મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.223

અથેત્ય્ ઉક્તવતી પૃષ્ટા સા મયા કલ્પિતાસના ।
સઙ્કલ્પિતાસનેનાશુ સ્થિતેન નભસિ સ્થિતા ॥

કથં શિલોદરે બાલે ત્વદ્વિધાનાં ભવેત્ સ્થિતિઃ ।
કથં સઞ્ચલનં તત્ર કિમર્થં તત્ર વાસ્પદમ્ ॥

મુને યથેદં ભવતાં જગત્ સ્ફારં વિરાજતે ।
તથાસ્માકં જગત્ તત્ર સર્ગસંહારયુક્ સ્થિતમ્ ॥

યથેહેમાસ્ તથા તત્ર ત્રૈલોક્યસ્થિતયસ્ સ્થિતાઃ ।
વહન્તિ સરિતસ્ સ્ફારા નિવસન્ત્ય્ અમ્બરે ઽમરાઃ ॥

સ્ફુરન્તિ નાગાḫ પાતાલે તિષ્ઠન્ત્ય્ આત્મનિ પર્વતાઃ ।
આપશ્ છલચ્છલાયન્તે વહન્તિ વ્યોમ્નિ વાયવઃ ॥

અર્ણવા અર્ણસા ભાન્તિ યાન્ત્ય્ અન્તં શનકૈḫ પ્રજાઃ ।
ભૂતાન્ય્ અજસ્રં જાયન્તે મ્રિયન્તે ઽવિરતં તથા ॥

વાન્તિ વાતા વહન્ત્ય્ આપો ભાન્તિ ચાભાન્તિ ખે સુરાઃ ।
તિષ્ઠન્ત્ય્ અગાસ્ સમુદ્યન્તિ ગ્રહાḫ પાન્તિ મહીં નૃપાઃ ॥

દેવાસુરમનુષ્યાણાં વ્યવહારપરમ્પરાઃ ।
લોલાḫ પ્રવૃત્તા આકલ્પમ્ આસમુદ્રમ્ ઇવાપગાઃ ॥

દિનપદ્માનિ ભૂલોકસરસ્ય્ આકલ્પમ્ આનભઃ ।
લોલાભ્રાલીનિ ફુલ્લાનિ મીલિતોન્મીલિતાન્ય્ અલમ્ ॥

ચન્દ્રશ્ ચર્ચાં ચતુર્દિક્કં ચન્દનેનાત્મતેજસા ।
રચયન્ રાત્રિરોહિણ્યોસ્ તમો હન્ત્ય્ અપિ હૃદ્ગતમ્ ॥

સ્વદશાસ્વાદનરતા વાતયન્ત્રપ્રચારિતા ।
રોદસ્સદ્મનિ સૂર્યાખ્યા દીપ્યતે દિવિ દીપિકા ॥

બ્રહ્મસઙ્કલ્પિતો ઽરુદ્ધો વાતસઞ્ચારવારિભિઃ ।
ખે ઽનિશં ચક્રમ્ ઋક્ષાણાં ઘુણાવર્તો વિવર્તતે ॥

ભૂતતણ્ડુલમ્ આ સૃષ્ટેḫ પિનષ્ટિ ધ્રુવકીલકઃ ।
નિયત્યા ચાલિતો રોદẖકવાટો ઽમ્ભોદઘર્ઘરઃ ॥

દ્વીપાબ્ધિશૈલૈર્ ભૂપીઠં વિમાનનગરૈર્ નભઃ ।
દૈત્યદાનવનાગૌઘૈḫ પૂર્ણં પાતાલમણ્ડલમ્ ॥

કુણ્ડલં ત્રિજગલ્લક્ષ્મ્યા નીલં આકાશમણ્ડલમ્ ।
સ્થિતં ચઞ્ચલમ્ આચારચઞ્ચલાયાસ્ સ્ફુરન્મણિ ॥

બુદ્ધ્યાદિરહિતાં સ્પન્દસંવિદં વાયવીમ્ ઇવ ।
સ્થાવરં જઙ્ગમં ચૈવ સૂક્ષ્મામ્ આદાય જાયતે ॥

મુનિર્ મૌનૈર્ ધરા વાર્ભિર્ મારુતૈẖ કપિચાપલમ્ ।
આકાશૈર્ અવકાશિત્વં તેજોભિર્ ભાસનં શ્રિતમ્ ॥

વૃક્સોર્વ્યબ્ધ્યદ્રિખનૄણાં પ્રાણિનો ઽન્તસ્ સ્ફુરન્ત્ય્ અલમ્ ।
મૃતિજન્મોન્મુખાẖ કીટસુરાસુરજલૌકસઃ ॥

સસુરાસુરગન્ધર્વાẖ કાલẖ કલયતે પ્રજાઃ ।
દોર્ભિẖ કલ્પયુગાબ્દૈશ્ શ્વશ્ શ્વḫ પશૂન્ ઇવ પાલકઃ ॥

અનન્તવિપુલાગાધગમ્ભીરે કાલસાગરે ।
ઉત્પત્યોત્પત્ય લીયન્તે ઋત્વાવર્તવિવૃત્તયઃ ॥

ચતુર્દશવિધા વાતવેલ્લિતા ભૂતપાંસવઃ ।
નાશાકાશે વિલીયન્તે શરદમ્ભોદલીલયા ॥

ભુવનં બોધયન્તી દ્યૌશ્ ચન્દ્રાર્કકરચામરૈઃ ।
સ્થિતાકાશાંશુકાકલ્પં તારકોત્કરશેખરા ॥

સ્થિતાḫ પવનભૂકમ્પમેઘતાપસહિષ્ણવઃ ।
સ્વં પ્રદેશમ્ અનુજ્ઝન્ત્યẖ કકુભસ્ સ્તમ્ભિતા ઇવ ॥

ઉત્પાતમેઘનિર્હ્રાદભૂમિકમ્પગ્રહગ્રહૈઃ ।
અજ્ઞાતૈર્ અપિ વિજ્ઞાતૈર્ ભૂતાનાં જ્ઞાયતે ગતિઃ ॥

સપ્તાનાં જલમ્ અબ્ધીનામ્ ઔર્વાગ્નિḫ પિબતિ જ્વલન્ ।
લોકાન્તરાણામ્ આકલ્પં કાલો ભૂતગણં યથા ॥

પાતાલમ્ આવિશતિ યાતિ નભો વિલઙ્ઘ્ય દિઙ્મણ્ડલં ભ્રમતિ ભૂતગણસ્ સમન્તાત્ ।
પર્યેતિ પર્વતમહાર્ણવમણ્ડલાનિ દ્વીપાન્તરાણિ ચ મરુત્સરણક્રમેણ ॥