મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.171

તસ્ય શક્રસ્ય કુલજẖ કશ્ચિદ્ આસીત્ સુરાધિપઃ ।
તત્રોત્તમગુણશ્ શ્રીમાન્ પાશ્ચાત્યા યસ્ય સા તનુઃ ॥

અથેન્દ્રકુલપુત્રસ્ય તસ્ય તત્ર બભૂવ હ ।
પ્રતિભાજ્ઞાનસમ્પ્રાપ્તિર્ બૃહસ્પતિગિરોદિતા ॥

તતો વિદિતવેદ્યો ઽસૌ યથાપ્રાપ્તાનુવૃત્તિમાન્ ।
ચકાર જગતાં રાજ્યમ્ આજ્યપાનામ્ અધીશ્વરઃ ॥

યુયુધે દાનવૈસ્ સાર્ધમ્ અજયત્ સર્વશાત્રવાન્ ।
શતં ચકાર યજ્ઞાનામ્ અજ્ઞાનોત્તીર્ણમાનસઃ ॥

ઉવાસ કાર્યવશતો બિસવાલાન્તરે ચિરમ્ ।
અન્યાન્ય્ અપિ ચ વૃત્તાન્તશતાન્ય્ અનુબભૂવ હ ॥

કદાચિદ્ આસીત્ તસ્યેચ્છા પ્રબોધબલશાલિનઃ ।
બ્રહ્મતત્ત્વમ્ અવેક્ષે ઽહં યથાવદ્ ધ્યાનવાન્ ઇતિ ॥

સો ઽપશ્યત્ પ્રણિધાનેન તત એકાન્તસંસ્થિતઃ ।
સ બાહ્યાભ્યન્તરાશેષકરણત્યાગશાન્તધીઃ ॥

સર્વશક્તિ પરં બ્રહ્મ સર્વવસ્તુમયં તતમ્ ।
સર્વથા સર્વદા સર્વં સર્વૈસ્ સર્વત્ર સર્વગમ્ ॥

સર્વતḫ પાણિપાદાન્તં સર્વતો ઽક્ષિશિરોમુખમ્ ।
સર્વતશ્ શ્રુતિમલ્ લોકે સર્વમ્ આવૃત્ય સંસ્થિતમ્ ॥

સર્વેન્દ્રિયગુણૈર્ મુક્તં સર્વેન્દ્રિયગુણાન્વિતમ્ ।
અસક્તં સર્વભૃચ્ ચૈવ નિર્ગુણં ગુણભોક્તૃ ચ ॥

બહિર્ અન્તશ્ ચ ભૂતાનામ્ અચરં ચરમ્ એવ ચ ।
સૂક્ષ્મત્વાત્ તદ્ અવિજ્ઞેયં દૂરસ્થં ચાન્તિકે ચ તત્ ॥

સર્વત્ર ચન્દ્રાર્કમયં સર્વત્રૈવ ધરામયમ્ ।
સર્વત્ર પર્વતમયં સર્વત્રાબ્ધિમયં તથા ॥

સર્વત્ર સારગુરુકં સર્વત્રૈવ નભોમયમ્ ।
સર્વત્ર સંસૃતિમયં સર્વત્રૈવ જગન્મયમ્ ॥

સર્વત્રૈવ ચ મોક્ષાત્મ સર્વત્રૈવાદ્યચિન્મયમ્ ।
સર્વત્ર સર્વાર્થમયં સર્વતસ્ સર્વવર્જિતમ્ ॥

ઘટે વટે પટે કુડ્યે શકટે વાનરે નરે ।
ધામ્નિ વ્યોમ્નિ તરાવ્ અદ્રાવ્ અનિલે સલિલે ઽનલે ॥

નાનાચારવિકારાણિ વિવિધાવૃત્તિમન્તિ ચ ।
પરમાણ્વંશમાત્રે ઽપિ ત્રિજગન્તિ દદર્શ સઃ ॥

મરિચસ્યાન્તરે તૈક્ષ્ણ્યં શૂન્યત્વમ્ ઇવ વાઙ્ગ ખે ।
ત્રિજગત્ સત્ય્ અસતિ ચ વિદ્યતે ચિન્મયાત્મનિ ॥

ઇત્ય્ એવં ભાવયન્ મુક્તભાવયા શુદ્ધસંવિદા ।
શક્રẖ ક્રમેણ તેનૈવ સ નિર્વાણમ્ અવાપ્તવાન્ ॥

તસ્યાભવદ્ યશ્ શક્રસ્ય પુત્રḫ પરપુરઞ્જયઃ ।
સો ઽપિ ક્રમેણ તેનૈવ તથૈવ ધ્યાનવાન્ અભૂત્ ॥

ધ્યાનેન સર્વમ્ એકત્ર પશ્યંશ્ ચિરમ્ ઉદારધીઃ ।
દદર્શેમમ્ અસૌ સર્ગમ્ અસ્મદીયં મહામતિઃ ॥

તતો ઽસ્મિન્ વિચરન્ સર્ગે શક્રાન્તે શક્રતાં ગતઃ ।
ચકાર જગતાં રાજ્યં વૃત્તાન્તશતશોભિતમ્ ॥

વિદ્યાધરકુલાધીશ ઇહાદ્યૈવ સ દેવરાટ્ ।
તસ્યેન્દ્રસ્ય કુલોત્પન્ન ઇતિ વિદ્ધિ યથાસ્થિતમ્ ॥

તતો હૃદયબીજસ્થપ્રાઙ્મુખાભ્યાસયોગતઃ ।
બિસજાલવિલાસાદિવૃત્તાન્તમ્ અનુભૂતવાન્ ॥

યથૈષ શક્રẖ કથિતસ્ ત્રસરેણૂદરાસ્પદઃ ।
બિસવાલાસ્પદશ્ ચૈતત્કુલજẖ કાન્તિમાન્ અથ ॥

તથા શતસહસ્રાણિ તત્રતશ્ ચાન્યતશ્ ચ ખે ।
તાદૃશવ્યવહારાણિ સમતીતાનિ સન્તિ ચ ॥

વહતીયમ્ અવિચ્છિન્ના ચિરાયૈવં તરઙ્ગિણી ।
તાત દૃશ્યસરિત્ પ્રૌઢા મૂઢા રૂઢેવ તત્પદે ॥

ઇતિ માયેયમ્ આદીર્ઘા પ્રસૃતોપશમોન્મુખી ।
સત્યાવલોકમાત્રાતિવિલયૈકવિલાસિની ॥

યતẖ કુતશ્ચિન્ માયેયં યત્ર ક્વચન વાનઘ ।
યથા કથઞ્ચિત્ સમ્પન્નમાત્રૈવ પરિદૃશ્યતે ॥

અહમ્ભાવચમત્કારમાત્રાદ્ વૃષ્ટિર્ ઇવામ્બુદાત્ ।
જાયતે મિહિકેવાશુ પ્રેક્ષામાત્રવિનાશિની ॥

મૈનાં પતાભિમતદર્શન પશ્ય દૃશ્યમુક્તં સ્વભાવમ્ અવભાસનમાત્રતત્ત્વમ્ ।
સર્વાર્થશૂન્યમ્ અત એવ ચ શૂન્યરૂપમ્ એકં ખમાત્રમ્ ઇવ માત્ર વિકલ્પમ્ એહિ ॥