મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.121

રામાહઙ્કારસત્તાન્તḫ પ્રસૂતે સંસૃતિભ્રમમ્ ।
બાલસ્ય ભાવિતા યક્ષભાવનેવોગ્રયક્ષકમ્ ॥

અહઙ્કારોપશાન્તૌ તુ શામ્યતીયં હિ સંસૃતિઃ ।
મોહદા મિહિકેવાઙ્ગ પ્રાવૃટ્કાલપરિક્ષયે ॥

રજ્જ્વાં સર્પભ્રમો બન્ધોર્ વાક્યેનૈતિ યથા ક્ષયમ્ ।
ન સર્પો ઽયમ્ ઇયં રજ્જુર્ ઇત્યાદ્યેન જનસ્ય વૈ ॥

તથા ગુરોર્ ગિરા શાન્તિમ્ એત્ય્ અહમ્ભાવવિભ્રમઃ ।
માહઙ્કારમ્ અસદ્રૂપં ભાવયેત્યાદિરૂપયા ॥

અભ્યાસાજ્ જ્ઞાનશાસ્ત્રાણાં સત્સઙ્ગમકથાક્રમૈઃ ।
અહમ્ભ્રમશ્ શમં યાતિ જન્તોર્ આન્ધ્યમ્ ઇવાઞ્જનૈઃ ॥

વિદ્યમાનમ્ અપિ સ્થૂલં યત્ તત્ ક્ષયિ નિઘર્ષણૈઃ ।
ઉદપાનશિલાપ્ય્ અઙ્ગ ક્ષીયતે ઘટઘર્ષણૈઃ ॥

અહઙ્કૃતેર્ અવિદ્યાયા ભાવિતાયા અકારણમ્ ।
નાશે ક ઇવ સન્દેહો વિચારૈર્ નાશહેતુભિઃ ॥

ભગવન્ સર્વતત્ત્વજ્ઞ ચિત્તે ઽહઙ્કારનામનિ ।
ગલિતે વા ગલદ્રૂપે લિઙ્ગં સત્ત્વસ્ય કિં ભવેત્ ॥

વિવેકાબ્દોદયેનાઙ્ગ શામ્યન્ત્યાં દેહધન્વનિ ।
સ્વચિત્તમૃગતૃષ્ણાયાં ન સંસૃત્યાતપો ભવેત્ ॥

ઉરવો ઽપિ હિ સઞ્જાતા ન સ્પૃશન્ત્ય્ આશયં સિતમ્ ।
લોભમોહાદયો દોષાḫ પયાંસીવ સરોરુહમ્ ॥

મુદિતાદ્યાશ્ શ્રિયો વક્ત્રં ન મુઞ્ચન્તિ કદાચન ।
સૌભાગ્યસુખદાયિન્યḫ પુષ્પલક્ષ્મ્યો મધું યથા ॥

કથં સંસૃતિર્ ઇત્ય્ એવ વિચારે મુદિતોદયે ।
ઉદેતિ સત્ત્વં ચિત્તં ચ ગલનાય પ્રવર્તતે ॥

ગલત્ય્ અહઙ્કારમયે ચિત્તે ચલતિ દુષ્કૃતે ।
વાસનાગ્રન્થયẖ ખિન્ના ઇવ ત્રુટ્યન્ત્ય્ અલં શનૈઃ ॥

કોપસ્ તાનવમ્ આયાતિ શરદીવ પયોધરઃ ।
મોહો માન્દ્યમ્ ઉપાદત્તે પ્રભાતે તિમિરં યથા ॥

કામẖ ક્લમં ગચ્છતિ ચ દીર્ઘાધ્વગ ઇવાતપે ।
લોભḫ પલાયતે ક્વાપિ વ્યાલો દૃષ્ટ્વેવ બર્હિણમ્ ॥

નોલ્લસન્તીન્દ્રિયાણ્ય્ ઉચ્ચૈર્ અહનીવ નિશાચરાઃ ।
ન સ્ફુરત્ય્ ઉચ્ચકૈẖ ખેદḫ પ્રાવૃષીવાકુલં રજઃ ॥

ન દુẖખાન્ય્ ઉપગર્જન્તિ ગજા ઇવ વિયૌવનાઃ ।
ન સુખાન્ય્ ઉપધાવન્તિ પયાંસીવોગ્રસેતુના ॥

સુખદુẖખાદયશ્ ચૈતે દૃશ્યન્તે યદિ વા મુખે ।
દૃશ્યન્તે એવ તત્ સાધો ન તુ લિમ્પન્તિ તે મનઃ ॥

ચિત્તે ગલતિ ગીર્વાણગણસ્ય સ્પૃહણીયતામ્ ।
સાધુર્ ગચ્છત્ય્ ઉદેત્ય્ અસ્ય સમતાશીતચન્દ્રિકા ॥

ઇદં શાન્તં ચ કાન્તં ચ દીપ્તમ્ અપ્રતિઘાતિ ચ ।
નિભૃતં ચોર્જિતં સ્વચ્છં ભવતીન્દ્વમલં વપુઃ ॥

ભાવાભાવવિભુગ્નો ઽપિ વિચિત્રો ઽપિ મહાન્ અપિ ।
નાનન્દાય ન ખેદાય સતાં સંસૃતિવિભ્રમઃ ॥

બુદ્ધ્યાલોકનસાધ્યે ઽસ્મિન્ વસ્તુન્ય્ અસ્તમિતાપદિ ।
પ્રવર્તતે ન યો મોહાત્ તં ધિગ્ અસ્તુ નરાધમમ્ ॥

વિશ્રાન્તિમ્ આપ્તુમ્ ઉચિતાં ચિરમ્ અઙ્ગ દુẖખરત્નાકરં જનનસાગરમ્ ઉત્તિતીર્ષોઃ ।
કો ઽહં કથં જગદ્ ઇદં ચ પરશ્ ચ કસ્ સ્યાત્ કિં ભોગકૈર્ ઇતિ મતિḫ પરમો ઽભ્યુપાયઃ ॥