મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.139

યત્રૈકદ્વિત્વકલનાસ્ સમ્ભવન્તિ હિ કાશ્ચન ।
તત્રૈકાન્તસમાધાને ભઙ્ગો ભવતિ રાઘવ ॥

એકમ્ એવ તુ યત્રાસ્તિ સત્તાસામાન્યમાત્રકમ્ ।
તત્ર કિં કસ્ય કેનૈવ સમાધાનં વિનશ્યતિ ॥

ચિનોમિ ન ચિનોમીતિ ત્યક્ત્વા શબ્દાર્થવિભ્રમમ્ ।
ચિદ્રૂપ એવાચિદ્રૂપો મૌનવાંસ્ તિષ્ઠ કાષ્ઠવત્ ॥

સ્થિતિર્ વાયોર્ અવહતḫ પયસો ઽદ્રેશ્ ચ ખસ્ય વા ।
અવાસનાન્તસ્ સા તે ઽસ્તુ કુર્વતો ઽકુર્વતશ્ ચિતઃ ॥

અહમ્ભાવો વિલીનો યસ્ તાપસ્થહિમલેશવત્ ।
ચેત્યસ્યાચયનાદ્ અન્તસ્ સમ્પન્નḫ પરમં પદમ્ ॥

અણીયસામ્ અણીયાંસં સ્થવિષ્ઠં ચ સ્થવીયસામ્ ।
શાન્તં ચિત્ત્વમ્ અસંવેદ્યમ્ અનન્યદ્ ઇદમ્ આતતમ્ ॥

અયં પ્રત્યેકમ્ ઉદિતḫ પૃથક્ સંસૃતિષણ્ડકઃ ।
સસુરાસુરપાતાલલોકાન્તરધરામ્બરઃ ॥

જ્ઞસ્ સર્વેતરસઙ્કલ્પસર્ગાન્ પશ્યત્ય્ અખણ્ડિતાન્ ।
આસ્વાદિતેક્ષુસ્ સર્વેક્ષુરસાન્ સાનુભવાન્ ઇવ ॥

સઙ્કલ્પસર્ગપુરુષાસ્ સત્યાસ્ સર્વે પરસ્પરમ્ ।
ચિદ્વ્યોમ્નો ઽચ્છિન્નરૂપત્વાત્ તત્તાનુભવતસ્ સ્વતઃ ॥

સ્પન્દવિચ્છિત્તયસ્ સર્વા દ્રવભાવાદ્ યથામ્ભસઃ ।
સંવિદ્વિચ્છિત્તયસ્ સર્વાશ્ ચિતિરૂપાત્ તથાત્મનઃ ॥

ઐક્યમ્ ઐક્યાત્મતાપૂર્વં રત્નયુગ્મત્વિષો યથા ।
યાન્તિ વિત્ત્વેન સઙ્કલ્પસર્ગા ભિન્નાસ્ તથૈકતામ્ ॥

યદ્ યદ્ આલોક્યતે તોયે તત્ તત્ સર્વં યથા દ્રવઃ ।
યદ્ યદ્ આમૃશ્યતે શાન્તે તત્ તત્ સર્વં ચિતિસ્ તથા ॥

ચિદીહનં વિદુસ્ ચિત્તં નિર્વાણં ચિદનીહનમ્ ।
ન ચિદાલિહનીયો ઽતḫ પદાર્થો ઽવિદિતાત્મનઃ ॥

ચિત્તસત્તા પરં દુẖખં ચિત્તાસત્તા પરં સુખમ્ ।
અતશ્ ચિત્તં વિદીહાત્મ નેયં શમમ્ અવેદનાત્ ॥

દૃષ્ટ્વા રમ્યમ્ અરમ્યં વા સ્થેયં પાષાણવત્ સમમ્ ।
એતાવતાત્મયત્નેન જિતા ભવતિ સંસૃતિઃ ॥

સ્વેનૈવ પુરુષાર્થેન પદાર્થામજ્જનાત્મના ।
તીર્યતે ગોષ્પદમ્ ઇવ ન તુ દૈવાદ્ ભવાર્ણવઃ ॥

વસ્તુપ્રાપ્તૌ ચિદીહાયામ્ ઉદિતે ચિત્તરાક્ષસે ।
સઙ્ખ્યાતું કેન શક્યન્તે શૂન્યાસ્ સંસૃતિવિભ્રમાઃ ॥

અતશ્ ચિતમ્ અધાવન્તીં ધારયન્ન્ અવિદન્ન્ ઇવ ।
કાષ્ઠલોષ્ટસમસ્ તિષ્ઠ કાર્યં કુર્વન્ યથાગતમ્ ॥

સંવેદનીયં ન સુખં નાસુખં નૈવ મધ્યમમ્ ।
એતાવતા તુ યત્નેન દુẖખાન્તો ઽનન્ત આપ્યતે ॥

વસ્ત્વસન્મૃગતૃષ્ણામ્બુ જીવો વસ્તુતયા લિહન્ ।
ચિત્તયક્ષોદયે ભીમામ્ ઇમાં પ્રાપ્નોતિ સંસૃતિમ્ ॥

સબાહ્યાભ્યન્તરં પશ્યંશ્ ચિતા ચૈત્તં દૃષદ્દૃઢઃ ।
ભૂમિકાક્રમયોગેન મુક્તો ભવ ભવાર્ણવાત્ ॥

આપીનમણ્ડલશશાઙ્કવદ્ અન્તર્ એવ શ્રીમદ્રસાયનમયસ્ સુખમ્ એતિ તજ્જ્ઞઃ ।
વિજ્ઞાતસર્વભુવનત્રયવસ્તુસારẖ કુર્વન્ ન નામ કુરુતે પરમ્ અભ્યુપેતઃ ॥