મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.126

સંશાન્તભવસમ્બન્ધમ્ અરાગદ્વેશવાસનમ્ ।
જ્ઞસ્યેન્દ્રિયાણિ સ્પન્દન્તે યન્ત્રેહાપટચિત્રવત્ ॥

વેષ્ટિતોન્મુક્તતૃણવત્ તરઙ્ગવદ્ અવાસનમ્ ।
સ્પન્દન્તે વ્યવહારેષુ ખરૂપા વેદ્યવેદિનઃ ॥

અરાગદ્વેષમનનમ્ ઊર્મિણોર્મિર્ અનૂર્મ્યતે ।
યથા સ્વં જ્ઞેન યુદ્ધાદિ કર્મ નિર્મીયતે તથા ॥

ઊર્મિણોર્માવ્ અનૂર્મિત્વં નીતે તત્સારમ્ અક્ષતમ્ ।
યથામ્બ્વ્ એવામ્બુસમ્પન્નં યુક્તં નષ્ટં ન કિઞ્ચન ॥

જીવેનાજીવતાં જીવે નીતે તત્સારમ્ અક્ષતમ્ ।
તથાત્માત્મૈવ સમ્પન્નો યુક્તં નષ્ટં ન કિઞ્ચન ॥

ચિચ્ ચિદ્ અસ્તુ પદાંશે ઽપિ સચેત્યા તદધશ્ ચ્યુતા ।
કદર્થપ્રાપ્યનિર્વાણા ભવત્ય્ અભવનિં ગતા ॥

ચિન્માત્રાત્માત્મનિષ્ઠત્વાત્ સુખદુẖખે ચિનોતિ નો ।
અસતી એવ સત્યાત્મા મુક્તો વ્યવહરન્ન્ અપિ ॥

જીવન્મુક્તત્વમ્ એતાવદ્ યત્ સ્થિરાભ્યાસયોગતઃ ।
ન સુખાય ન દુẖખાય ભવેચ્ ચિત્ પ્રતિબિમ્બિતા ॥

સ્વસ્થḫ પ્રત્યાહૃતિવશાચ્ ચેત્યં ચેન્ ન ચિનોષિ તત્ ।
મુક્ત એવાસ્ય્ અસન્દેહં મહાસમતયાનયા ॥

યદ્ ભોગસુખદુẖખાંશૈર્ અનાત્મીકૃતપૂર્ણધીઃ ।
આત્મારામો મુનિસ્ તિષ્ઠેત્ તન્ મુક્તત્વમ્ ઉદાહૃતમ્ ॥

વ્યવહાર્ય્ ઉપશાન્તો વા ગૃહસ્થો વાથ ભિક્ષુકઃ ।
સશરીરો ઽશરીરો વા ભવત્વ્ એવમ્મતિḫ પુમાન્ ॥

સુખદુẖખૈર્ અનાલીઢા સંવિદ્ ભવતિ ચેત્ સમા ।
અસંવિદ્ ઇવ તદ્ દેહો યત્ કરોતિ કરોતુ તત્ ॥

મૃગતૃષ્ણોપમે દેહે ઽવિદ્યાત્મનિ તતે ક્ષતે ।
ભાવાભાવભ્રમે ઽસત્યે સુખદુẖખક્રમẖ કુતઃ ॥

ચિન્માત્રમ્ અપનામેદમ્ અચિદાભમ્ અનન્તકમ્ ।
અતશ્ ચાસમ્ભવદ્વેદ્યમ્ આત્માનમ્ અમલં શ્રયેત્ ॥

જાગ્રતો જીવતશ્ ચેત્યચયનાદ્ અસ્ખલચ્ચિતેઃ ।
સ્થિતિર્ યોપલકોશાભા સા તુર્યં સા વિમુક્તતા ॥

ચિન્મૂર્તિસ્ સ્વાન્તર્ એવેદં સ્વસત્તાત્મોપકલ્પિતમ્ ।
જગન્ મિથ્યાનુભવતિ સ્વપ્ને છિન્નશિરા ઇવ ॥

યન્ મિથ્યા તત્ ક્વ સત્યાત્મ ક્વ સત્યા મરુવારિતા ।
અતો ઽસંવેદનાદ્ એવ ભ્રમસ્યાસ્ય પરિક્ષયઃ ॥

અહમ્ ઇત્ય્ એવ ચયનાજ્ જગત્સંસૃતિવિભ્રમઃ ।
અસ્યૈવાચયનાન્ નાહં ન જગન્ ન ચ વિભ્રમઃ ॥

દ્રવં સ્વમ્ ઇવ શુદ્ધામ્બુ સ્વાન્તર્લેખા ઇવોપલઃ ।
સ્વમ્ ઇક્ષુર્ ઇવ માધુર્યં ચિત્ સ્વં ચેતયતે જગત્ ॥

યથૌષ્ણ્યમ્ અગ્નિસ્ તુહિનં ચ શૈત્યં સ્પન્દં નભસ્વાન્ દ્રવમ્ અબ્ધિર્ એવમ્ ।
અનન્યદ્ અપ્ય્ અન્યદ્ ઇવાત્મતત્ત્વં વિદ્ વેત્ત્ય્ અદસ્ તત્ તુ ન વેત્ત્ય્ અતજ્જ્ઞઃ ॥