મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.228

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ભગવાન્ બ્રહ્મા બ્રહ્મલોકજનૈસ્ સહ ।
બદ્ધપદ્માસનો ઽનન્તસમાધાનગતો ઽભવત્ ॥

ઓઙ્કારોર્ધ્વાર્ધમાત્રાન્તશ્ શાન્તનિશ્શેષમાનસઃ ।
લિપિકર્માર્પિતાકાર આસીદ્ આશાન્તવેદનઃ ॥

તમ્ એવાનુસરન્તી સા તથૈવ ધ્યાનગા સતી ।
વાસનાસીદ્ અશેષાશાશાન્તા વાકાશરૂપિણી ॥

પરમેષ્ઠિન્ય્ અસઙ્કલ્પે તસ્મિંસ્ તાનવમ્ ઈયુષિ ।
સર્વગાનન્તચિદ્વ્યોમરૂપો ઽપશ્યમ્ અહં તદા ॥

યાવત્ સઙ્કલ્પનં તસ્ય વિરસીભવતિ ક્ષણાત્ ।
યથૈવાશુ તથૈવોર્વ્યાસ્ સાદ્રિદ્વીપપયોનિધેઃ ॥

તૃણગુલ્મલતાશાલિસમુદ્ભવનશક્તતા ।
સમસ્તૈવાસ્તમ્ આગન્તુમ્ આરબ્ધા સા શનૈશ્ શનૈઃ ॥

કિલ તસ્ય વિરાડાત્મરૂપસ્યાઙ્ગૈકદેશતામ્ ।
સા બિભર્તિ મહી તેન તદસંવેદનોદયાત્ ॥

વિચેતના સા વિરસા બભૂવ પરિજર્જરા ।
માર્ગશીર્ષાન્તવલ્લીવ જરાવિધુરતાં ગતા ॥

યથાસ્માકમ્ અસંવિત્તેર્ અઙ્ગાલી વિરસા ભવેત્ ।
તથા વિરિઞ્ચાસંવિત્તેર્ ધરા વૈધુર્યમ્ આગતા ॥

સમ્પન્નસંહતાનેકમહોત્પાતભરાવૃતા ।
દુષ્કૃતાઙ્ગારનિર્દગ્ધનરકોન્મુક્તમાનવા ॥

દુર્ભિક્ષાકાણ્ડદૌસ્સ્થિત્યદૈન્યદારિદ્ર્યદુર્ભગા ।
દુશ્શીલાશેષવનિતાનિર્મર્યાદનરાવૃતા ॥

પાંસુપ્રતર્દનીહારધૂલિધૂસરસૂર્યભાક્ ।
દ્વન્દ્વિમૂર્ખમહાદુẖખવ્યસનિવ્યાધિતાકુલા ॥

અગ્નિદાહજલાપૂરયુદ્ધપ્રોચ્છિન્નમણ્ડલા ।
અવૃષ્ટ્યવગ્રહોન્નષ્ટકષ્ટચેષ્ટિતપામરા ॥

અશઙ્કિતમહોત્પાતપતત્પર્વતપત્તના ।
શિશુશ્રોત્રિયપુણ્યાર્યગુણિનાશરુદજ્જના ॥

અશઙ્કિતસ્થલીમધ્યસઞ્જાતાગાધકૂપકા ।
વર્ણસઙ્કરનારીણામ્ આસક્તજનભૂમિપા ॥

અટ્ટશીલાખિલજના શવશીલચતુષ્પથા ।
કેશૈકશીલવનિતા પાનશીલજનેશ્વરા ॥

દુẖખશીલસમાચારા દ્વન્દ્વશીલાખિલપ્રજા ।
અધર્મશીલવનિતા કુશાસ્ત્રશતશીલિની ॥

દુર્જનાખિલવિત્તાઢ્યા વિપદ્વિહતસજ્જના ।
અનાર્યવસુધાપાલા તદનાદૃતપણ્ડિતા ॥

લોભમોહભયદ્વેષરાગરોગરજોરતા ।
અગમ્યગામિપુરુષા રુષાભિહતસદ્દ્વિજા ॥

અનારતઘનાક્રન્દપરાપર્યન્તપામરા ।
દસ્યૂત્સન્નપુરગ્રામદેવદ્વિજસમાશ્રયા ॥

આપાતમધુરારમ્ભદુẖખદોદર્કભઙ્ગુરા ।
આલસ્યોલ્લાસવિલસત્કાર્યવૈધુર્યધર્મિણી ॥

સર્વાપદુપતાપાર્તા ક્રમેણોત્સન્નદિગ્ગણા ।
ભસ્મશેષપુરગ્રામા નિર્જનાખિલમણ્ડલા ॥

રોરૂયમાણભસ્માભ્રકુણ્ડલોડ્ડામરામ્બરા ।
દુર્ભગાડમ્બરારમ્ભરોદનોરુરવોદરી ॥

મુષ્ટિપ્રમાણજનતા જનતાપાનુષઙ્ગિણી ।
નીરસાશેષદેશાન્તા સર્વર્તુગુણવર્જિતા ॥

ઇત્ય્ અસ્ય પાર્થિવે ધાતૌ બ્રહ્મણો ગતવેદને ।
પૃથિવી પૃથુવૈધુર્યા સમ્પન્નાસન્નનાશતઃ ॥

અથ તત્સંવિદુન્મુક્તો જલધાતુẖ ક્ષયોન્મુખઃ ।
યદા વિક્ષુભિતાત્માસીત્ તદા નિયતિલઙ્ઘિનઃ ॥

સમુત્સાર્યાર્યમર્યાદામ્ અર્ણવા વિવૃતાર્ણસઃ ।
પ્રવૃત્તા વિકૃતિં ગન્તુમ્ ઉન્મત્તા ઇવ રાવિણઃ ॥

વીચિવિક્ષોભવિન્યાસૈર્ વેલાવિપિનલાવકાઃ ।
કલ્લોલવલનાવર્તવિવર્તોદ્વર્તિતાદ્રયઃ ॥

શીકરૌઘમહારમ્ભઘનસંવલિતાચલાઃ ।
ચલાચલવલદ્વીરમકરાઘૂર્ણિતાન્તરાઃ ॥

ઉલ્લલન્મકરાક્રાન્તદ્રુમકાનનિતોદરાઃ ।
દરીવિદારણભ્રષ્ટસિંહાહતજલેચરાઃ ॥

ઉત્ફાલમકરચ્છિન્નનભશ્ચરબૃહદ્ઘનાઃ ।
પરસ્પરોર્મિસઙ્ઘટ્ટડાક્કારકટુટાઙ્કૃતાઃ ॥

તરત્તરઙ્ગમાતઙ્ગફૂત્કારાધૌતભાસ્કરાઃ ।
અન્યોઽન્યવેલ્લનવ્યગ્રપ્રવિદીર્ણાદ્રિભિત્તયઃ ॥

તટપર્વતલુણ્ઠાકતરઙ્ગકરમણ્ડલાઃ ।
ગર્જદ્ગિરિદરીગેહવિશદુન્મત્તવારયઃ ॥

ભૂપાḫ પરપુરાક્રાન્તૌ લગ્ના ઇવ હતારયઃ ।
તારારવરણદ્રીઢાવિદ્રાવિતનભશ્ચરાઃ ॥

પ્રલુણ્ઠિતવનવ્યૂહલૂનકાનનિતામ્બરાઃ ।
સપક્ષપર્વતાકારતરઙ્ગાપૂરિતામ્બરાઃ ॥

મહારવમરુદ્ભિન્નકલોલાચલચાલિતાઃ ।
ચઞ્ચત્તીરગિરિવ્રાતપતત્તટરટજ્જલાઃ ॥

ઉલ્લલદ્વિપુલાવર્તપ્રોત્ક્ષિપ્તમકરોત્કરાઃ ।
નિમજ્જન્નિસ્તલાવર્તનિગીર્ણગિરિકન્દરાઃ ॥

દરીદલનસમ્પ્રાપ્તદૃષદ્દશનદન્તુરાઃ ।
શૃઙ્ગલમ્બિદરીપ્રોતમગ્નવીચિજલેભકાઃ ।
વ્યાલોલવલનાક્રાન્તવિટપિપ્રોતકચ્છપાઃ ॥

યમેન્દ્રવસુધાવાહૈર્ ઉત્કર્ણૈર્ ભયવિહ્વલૈઃ ।
શ્રૂયમાણપતચ્છૈલતટીકટકટારવાઃ ॥

મત્સ્યપુચ્છચ્છટાચ્છિન્નમગ્નોન્મગ્નદ્રુતાદ્રયઃ ।
નીલાલૂનવનવ્યૂહશેવાલાશારવારયઃ ॥

પ્રજ્વલદ્વડવાવહ્નિજ્વાલાચલમિલજ્જલાઃ ।
સ્વરસેન વિભોર્ નાશે વિશન્તીવ મહાનલમ્ ॥

મિલચ્છિખરિમાતઙ્ગજલમાતઙ્ગયોધિનઃ ।
નૃત્યન્તીવ તરઙ્ગૌઘૈર્ જલાવલનવેધિનઃ ॥

જલાચલાચલાન્યોઽન્યસઙ્ઘટ્ટાસ્ફોટપણ્ડિતાઃ ।
વહદ્ગિરિવનવ્રાતપ્રાણિમણ્ડલમણ્ડિતાઃ ॥

ઉડ્ડામરરવેભેન્દ્રભેરીરસનભાસુરૈઃ ।
આસુરૈર્ ઇવ પાતાલાẖ કલ્લોલૈર્ અલમ્ આકુલાઃ ॥

અથોદપતદ્ ઉન્નાસદિઙ્નાગવદનધ્વનિઃ ।
પાતાલતલતાલ્વન્તર્વિસ્ફોટામોટનોદ્ભટઃ ॥

ચઞ્ચલાચલકીલોર્વી ચચાલ જલચાલિતા ।
લોલશેવાલવલ્લીવ વ્યાલોલામ્ભોધિલઙ્ઘિતા ॥

અથ દુર્વારનિર્ઘોષનિર્ઘાતાડમ્બરાન્વિતા ।
પુસ્ફોટેવ પતન્તીવ દ્યૌર્ દિશામ્ અમરારવૈઃ ॥

આવર્તવલનાકારાẖ કેતવḫ પેતુર્ અમ્બરાત્ ।
હેમરત્નમહીમુક્તાસ્ સિન્દૂરભુજગા ઇવ ॥

કકુબ્ભ્યો નભસો ભૂમેર્ ઉદગુર્ દગ્ધદિક્તટાઃ ।
વલજ્જ્વાલાજટાટોપા વિવિધોત્પાતપઙ્ક્તયઃ ॥

પૃથ્વ્યાદીન્ય્ અમરાદીનિ બ્રહ્મોન્મુક્તાનિ સર્વતઃ ।
દ્વિવિધાનિ મહાભૂતાન્ય્ અલં સઙ્ક્ષોભમ્ આયયુઃ ॥

ચન્દ્રાર્કાનિલશક્રાગ્નિલોકા હલહલાકુલાઃ ।
પરિપાતપરા આસન્ બ્રહ્મલોકગતેશ્વરાઃ ॥

કમ્પૈẖ કટકટારાવૈḫ પતત્પાદપપઙ્ક્તયઃ ।
ભૂમેર્ અન્વભવન્ ભૂરિદોલાન્દોલનમ્ અદ્રયઃ ॥

ભૂકમ્પલોલકૈલાસમેરુમન્દરકન્દરાઃ ।
પેતુẖ કલ્પતરૂન્મુક્તરત્નસ્તબકવૃષ્ટયઃ ॥

લોકાન્તરાદ્રિપુરવારિધિકાનનાનામ્ ઉત્પાતકલ્પપવનેન મિથો હતાનામ્ ।
કોલાહલૈર્ જગદ્ અભૂત્ પ્રવિકીર્ણશીર્ણં પૂર્ણાર્ણવે ત્રિપુરપૂર ઇવાભિપાતી ॥