મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.198

અસ્વભાવસ્વભાવો ઽયં સર્ગો ઽહન્તાદિવેદનઃ ।
સ્વભાવૈકસ્વભાવેન નિર્વાણીક્રિયતાં સ્વયમ્ ॥

યત્રાદિત્યો ભવેત્ તત્ર યથાલોકસ્ તથા ભવેત્ ।
પરં વિષયવૈરસ્યં યત્ર તત્ર પ્રબુદ્ધધીઃ ॥

અકર્તૃકર્મકરણમ્ અદૃશ્યદ્રષ્ટૃદર્શનમ્ ।
જગદ્ અગ્રાહ્યમ્ અસ્ફારમ્ અભિત્તૌ ચિત્રમ્ ઉત્થિતમ્ ॥

ન ચોત્થિતં કિઞ્ચન વા શાન્તે શાન્તં તથા સ્થિતમ્ ।
અનામયં પરં બ્રહ્મ સત્યમ્ અવ્યયમ્ એવ તત્ ॥

ચિચ્ચમત્કારમાત્રાત્મકલ્પનારઙ્ગરઞ્જનાઃ ।
સઙ્ખ્યાતું કેન શક્યન્તે ખે જગચ્ચિત્રપુત્રિકાઃ ॥

રસભાવવિકારાઢ્યં નૃત્યન્ત્યો ઽભિનયૈર્ નવૈઃ ।
પરમાણું પ્રતિ પ્રાયẖ ખે સ્ફુરન્ત્યો ઽમ્બરાત્મિકાઃ ॥

સર્વર્તુશેખરધરા દિગ્બાહુલતિકાકુલાઃ ।
પાતાલપાદલતિકા બ્રહ્મલોકશિરોધરાઃ ॥

ચન્દ્રાર્કલોલનયનાસ્ તારોત્કરતનૂરુહાઃ ।
સપ્તલોકાઙ્ગલતિકાḫ પરિતો ઽચ્છામ્બરામ્બરાઃ ॥

દ્વીપામ્બુરાશિવલયા લોકાલોકાદ્રિમેખલાઃ ।
ભૂતભાવચલજ્જીવાḫ પ્રવહત્પ્રાણમારુતાઃ ॥

વનોપવનવિન્યાસહારકેયૂરભૂષિતાઃ ।
પુરાણવેદવચનાẖ ક્રિયાફલવિલોચનાઃ ॥

ત્રિજગત્પુત્રિકાનૃત્તં યદ્ ઇદં દૃશ્યતે પુરઃ ।
બ્રહ્મવારિદ્રવત્વં તત્ તદ્ બ્રહ્માનિલચોપનમ્ ॥

અસ્વભાવસ્થતૈવાસ્ય કારણં કારણાત્મકમ્ ।
અસુષુપ્તસ્થતા સ્વાપે સ્વપ્નસ્યેવાસતી ચ સા ॥

અસુષુપ્તસ્ સુષુપ્તસ્થસ્ સ્વભાવં ભાવયન્ ભવ ।
જાગ્રત્ય્ અપિ ગતવ્યગ્રં માસત્સ્વપ્નમ્ ઇમં શ્રય ॥

યજ્ જાગ્રતિ સુષુપ્તત્વં બોધાદ્ અરસમ્ આસનમ્ ।
તં સ્વભાવં વિદુસ્ તજ્જ્ઞા મુક્તિસ્ તત્પરિણામિતા ॥

અકર્તૃકર્મકરણમ્ અદૃશ્યદ્રષ્ટૃદર્શનમ્ ।
અરૂપાલોકમનનં સ્થિતં બ્રહ્મ જગત્તયા ॥

કાન્તે કાન્તં પ્રકચતિ પૂર્ણે પૂર્ણં વ્યવસ્થિતમ્ ।
દ્વિત્વૈક્યરહિતે ભાતિ દ્વિત્વૈક્યપરિવર્જિતમ્ ॥

સતિ સત્યં સ્થિતં શાન્તં સર્ગાત્માત્માત્મનિ સ્વયમ્ ।
આકાશકોશસદૃશં શિલાજઠરસન્નિભમ્ ॥

સુરત્નજઠરાકારં ઘનમ્ અપ્ય્ અમ્બરોપમમ્ ।
પ્રતિબિમ્બમ્ ઇવ ક્ષુબ્ધમ્ અપ્ય્ અક્ષુબ્ધમ્ અસચ્ ચ સત્ ॥

ભવિષ્યન્નવનિર્માણં ચેતસીવ સ્થિતં પુરમ્ ।
બ્રહ્મબૃંહિતભારૂપમ્ અભેદીકૃતમાનસમ્ ॥

યથા સઙ્કલ્પનગરં સઙ્કલ્પાન્ નૈવ ભિદ્યતે ।
તથાયં જગદાભાસḫ પરમાર્થાન્ ન ભિદ્યતે ॥

હેમપીઠમ્ ઇવાનેકભવિષ્યત્સન્નિવેશવત્ ।
લક્ષ્યમાણમ્ અપિ સ્થાનં શાન્તમ્ અવ્યયમ્ આસ્થિતમ્ ॥

અજસ્રનાશોત્પાદાઢ્યમ્ એકરૂપમ્ અનામયમ્ ।
અનાશોત્પાદમ્ અજરમ્ અનેકમ્ ઇવ કાન્તિમત્ ॥

બ્રહ્મૈવ શાન્તઘનભાવગતં વિભાતિ સર્ગોદયેન વિગતાસ્તમયોદયેન ।
વ્યોમૈવ શૂન્યવિભવેન ગલત્સ્વભાવલાભં પ્રતિ પ્રસભમ્ એવ ન તુ પ્રબુદ્ધે ॥