મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.226

જગદઙ્ગમ્ અનાભાસમ્ અદૃશ્યં દૃશ્યવત્ સ્થિતમ્ ।
પરયા દૃશ્યતે દૃષ્ટ્યા તદ્ બ્રહ્મૈવ નિરામયમ્ ॥

તત્ર શૈલસરિત્સ્રોતોલોકલોકાન્તરભ્રમાઃ ।
ભાન્તિ તે પરમાદર્શે મહાવ્યોમનિ બિમ્બિતાઃ ॥

સા પ્રવિષ્ટા તતસ્ સર્ગમ્ અનર્ગલમ્ અચેષ્ટિતા ।
અહમ્ અપ્ય્ અવિશં તત્ર સઙ્કલ્પેન તયા સહ ॥

યાવત્ સા તત્ર વૈરિઞ્ચં લોકમ્ આસાદ્ય સોદ્યમા ।
ઉપવિષ્ટા વિરિઞ્ચસ્ય પુરḫ પરમશોભના ॥

વક્તવ્યો મુનિશાર્દૂલ પતિર્ મે પાતિ મામ્ ઇમામ્ ।
વિવાહાર્થમ્ અનેનાહં જનિતાજરસા પુરા ॥

પુરાણḫ પુરુષો ઽપ્ય્ એષ મામ્ અદ્યાપિ જરાં ગતામ્ ।
ન વિવાહિતવાંસ્ તેન વિરાગમ્ અહમ્ આગતા ॥

વિરાગમ્ એષો ઽપ્ય્ આયાતો ગન્તુમ્ ઇચ્છતિ તત્ પદમ્ ।
યત્ર ન દ્રષ્ટૃતા નૈવ દૃશ્યતા ન ચ શૂન્યતા ॥

મહાપ્રલયસમ્પન્ને જગત્ય્ અસ્મિંશ્ ચ સમ્પ્રતિ ।
ધ્યાનાચ્ ચ ન ચલત્ય્ એષ શૈલમૌનાદ્ ઇવાચલઃ ॥

તસ્માન્ મામ્ એનમ્ અપિ ચ બોધયિત્વા મુનીશ્વર ।
આમહાકલ્પસર્ગાદૌ પરમે પથિ યોજય ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા મામ્ અસૌ તસ્ય બોધાયેદમ્ ઉવાચ હ ।
નાથાયં મુનિનાથો નસ્ સદ્મ સમ્પ્રાપ્તવાન્ ઇદમ્ ॥

એષો ઽન્યસ્મિઞ્ જગદ્ગેહે બ્રહ્મણસ્ તનયો મુનિઃ ।
પૂજયૈનં ગૃહાયાતં ગૃહસ્થગૃહપૂજયા ॥

બુધ્યતામ્ અર્ઘ્યપાદ્યેન પૂજ્યતાં મુનિપુઙ્ગવઃ ।
મહન્ મહત્સપર્યા હિ મહાત્મભ્યો ઽભિરોચતે ॥

તયેત્ય્ ઉક્તે મહાબુદ્ધિર્ બુબુધે સ સમાધિતઃ ।
સ્વસંવિત્તિદ્રવાત્મત્વાદ્ આવર્ત ઇવ વારિધૌ ॥

શનૈર્ ઉન્મીલયામ્ આસ નયને નયકોવિદઃ ।
મધુશ્ શિશિરસંશાન્તાવ્ અવનૌ કુસુમે યથા ॥

શનૈḫ પ્રકટયામ્ આસુસ્ તાન્ય્ અઙ્ગાન્ય્ અસ્ય સંવિદમ્ ।
મધોḫ પલ્લવજાલાનિ નવાનીવ નવં રસમ્ ॥

સુરસિદ્ધાપ્સરસ્સઙ્ઘાસ્ સમાજગ્મુસ્ સમન્તતઃ ।
યથા હંસાલયો લોલાḫ પ્રાતર્ વિકસિતં સરઃ ॥

દદર્શાસૌ પુરḫ પ્રાપ્તં માં ચ તાં ચ વિલાસિનીમ્ ।
ઉવાચાથ વચો વન્દ્યḫ પ્રણવસ્વરસુન્દરમ્ ॥

કરામલકવદ્દૃષ્ટસંસારાસારસાર હે ।
જ્ઞાનામૃતમહામ્ભોધે મુને સ્વાગતમ્ અસ્તુ તે ॥

પદવીમ્ અસિ સમ્પ્રાપ્ત ઇમામ્ અતિદવીયસીમ્ ।
દૂરાધ્વસુ પરિશ્રાન્ત ઇદમ્ આસનમ્ આસ્યતામ્ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તે તેન ભગવન્ન્ અભિવાદય ઇત્ય્ અહમ્ ।
વદન્ મણિમયે પીઠે નિવિષ્ટો દૃષ્ટિદર્શિતે ॥

અથામરર્ષિગન્ધર્વમુનિવિદ્યાધરોદિતાઃ ।
પ્રસ્તુતાસ્ સ્તુતયḫ પૂજા નતયસ્ સ્થિતિનીતયઃ ॥

તતો મુહૂર્તમાત્રેણ સર્વભૂતગણોત્થિતે ।
શાન્તે પ્રકૃતસંરમ્ભે તસ્યોક્તં બ્રહ્મણો મયા ॥

કિમ્ ઇદં ભૂતભવ્યેશ યદ્ ઇયં મામ્ ઉપાગતા ।
વક્તિ જ્ઞાનગિરાસ્માંસ્ ત્વં બોધયેતિ પ્રયત્નતઃ ॥

ભવાન્ ભૂતેશ્વરો દેવસ્ સકલજ્ઞાનપારગઃ ।
ઇયં ચ કા મમ ચ કિં બ્રૂતે બ્રૂહિ બૃહદ્દ્યુતે ॥

કથમ્ એષા ત્વયા દેવ જાયાર્થં જનિતા સતી ।
નેહ જાયાપદં નીતા નીતા વિરસતાં પુનઃ ॥

મુને શૃણુ યથાવૃત્તમ્ ઇદં તે કથયામ્ય્ અહમ્ ।
યથાવૃત્તમ્ અશેષેણ કથનીયં યતસ્ સતામ્ ॥

અસ્તિ તાવદ્ અજં શાન્તમ્ અજરં કિઞ્ચિદ્ એવ સત્ ।
તતશ્ ચિત્કચનૈકાન્તરૂપિણẖ કચિતો ઽસ્મ્ય્ અહમ્ ॥

આકાશરૂપ એવાહં સ્થિત આત્મનિ સર્વદા ।
ભવિષ્યતિ સ્થિતે સર્ગે સ્વયમ્ભૂર્ ઇતિ નામ મે ॥

વસ્તુતસ્ તુ ન જાતો ઽસ્મિ ન ચ નશ્યામિ કિઞ્ચન ।
ચિદાકાશશ્ ચિદાકાશે તિષ્ઠામ્ય્ અહમ્ અનાવૃતઃ ॥

યદ્ અયં ત્વં મમાહં તે યદ્ ઇદં કથનં મિથઃ ।
તત્ તરઙ્ગસ્ તરઙ્ગાગ્રે રણત્ય્ એવેતિ મે મતિઃ ॥

એવંરૂપસ્ય મે કાલવશતો વિશદાકૃતેઃ ।
સૌકુમાર્યાચ્ ચિદાભાસમાત્રસ્યાન્તસ્ સ્વભાવતઃ ॥

મમાનન્યા તવાન્યસ્ય ચાન્યેવેહ વિભાતિ યા ।
સોદિતાનુદિતૈવાન્તર્ મમાહમ્ ઇતિ વાસના ॥

અનાશસત્તામુદિતસ્ ત્વ્ અહમ્ આત્મનિ સંસ્થિતઃ ।
સ્વભાવાદ્ અચ્યુતાકારસ્ સ્વાત્મારામસ્ સ્વયંપ્રભઃ ॥

તસ્યા અહમ્ ઇતિ ભ્રાન્તેર્ વાસનાયા જગત્સ્થિતેઃ ।
સમ્પન્નેયમ્ અધિષ્ઠાતૃદેવતા દેહરૂપિણી ॥

વાસનાયા અધિષ્ઠાતૃદેવતૈવમ્ ઇયં સ્થિતા ।
ન તુ મે ગૃહિણી નાપિ ગૃહિણ્યર્થેન મત્કૃતા ॥

સ્વવાસનાવેશવશેન ભાવં ગૃહિણ્ય્ અહં બ્રહ્મણ ઇત્ય્ ઉપેત્ય ।
એષા સ્વયં વ્યર્થમ્ ઇતાતિદુẖખં યસ્માત્ કિલૈષૈવ હિ વાસનાન્તઃ ॥