મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.117

મિથ્યાનરપ્રસઙ્ગેન કિં માયાપુરુષઃ પ્રભો ।
કથિતો ઽયં ત્વયા વ્યોમરક્ષણં ચ કિમ્ ઉચ્યતે ॥

શૃણુ રામ યથાભૂતમ્ એતત્ પ્રકટયામિ તે ।
મિથ્યાપુરુષવૃત્તાન્તકથનં કથયાધુના ॥

માયાયન્ત્રમયઃ પ્રોક્તો યઃ પુમાન્ રઘુનન્દન ।
એનં તં ત્વમ્ અહઙ્કારં વિદ્ધિ શૂન્યામ્બરોત્થિતમ્ ॥

યસ્મિન્ન્ આકાશકોણે ઽસ્મિન્ સાધો જગદ્ ઇદં સ્થિતમ્ ।
તદ્ અનન્તમ્ અસચ્ છૂન્યં સર્ગાદૌ ભવતિ સ્વયમ્ ॥

અન્તસ્સ્થિતસુદુર્લક્ષ્યબ્રહ્મવ્યોમ્નો ઽથ શબ્દખાત્ ।
તસ્માદ્ ઉદેત્ય્ અહઙ્કારઃ પૂર્વં સ્પન્દ ઇવાનિલાત્ ॥

વૃદ્ધિં યાતસ્ સ ગગને કલ્પયત્ય્ આત્મતાં શઠઃ ।
અનાત્માત્માભિમાનેન તેનાસૌ યતતે તતઃ ॥

અનાત્માત્મૈકરક્ષાર્થં દેહાન્ નાનાવિધાન્ અસૌ ।
ભૂયો ભૂયો ઽપિ નિર્નષ્ટાન્ દૃષ્ટ્વેદં કુરુતે જગત્ ॥

સ એવ માયાપુરુષો મિથ્યાપુરુષ એવ સઃ ।
અસન્ન્ એવોદિતો વ્યર્થમ્ અહઙ્કારો ઽપિ માયયા ॥

ગૃહકુણ્ડચતુશ્શાલકુમ્ભાદીન્ દેહકાન્ અસૌ ।
કૃત્વા રક્ષિત આત્મેતિ યાતિ તદ્વ્યોમ્નિ ભાવનામ્ ॥

અહઙ્કારસ્ય તસ્યાસ્ય નામાનીમાનિ રાઘવ ।
શૃણુ યૈર્ જગદારમ્ભવિભ્રમૈર્ મોહમ્ એત્ય્ અસૌ ॥

જીવો બુદ્ધિર્ મનશ્ ચિત્તં માયા પ્રકૃતિર્ ઇત્ય્ અપિ ।
સઙ્કલ્પઃ કલના કાલઃ કલા ચેત્ય્ અપિ વિશ્રુતૈઃ ॥

એવમાદ્યૈસ્ તથાન્યૈશ્ ચ નામભિર્ બહુતાં ગતૈઃ ।
સહસ્રરૂપો ઽહઙ્કારઃ કલ્પિતાર્થૈર્ વિજૃમ્ભતે ॥

ભૂતાકાશે તતે શૂન્યે જગન્નિર્મિતિભિશ્ ચિરમ્ ।
સુખદુઃખાન્ય્ અનુભવન્ મિથ્યૈવ પુરુષસ્ સ્થિતઃ ॥

યથૈષ મિથ્યાપુરુષો રક્ષન્ વ્યોમાત્મશઙ્કયા ।
ઘટાકાશાદિષુ શ્લિષ્ટમ્ એવં મા ક્લેશવાન્ ભવ ॥

આકાશાદ્ અપિ વિસ્તીર્ણશ્ શુદ્ધસ્ સૂક્ષ્મશ્ શિવશ્ શુભઃ ।
ય આત્મા સ કથં કેન રક્ષ્યતે ગૃહ્યતે તથા ॥

હૃદયાકાશમાત્રસ્ય ઘટાકાશસમસ્થિતેઃ ।
વ્યર્થં ભૂતાનિ શોચન્તિ નષ્ટ આત્મેતિ સઙ્ક્ષયે ॥

ઘટાદિષુ પ્રણષ્ટેષુ યથાકાશમ્ અખણ્ડિતમ્ ।
તથા દેહેષુ નષ્ટેષુ દેહી નિત્યમ્ અલોપકઃ ॥

શુદ્ધચિન્માત્ર આત્માયમ્ આકાશાદ્ અપ્ય્ અણોર્ અણુઃ ।
સ્વાનુભૂત્યંશમાત્રં હિ ખવદ્ રામ ન નશ્યતિ ॥

ન જાયતે ન મ્રિયતે ક્વચિત્ કિઞ્ચિત્ કદાચન ।
જગદ્વિવર્તરૂપેણ કેવલં બ્રહ્મ જૃમ્ભતે ॥

સર્વમ્ એકમ્ ઇદં શાન્તમ્ આદિમધ્યાન્તવર્જિતમ્ ।
ભાવાભાવવિનિર્મુક્તમ્ ઇતિ મત્વા સુખી ભવ ॥

સર્વાપદાં નિલયમ્ અધ્રુવમ્ અસ્વતન્ત્રમ્ આસન્નપાતમ્ અવિવેકમ્ અસારમ્ અજ્ઞમ્ ।
બોધાદ્ અહઙ્કૃતિપદં સકલં વિમુચ્ય શેષે સુબદ્ધપદ ઉત્તમતાં પ્રયાસિ ॥