મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.14

અસ્તિ તાવદ્ અનન્તસ્ય ખસ્ય ક્વચિદ્ અયં કિલ ।
જગદ્રૂપઃ પરિસ્પન્દો મૃગતૃષ્ણા મરાવ્ ઇવ ॥

તત્ર કારણતાં યાતો બ્રહ્મા કમલસમ્ભવઃ ।
સ્થિતઃ પિતામહત્વેન સૃષ્ટભૂતભરભ્રમઃ ॥

તસ્યાહં માનસઃ પુત્રો વસિષ્ઠશ્ શ્રેષ્ઠચેષ્ટિતઃ ।
ઋક્ષચક્રે ધ્રુવવૃતે નિવસામિ યુગં પ્રતિ ॥

સો ઽહં કદાચિદ્ આસ્થાને સ્વર્ગે તિષ્ઠઞ્ શતક્રતોઃ ।
શ્રુતવાન્ નારદાદિભ્યઃ કથાં સુચિરજીવિનામ્ ॥

કથાપ્રસઙ્ગે કસ્મિંશ્ચિદ્ અથ તત્રાભ્યુવાચ હ ।
શાતાતપો નામ મુનિર્ મૌની માની મહામતિઃ ॥

મેરોર્ ઈશાનકોણસ્થપદ્મરાગમયે દિવિ ।
અસ્તિ કલ્પતરુશ્ શ્રીમાઞ્ શૃઙ્ગે ચૂડ ઇતિ શ્રુતઃ ॥

તસ્ય કલ્પતરોર્ મૂર્ધ્નિ દક્ષિણસ્કન્ધકોટરે ।
કલધૌતલતાપ્રાન્તે વિદ્યતે વિહગાલયઃ ॥

તસ્મિન્ નિવસતિ શ્રીમાન્ ભુસુણ્ડો નામ વાયસઃ ।
વીતરાગો બૃહત્કોશે બ્રહ્મેવ નિજપઙ્કજે ॥

સ યથા જગતઃ કોશે જીવતીહ સુરાશ્ ચિરમ્ ।
ચિરજીવી તથા સ્વર્ગે ન ભૂતો ન ભવિષ્યતિ ॥

સ દીર્ઘાયુસ્ સ નીરોગસ્ સ શ્રીમાન્ સ મહામતિઃ ।
સ વિશ્રાન્તમતિશ્ શાન્તસ્ સ કાન્તઃ કાલકોવિદઃ ॥

સ યથા જીવતિ ખગસ્ તથેહ યદિ જીવ્યતે ।
તદ્ ભવેજ્ જીવિતં પુંસાં દીર્ઘં ચાદેયમ્ એવ ચ ॥

ઇતિ તેન ભુસુણ્ડો ઽસૌ ભૂયઃપૃષ્ટેન વર્ણિતઃ ।
યથાવદ્ એવ દેવાનાં સભાયાં સત્યમૂર્તિના ॥

કથાવસરસંશાન્તાવ્ અથ યાતે સુરવ્રજે ।
ભુસુણ્ડવિહગં દ્રષ્ટુમ્ અહં યાતઃ કુતૂહલાત્ ॥

ભુસુણ્ડસ્ સંસ્થિતો યત્ર મેરોશ્ શૃઙ્ગં તદ્ ઉન્નતમ્ ।
સમ્પ્રાપ્તવાન્ ક્ષણેનાહં પદ્મરાગમયં બૃહત્ ॥

દ્રુતગૈરિકકાન્તેન તેજસા વહ્નિવર્ચસા ।
મધ્વાસવરસેનેવ રઞ્જયન્ કકુભાં ગણમ્ ॥

કલ્પાન્તજ્વલનજ્વાલાપિણ્ડાદ્રિમ્ ઇવ સઞ્ચિતમ્ ।
ઇન્દ્રનીલશિલાધૂમમ્ આલોકારુણિતામ્બરમ્ ॥

સર્વેષામ્ એવ રાગાણાં રાશિમ્ અદ્રાવ્ ઇવ સ્થિતમ્ ।
સર્વસન્ધ્યાભ્રજાલાનાં ઘનમ્ એકમ્ ઇવાકરમ્ ॥

ઉત્ક્રાન્તિં કુર્વતો મેરોર્ બ્રહ્મનાડ્યેવ નિર્ગતમ્ ।
મૂર્ધાનમ્ આગતં કાન્તં વાડવં જઠરાનલમ્ ॥

સુમેરુવનદેવ્યેવ નવાલક્તકરઞ્જિતમ્ ।
લીલયાદાતુમ્ ઇન્દું ખે નીતં હસ્તં શિખાઙ્ગુલિમ્ ॥

જ્વાલાભિર્ ઇવ માલાભિર્ અરુણાભિઃ પયોમુચામ્ ।
ખં ગન્તુમ્ ઇવ સસ્પન્દં શૈલસ્થમ્ ઇવ વાડવમ્ ॥

તારાસ્ સ્પ્રષ્ટુમ્ ઇવાકાશમ્ અઙ્ગુલીભિર્ ઇવાશ્રિભિઃ ।
કચદંશુનખાગ્રાભિઃ પરિચુમ્બદ્ ઇવોન્નતમ્ ॥

કચદ્રત્નશિલાશ્વભ્રં ભાસ્વત્કનકકન્દરમ્ ।
સરત્કુસુમરેણ્વભ્રં ભ્રમદ્વિદ્યાધરામરમ્ ॥

ક્વણદ્વંશલસદ્વાતં નૃત્યદ્રત્નલતાઙ્ગનમ્ ।
ગર્જજ્જીમૂતમુરજં ભૂભૃતો નાટ્યમણ્ડપમ્ ॥

હસત્કુસુમગુચ્છાઢ્યં ધ્વનત્ષટ્પદપેટકમ્ ।
દન્તતાલં દલાવલ્યા પરિહાસાદ્ ઇવ સ્ફુટમ્ ॥

દોલાલોલાપ્સરોવૃન્દમ્ ઉદ્દામમદમન્મથમ્ ।
શિલાવિશ્રાન્તવિબુધં મિથુનાશ્રિતકન્દરમ્ ॥

વરામ્બરાજિનં શુભ્રં ગઙ્ગાયજ્ઞોપવીતિ ચ ।
તાપસં પિઙ્ગલમ્ ઇવ વેણુદણ્ડધરં સ્થિતમ્ ॥

ગઙ્ગાનિર્ઝરનિર્હ્રાદિ લતાગૃહગતામરમ્ ।
ગન્ધર્વગીતસુભગમ્ આમોદિમધુરાનિલમ્ ॥

ફુલ્લહેમામ્બુજોત્તંસં તારારત્નવિભૂષિતમ્ ।
વ્યોમ્નઃ પારમ્ ઇવ પ્રાપ્તં પિઙ્ગલં મૈરવં શિરઃ ॥

સિતહરિતપીતપાટલધવલૈર્ મણિકુસુમરાશિનવરઙ્ગૈઃ ।
વિધિવિહિતામલચિત્રં લીલાચલમ્ અમરયુવતિલોકસ્ય ॥