મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.13

સમ્યગ્જ્ઞાનવિલાસેન વાસનાવિલયોદયે ।
જીવન્મુક્તપદે બ્રહ્મન્ વદ વિશ્રમ્યતે કથમ્ ॥

સંસારોત્તરણે યુક્તિર્ યોગશબ્દેન કથ્યતે ।
તાં વિદ્ધિ દ્વિપ્રકારાં ત્વં ચિત્તોપશમધર્મિણીમ્ ॥

આત્મજ્ઞાનં પ્રકારો ઽસ્યા એકઃ પ્રકથિતો ભુવિ ।
દ્વિતીયઃ પ્રાણસંરોધશ્ શૃણુ સો ઽયં મયોચ્યતે ॥

સુલભત્વાદ્ અદુઃખત્વાત્ કતરશ્ શોભનો ઽનયોઃ ।
યેનાવગતમાત્રેણ ભૂયઃ ક્ષોભો ન બાધતે ॥

પ્રકારૌ દ્વાવ્ અપિ પ્રોક્તૌ યોગશબ્દેન યદ્ય્ અપિ ।
તથાપિ રૂઢિમ્ આયાતઃ પ્રાણયુક્તાવ્ અસૌ ભૃશમ્ ॥

એવં યોગસ્ તથા જ્ઞાનં સંસારોત્તરણક્રમે ।
સમાવ્ ઉપાયૌ દ્વાવ્ એવ પ્રોક્તાવ્ એકફલપ્રદૌ ॥

અસાધ્યઃ કસ્યચિદ્ યોગઃ કસ્યચિજ્ જ્ઞાનનિશ્ચયઃ ।
મમ ત્વ્ અભિમતસ્ સાધો સુસાધો જ્ઞાનજઃ ક્રમઃ ॥

યજ્ જ્ઞાતં ન તદ્ અજ્ઞાતં સ્વપ્નેષ્વ્ અપિ પુનર્ ભવેત્ ।
જ્ઞાનં સર્વાસ્વ્ અવસ્થાસુ નિત્યમ્ એવ પ્રવર્તતે ॥

ધારણાસનદેશાદિસાધ્યત્વેન સુસાધતાં ।
નાયાતિ યોગો હ્ય્ અથ વા વિકલ્પો નૈષ શોભનઃ ॥

દ્વાવ્ એવ કિલ યત્નોત્થૌ જ્ઞાનયોગૌ રઘૂદ્વહ ।
તત્રોક્તં ભવતો જ્ઞાનમ્ અન્તસ્સ્થજ્ઞેયનિર્મલમ્ ॥

પ્રાણાપાનરથારૂઢો ગૂઢદેહગુહાશયઃ ।
અનન્તસિદ્ધિદસ્ સાધો યોગો ઽયં પ્રોચ્યતે શૃણુ ॥

મુખાનિલસ્ફુરણનિરોધસમ્ભવે સ્થિતિં ગતે નૃપસુત ચેતસઃ ક્ષયે ।
સમાહિતસ્થિતિર્ ઇહ યોગયુક્તિતઃ પરે પદે વિગલિતભીર્ નિવત્સ્યસિ ॥