આનન્દાયૈવ જીવતામ્ ॥

ન કદાચન સંયાતિ વસ્તૂત્તમમ્ અવસ્તુતામ્ ।
પ્રલયાનલનિર્દગ્ધમ્ અપિ હેમ ન નષ્ટવત્ ॥

દ્વે હેમનભસી તસ્મિન્ ન નષ્ટે પ્રલયાનલે ।
તયોર્ એવ વપુશ્ શ્લાઘ્યં સર્વનાશે ઽપ્ય્ અનાશયોઃ ॥

નભો વિભુતયાનાશિ હેમોત્કૃષ્ટતયાક્ષયમ્ ।
સત્ત્વમ્ એકં સુખં મન્યે ન રજો ન ચ વા તમઃ ॥

ચલદુચ્ચવનાપાતવિકીર્ણાઙ્ગારવર્ષણઃ ।
દગ્ધાબ્દાદ્રિર્ મહાધૂમજાલો ઽભૂદ્ વહ્નિવારિદઃ ॥

રસનિસ્સરણાર્તાનાં શૂન્યાનાં સ્ફારદેહિનામ્ ।
શુષ્કાનાં વ્યોમવિટપિપત્ત્રાણાં પાત્રરૂપિણામ્ ॥

વારિદાનાં સવારીણાં દગ્ધાનાં પ્રલયાર્ચિષા ।
જ્ઞપ્ત્યેવાજ્ઞાનદોષાણાં દૃષ્ટં ભસ્માપિ ન ક્વચિત્ ॥

ન લઙ્ઘયતિ કૈલાસં યાવદ્ ઉલ્લસિતો ઽનલઃ ।
તાવત્ તં કલ્પકુપિતો રુદ્રો નેત્રાગ્નિનાદહત્ ॥

દાહસ્ફુટદ્દ્રુમસ્થૂલશિલાચટચટારવાઃ ।
લગુડોપલલોષ્ટૌઘૈર્ અયુધ્યન્તેવ ભૂભૃતઃ ॥

જ્વાલા ઘનઘટાટોપસાવતંસાચલાભિધાઃ ।
બભુર્ આવ્યોમવિકસત્સ્થલપદ્મવના ઇવ ॥

સર્ગẖ કદાચિદ્ એવાસીદ્ ઇત્ય્ અગાત્ સ્મરણીયતામ્ ।
કલ્પાન્તસ્ સ્ફારયન્ દુẖખાન્ય્ અગાદ્ અસ્મરણીયતામ્ ॥

તાપોપતાપપરમાḫ પરમારણતત્પરાઃ ।
વહ્નયો ઽપહ્નવં ચક્રુર્ જગતામ્ અસતામ્ ઇવ ॥

વવુર્ અશનિનિપાતપિણ્ડિતાઙ્ગાẖ કચદનલોલ્મુકખણ્ડમુણ્ડમાલ્યાઃ ।
પ્રલયસમયવાયવો ઽનલાત્તા દલદચલાશનિપાલયો લિહન્તઃ ॥

વ્યાલોલસ્ફુટિતાનલદ્રુમવનપ્રોદ્ભૂતભસ્મોષ્મણા દત્તાભ્રભ્રમદુલ્મુકાહતિવહત્સાઙ્ગારગૌરાર્ચિષઃ ।
ભ્રશ્યત્પાવકશૃઙ્ગમધ્યવિવલજ્જ્વાલાલવશ્યામલા નિશ્શેષાગ્નિનિકાશપૂરવપુષો વેગેન વાતા વવુઃ ॥