મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.157

અસ્ત્ય્ અનન્તા સદા મત્તા મૃદુમન્થરચારિણી ।
કરિણી વિગ્રહવ્યગ્રા મહાદશનશાલિની ॥

સા ચેન્ નિહન્યતે નૂનમ્ અનર્થાનર્થકારિણી ।
તદ્ એતાસુ સમગ્રાસુ ભૂમિકાસુ નરો જયી ॥

કરિણી મદસમ્મત્તા યાવત્ સા ન વિજીયતે ।
કો નામ સુભટસ્ તાવજ્ જયેત્ સ મરભૂમિષુ ॥

કાસૌ પ્રમત્તા કરિણી કાશ્ ચ તા રણભૂમયઃ ।
કથં વિહન્યતે ચૈષા ક્વ ચૈષા રચિતસ્થિતિઃ ॥

રામેચ્છા નામ કરિણી સેદમ્ અસ્ત્વ્ ઇતિરૂપિણી ।
શરીરકાનને મત્તા વિવિધોલ્લાસકારિણી ॥

મત્તેન્દ્રિયોગ્રકલભા રસનાકલભાષિણી ।
મનોગહનસંલીના સ્વેહાવંશવિહારિણી ॥

એતયા કર્મબૃંહાભિર્ બૃંહ્યતે પ્રતિકાનનમ્ ।
દેહાખ્યમદનદ્યો યાસ્ તાસાં પ્રવિસૃતા ઇવ ॥

સુખદુẖખે સુરભયḫ પૃષતસ્ સ્પન્દસમ્પદઃ ।
કલ્લોલા એવ કલ્લોલાસ્ તટૌ સુકૃતદુષ્કૃતે ॥

સ્વકર્માણ્ય્ ઉરુકૂલાનિ શુભાન્ય્ અપ્ય્ અશુભાનિ ચ ।
ભાવાભાવા ભવાવર્તા વૃત્તયḫ પરિવર્તુલાઃ ॥

ઊર્ધ્વાધોગતયો મત્તા મૂલાગ્રાણિ મહાન્ત્ય્ અપિ ।
વિલાસગતયો ઽનન્તા ભવભૂમિગમાગમાઃ ॥

મરણં બિસસઞ્ચારો જીવિતં ફેનસન્તતિઃ ।
મહોર્મયẖ ક્રિયાકારાસ્ તૃષ્ણા ઉપસરિદ્રયાઃ ॥

સ્વર્ગẖ કલમસસ્યાદિ નરકં પઙ્કપીઠિકાઃ ।
પુત્રદારાશ્ શફરિકા મકરા ભોગભૂમયઃ ॥

દુર્ગ્રહા વિષમગ્રાહા ધનાન્ય્ ઉપલપઙ્ક્તયઃ ।
પરલોકો મહામ્ભોધિર્ આધયો વીચિમણ્ડલમ્ ॥

તાભિર્ મદનદીભિસ્ સા હૃદયાન્તરચારિણી ।
ઇચ્છાનાગી નિહન્ત્ય્ એતાન્ કૃપણાઞ્ જીવજીવકાન્ ॥

વાસનેહા મનશ્ ચિત્તં સઙ્કલ્પો ભાવનં સ્પૃહા ।
ઇત્યાદિર્ નિવહો નામ્નામ્ અસ્યાસ્ સ્વાશયકોશગઃ ॥

ધૈર્યપદ્માકરોન્માથે પ્રસૃતામ્ અર્થહેલયા ।
નાગીં સર્વાત્મિકામ્ એનામ્ ઇચ્છાં સર્વાત્મના જયેત્ ॥

યાવદ્ અસ્ત્વ્ ઇદમ્ ઇત્ય્ એવ વિષમ્ અન્તર્ વિજૃમ્ભતે ।
તાવદ્ ઉગ્રાẖ કુસંસારમહાવિષવિષૂચિકાઃ ॥

તાવત્ કાર્પણ્યમિહિકા યાવદ્ ઇચ્છાભ્રમણ્ડલી ।
અસ્યાં વ્યપગતાયાં તુ ભાતિ જીવશ્ શરન્નભઃ ॥

એતાવાન્ એવ સંસાર ઇદમ્ અસ્ત્વ્ ઇતિ યન્ મતિઃ ।
અસ્યાસ્ તૂપશમો મોક્ષ ઇત્ય્ એવ જ્ઞાનસઙ્ગ્રહઃ ॥

ઇદમ્ અસ્ત્વ્ ઇતિ મૂઢસ્ય દુર્ગ્રહગ્રહગર્ધિનઃ ।
કલ્લોલાḫ પરિવર્તન્તે નદ્ય ઇવ ઘનાગમે ॥

ઇચ્છોત્તાનમતેર્ નાન્તર્ ઉપદેશો મનાગ્ અપિ ।
વિશ્રાન્તિમ્ એતિ મકુરે મુક્તાફલમ્ ઇવાતલમ્ ॥

પ્રસાદકારિણી સ્વચ્છા નિરિચ્છે વિમલાકૃતૌ ।
તૈલબિન્દુર્ ઇવાદર્શે વિશ્રામ્યત્ય્ ઉપદેશવાક્ ॥

મનાગ્ અપ્ય્ ઉદિતૈવેચ્છા ચ્છેત્તવ્યાનર્થકારિણી ।
સ્વસંવિદ્યત્નશસ્ત્રેણ વિષસ્યેવાઙ્કુરાવલી ॥

ઇચ્છાવિચ્છુરિતો જીવો વિજહાતિ ન દીનતામ્ ।
ઉપલેપકરીં વારિ મૃચ્ચૂર્ણ ઇવ પઙ્કતામ્ ॥

ઇચ્છાચ્છોટનચાતુર્યં તુર્યમ્ આહુર્ મનીષિણઃ ।
તત્ કાર્યમ્ આર્યવર્યેણ યત્નેનૌદાર્યસંવિદા ॥

પદમ્ ઉત્તમમ્ અજ્ઞાનામ્ ઇચ્છાચ્છેદેન સિધ્યતિ ।
પત્ત્રિણાં પાશભેદેન સર્વોર્ધ્વસ્થા યથા ગતિઃ ॥

અસંવેદનમાત્રેણ નોદેતીચ્છાભવાઙ્કુરઃ ।
સ્વયત્નસાધ્યેનાસેકાદ્ બીજકોશાદ્ ઇવાઙ્કુરઃ ॥

વિદ્ધ્ય્ અસંવેદનં નામ તૂષ્ણીમ્ એવાન્તરાસનમ્ ।
એતાવન્માત્રકે વસ્તુન્ય્ અહો નિરવધાનતા ॥

નિષ્કર્માસ્તુ સકર્મા વા પુરુષḫ પૂર્ણમાનસઃ ।
અસંવિદન્ સુખાદ્ય્ અન્તḫ પાષાણમ્ ઇવ તિષ્ઠતુ ॥

સાવધાનો ભૃશં ભૂત્વા ભુક્તં શવશતં યયા ।
તાં પ્રત્ય્ આહારબડિશેનેચ્છામત્સીં નય ચ્છિદામ્ ॥

સઙ્કલ્પાલાનમ્ ઉન્મૂલ્ય મત્તૈરાવણલીલયા ।
હેલયા પદમ્ આલમ્બ્ય ત્રૈલોક્યવિજયી ભવ ॥

નઞર્થયુક્તોત્તમમન્ત્રયુક્ત્યા ચિતા ચિરં ચેતિતયા હૃદન્તઃ ।
સઙ્કલ્પરૂપં વિષમ્ આશુ નીત્વા જરાં જયાશેષભવામયાંસ્ ત્વમ્ ॥