મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.166

અબુધ્યમાનશ્ ચેત્યાદિ ચિદ્રૂપમ્ અપિ ચાનઘ ।
શાન્તચિદ્ઘન એવાસ્સ્વ નિર્મલામ્બ્વન્તર્ અંશુવત્ ॥

અચેતનં ચેતનાન્તશ્ ચેતનાદ્ એવ વિદ્યતે ।
વૈસાદૃશ્યે ઽપિ સદૃશં પયોરાશાવ્ ઇવાનલઃ ॥

સા ચેતનાચેતનયોર્ હેતુશ્ ચિત્ત્વાત્મનૈવ ચિત્ ।
વિનાશોત્પાદયોર્ વહ્નિજ્વાલયોḫ પવનો યથા ॥

નાહમ્ અસ્તીતિ ચિદ્રૂપમ્ ઇતિ વિશ્રાન્તિર્ અસ્તુ તે ।
તતો યથા યાદૃશેન ભૂયતે તાદૃશો ભવ ॥

ચિદ્રૂપસ્ સર્વભાવાનામ્ અન્તર્ બહિર્ અસિ સ્થિતઃ ।
પ્રસન્નામ્બુભરસ્યાન્તર્ બહિશ્ ચૈવ યથાતપઃ ॥

નાયમ્ અસ્મીતિ ચિદ્રૂપં ચિતૌ ચેલ્ લગ્નમ્ અઙ્ગ તે ।
ન ચાન્યશ્ ચેતિ તદ્ બ્રહ્મરૂપઃ કેનાસિ મીયસે ॥

સસુરાસુરપાતાલભૂવિષ્ટપમ્ ઇવોત્થિતમ્ ।
નાનાજવઞ્જવીભાવક્રિયાકાલમ્ ઇવાકુલમ્ ॥

યથા રઙ્ગમયં કુડ્યે જગન્ મૌનમ્ ઇવ સ્થિતમ્ ।
તથા ચિચ્ચિત્રકચિતં ખકુડ્યે ચાત્મસંસ્થિતમ્ ॥

તેનૈવ ભૂયતે ભૂરિ યચ્ ચિતૌ કચિતમ્ સ્વતઃ ।
અચેતનં ચેતનં વા યથેચ્છસિ તથા કુરુ ॥

ચિચ્ચમત્કૃતયો વ્યોમ્નિ સ્ફુરન્ત્ય્ એતા જગત્તયા ।
અર્કાંશુવદ્ અરોધિન્યસ્ સ્વેચ્છાવિદિતવેદિનામ્ ॥

તિમિરાવૃતદૃષ્ટીનાં યથા કેશોણ્ડુકાદિ ખે ।
સ્ફુરત્ય્ એવં જગદ્રૂપમ્ અનાત્મન્ય્ એવ તિષ્ઠતામ્ ॥

એતજ્ જગત્ ત્વમ્ અહમ્ ઇત્ય્ અવબોધરૂપમ્ આભાસમાત્રમ્ ઉદિતં ચ ન ચોદિતં ચ ।
અર્કાંશુજાલરચનાનગરાભમ્ અત્ર કુડ્યાદિ સત્યમ્ ઇદમ્ અસ્તિ ન ખે લતેવ ॥