મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.210

યથાચેત્યે ચેતનતા યથાકાલે ચ કાલતા ।
યથા ચ વ્યોમતાવ્યોમ્ન્ય્ અજડે ચ જડતા યથા ॥

યથાવાયૌ ચ વાયુત્વમ્ અભૂતાદૌ ચ ભૂતતા ।
યથાસ્પન્દાત્મનિ સ્પન્દો યથામૂર્તે ચ મૂર્તતા ॥

યથાભિન્ને ચ ભિન્નત્વં યથાનન્તે ચ સાન્તતા ।
યથાદૃશ્યે ચ દૃશ્યત્વં યથાસર્ગેષુ સર્ગતા ॥

એતત્ ક્રમેણ હે બ્રહ્મન્ વદ મે વદતાં વર ।
આદિતḫ પરિપાટ્યૈવ બોધ્યન્તે હ્ય્ અલ્પબોધિનઃ ॥

તદ્ અનન્તં મહાકાશં મહાચિદ્ઘનમ્ ઉચ્યતે ।
અવેદ્યવિદ્રસમયં શાન્તમ્ એકં સમસ્થિતિ ॥

બ્રહ્મવિષ્ણ્વીશ્વરાદ્યન્તે મહાપ્રલયનામનિ ।
શબ્દાર્થે રૂઢિમ્ આપન્ને યચ્ છુદ્ધમ્ અવશિષ્યતે ॥

સર્ગસ્ય કારણં તત્ર ન કિઞ્ચિદ્ ઉપપદ્યતે ।
મલમ્ આકારબીજાદિ માયામોહભ્રમાદિકમ્ ॥

કેવલં શાન્તમ્ અત્યચ્છમ્ આદ્યન્તપરિવર્જિતમ્ ।
તદ્ વિદ્યતે યત્ર કિલ ખમ્ અપિ સ્થૂલમ્ અશ્મવત્ ॥

ન ચ નાસ્તીતિ તદ્ વક્તું શક્યતે વિદ્વપુર્ યતઃ ।
ન ચૈવાસ્તીતિ તદ્ વક્તું યુક્તં શાન્તમ્ અલં યતઃ ॥

નિમેષયોજનશતં પ્રાપ્તાયામ્ આત્મસંવિદિ ।
મધ્યે તસ્યાં તુ યદ્ રૂપં રૂપં તસ્ય પદસ્ય તત્ ॥

તસ્મિન્ પદે જગદ્રૂપં યદ્ ઇદં દૃશ્યતે સ્ફુરત્ ।
સકારણમ્ ઇવાકારકરાલમ્ ઇવ ભેદવત્ ॥

તત્ સર્વં કારણાભાવાન્ ન જાતં ન ચ વિદ્યતે ।
નાકારયુક્તં ન જગન્ ન ચ દ્વૈતૈક્યસંયુતમ્ ॥

યદ્ અકારણકં તસ્ય સત્તા નેહોપપદ્યતે ।
સ્વયં નિત્યાનુભૂતે ઽર્થે કો ઽત્રાપહ્નવશક્તિમાન્ ॥

ન ચ શાન્તમ્ અનાદ્યન્તં જગતẖ કારણં ભવેત્ ।
બ્રહ્મામૂર્તં સુમૂર્તસ્ય દૃશ્યસ્યાબ્રહ્મરૂપિણઃ ॥

તસ્માત્ તત્ર જગદ્રૂપં યદ્ આભાનં તદ્ એવ તત્ ।
સ્વયમ્ એવ તદ્ આભાતિ ચિદાકાશં ચિતિ સ્થિતમ્ ॥

જગચ્ ચિદ્ બ્રહ્મ ભાવાશ્ ચ તથાભાવો ભ્રમાદિ ચ ।
સર્વમ્ એકમ્ અજં શાન્તમ્ અદ્વૈતૈક્યમ્ અનામયમ્ ॥

પૂર્ણાત્ પૂર્ણં પ્રસરતિ પૂર્ણે પૂર્ણં વિરાજતે ।
પૂર્ણમ્ એવોદિતં પૂર્ણાત્ પૂર્ણે પૂર્ણં વ્યવસ્થિતમ્ ॥

શાન્તં સમં સમુદયાસ્તમયૈર્ વિહીનમ્ આકારમુક્તમ્ અજમ્ અમ્બરમ્ અચ્છમ્ એવ ।
સર્વં સદા સદસદ્ એવ તથોદિતાત્મ નિર્વાણમ્ આદ્યમ્ ઇદમ્ ઉત્તમબોધરૂપમ્ ॥