મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.110

તતઃ કતિપયેષ્વ્ એવ દિવસેષુ ગતેષુ સા ।
ઇદં પ્રોવાચ ભર્તારં કુમ્ભરૂપધરા સતી ॥

રાજન્ રાજીવપત્ત્રાક્ષ મમેદં વચનં શૃણુ ।
નિશાયાં પ્રત્યહં તાવત્ સ્થિત એવાહમ્ અઙ્ગના ॥

તદ્ ઇચ્છામ્ય્ અઙ્ગનાધર્મં નિપુણીકર્તુમ્ ઈદૃશમ્ ।
ભર્ત્રે કસ્મૈચિદ્ આત્માનં વિવાહેન દદામ્ય્ અહમ્ ॥

તદ્ ભવાન્ એવ મે ભર્તા રોચતે ભુવનત્રયે ।
ગૃહાણ માં વિવાહેન ભાર્યાત્વે નિશિ સર્વદા ॥

અયત્નોપનતં સાધો પ્રિયેણ સુહૃદા સહ ।
સ્ત્રીસુખં ભોક્તુમ્ ઇચ્છામિ મા મે વિઘ્નકરો ભવ ॥

ક્રમપ્રવૃત્તમ્ આ સૃષ્ટેસ્ સુખસાધ્યં મનોરમમ્ ।
પ્રકૃતં કુર્વતઃ કાર્યં દોષઃ ક ઇવ જાયતે ॥

ઇચ્છાનિચ્છાદૃશોર્ ઐક્યાત્ સમત્વાત્ સર્વવસ્તુષુ ।
વયં ન સેચ્છા નાનિચ્છાઃ કુર્વસ્ તેનૈતદ્ ઈપ્સિતમ્ ॥

કૃતેનાનેન કાર્યેણ ન શુભં નાશુભં સખે ।
પશ્યામિ તન્ મહાબુદ્ધે યથેચ્છસિ તથા કુરુ ॥

સમતાં સમ્પ્રયાતેન ચેતસેદં જગત્ત્રયમ્ ।
ખરૂપમ્ એવ પશ્યામિ યથેચ્છસિ તથાચર ॥

યદ્ય્ એવં તન્ મહીપાલ લગ્નમ્ અદ્યૈવ શોભનમ્ ।
રાકેયં શ્રાવણસ્યાસ્ય હ્યસ્ સર્વં ગણિતં મયા ॥

રાત્રાવ્ અદ્યોદિતે ચન્દ્રે પરિપૂર્ણકલામલે ।
જન્યત્રં નૌ મહાબાહો દ્વયોર્ એવ ભવિષ્યતિ ॥

મહેન્દ્રાદ્રિશિરશ્શૃઙ્ગસાનાવ્ અસ્મિન્ મનોરમે ।
રત્નદીપપ્રકાશાઢ્યમણિમન્દિરમણ્ડિતે ॥

પુષ્પભારાનતોત્તુઙ્ગવૃક્ષજન્યવિરાજિતે ।
વનપુષ્પલતાલાસ્યનારીનૃત્તમનોહરે ॥

નિશિ વ્યોમગતાસ્ તારા ભર્ત્રા પૂર્ણેન્દુના સહ ।
આવયોઃ પરિપશ્યન્તુ કર્ણાન્તાગતલોચનાઃ ॥

ઉત્તિષ્ઠાત્મવિવાહાર્થં કુર્વઃ કાનનકોટરાત્ ।
રાજંશ્ ચન્દનપુષ્પાદિસમ્ભારં રત્નસંયુતમ્ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા કુમ્ભ ઉત્થાય સહ તેન મહીભૃતા ।
કુસુમાવચયં ચક્રે તથા રત્નાદિસઞ્ચયમ્ ॥

તતો મુહૂર્તમાત્રેણ રત્નસાનૌ સમે શુભે ।
સમાલમ્ભનપુષ્પાઢ્યાસ્ તાભ્યાં વૈ રાશયઃ કૃતાઃ ॥

હારામ્બરમણીન્દ્રાદિરાશયસ્ તે વિરેજિરે ।
સૌભાગ્યસ્યેવ કામેન કોશાઃ કાલેન સમ્ભૃતાઃ ॥

તથા જન્યત્રસમ્ભારં કૃત્વા કાઞ્ચનકન્દરે ।
યયતુસ્ તૌ મહામિત્રે સ્નાતું મન્દાકિનીં નદીમ્ ॥

તત્રૈનં સ્નપયામ્ આસ મહારાજમ્ અથાદરાત્ ।
ગજકુમ્ભોપમસ્કન્ધં કુમ્ભો મઙ્ગલપૂર્વકમ્ ॥

ભવિષ્યદ્વનિતારૂપાં ભવિષ્યત્પતિતાં ગતઃ ।
ચૂડાલાં સ્નપયામ્ આસ કુમ્ભરૂપધરાં પ્રિયામ્ ॥

પૂજયામ્ આસતુસ્ સ્નાતૌ તત્ર દેવાન્ પિતૄન્ મુનીન્ ।
યથા ક્રિયાફલે ઽનિચ્છૌ ક્રિયાત્યાગે તથૈવ તૌ ॥

નિત્યં જ્ઞાનરસાતૃપ્તૌ વ્યવસ્થાર્થં જગત્સ્થિતેઃ ।
ચક્રાતે ભોજનં ભવ્યૌ તાવ્ અન્યોઽન્યસમીરિતૌ ॥

કલ્પવૃક્ષદુગૂલાનિ પરિધાય સિતાનિ તૌ ।
ફલાનિ ભુક્ત્વા જન્યત્રસ્થાનમ્ આયયતુઃ ક્રમાત્ ॥

એતાવતાત્ર કાલેન તયોર્ જન્યત્રસોત્કયોઃ ।
પ્રિયં કર્તુમ્ ઇવાસ્તાદ્રૌ ઝગિત્ય્ એવાવિશદ્ રવિઃ ॥

અથ સન્ધ્યાક્રમે વૃત્તે કૃતે જપ્યાઘમર્ષણે ।
વિવાહદર્શનાયેવ તારાજાલે ખમ્ આગતે ॥

મિથુનૈકસખી યામા કુમુદોત્કરહાસિની ।
પ્રાલેયજાલપ્રકરં વિકિરન્તી સમાયયૌ ॥

રત્નદીપાન્ બહૂન્ સમ્યક્ કુમ્ભસ્ સાનાવ્ અયોજયત્ ।
જ્યોતીંષીન્દ્વર્કયુક્તાનિ પદ્મોદ્ભવ ઇવામ્બરાત્ ॥

ભૂષયામ્ આસ રાજાનં સ્ત્રીત્વં ગચ્છન્ નિશામુખે ।
ચન્દનાગુરુકર્પૂરપૂરૈર્ મૃગજકુઙ્કુમૈઃ ॥

હારકેયૂરકટકૈસ્ તથા કલ્પલતાંશુકૈઃ ।
સ્રગ્દામૈર્ અવતંસૈશ્ ચ માલ્યૈશ્ ચ વિવિધોમ્ભિતૈઃ ॥

તથા કલ્પલતાગુચ્છૈર્ મન્દારૈઃ પારિજાતકૈઃ ।
સન્તાનૈર્ બહુરત્નૈશ્ ચ મૌલિના ચેન્દુરૂપિણા ॥

એતાવતાથ કાલેન વધૂત્વં કુમ્ભ આયયૌ ।
ઘનસ્તનતટાક્રાન્તો બભૂવાશુ વિલાસવાન્ ॥

ઇદં સઞ્ચિન્તયામ્ આસ સમ્પન્નો ઽયમ્ અહં વધૂઃ ।
કામાયાત્મા મયાદેયઃ કાર્યં કાલોચિતં કિલ ॥

ઇયમ્ અસ્મિ વધૂઃ કાન્તા ભર્તાયં મે પુરસ્ સ્થિતઃ ।
ગૃહાણ કામ મામ્ એહિ કાલો ઽયં તવ હૃચ્છય ॥

ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય ભર્તારમ્ અગ્રસ્થમ્ અભિમણ્ડિતમ્ ।
ઉદયન્તમ્ ઇવાદિત્યં રતિઃ કામમ્ ઇવાહ સા ॥

અહં મદનિકા નામ ભાર્યાસ્મિ તવ માનદ ।
પતયે તે પ્રણામો ઽયં સસ્નેહં ક્રિયતે મયા ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સાનવદ્યાઙ્ગી લજ્જાવનમિતાનના ।
લોલાલકેન શિરસા પ્રણનામ નયાત્ પતિમ્ ॥

ઉવાચેદં ચ હે નાથ ત્વં માં ભૂષય ભૂષણૈઃ ।
ક્રમેણાગ્નિં ચ સઞ્જ્વાલ્ય મત્પાણિગ્રહણં કુરુ ॥

રાજસે ઽતિતરાં નાથ માં કરોષિ સ્મરાતુરામ્ ।
રતેર્ વિવાહે મદનમ્ અભિભૂયાધિતિષ્ઠસિ ॥

ઇન્દોર્ ઇવાંશુજાલાનિ રાજન્ માલ્યાનિ ભાન્તિ તે ।
મેરુગઙ્ગાપ્રવાહાભાં ધત્તે હારસ્ તવોરસિ ॥

મન્દારકુસુમપ્રોતૈઃ કુન્તલૈર્ નૃપ રાજસે ।
કનકાબ્જમ્ ઇવાલોલૈર્ ભૃઙ્ગૈઃ કેસરધૂસરૈઃ ॥

રત્નાંશુજાલૈઃ કુસુમૈશ્ શ્રિયા સ્થૈર્યેણ તેજસા ।
ઉન્નત્યા ચ વિભો મેરુમ્ અભિભૂયાવતિષ્ઠસે ॥

એવમાદિ વદન્તૌ તૌ ભવિષ્યન્નવદમ્પતી ।
પ્રચ્છન્નપૂર્વદામ્પત્યૌ મિથસ્ તુષ્ટૌ બભૂવતુઃ ॥

મહારાજ્ઞીં મદનિકાં મહારાજશ્ શિખિધ્વજઃ ।
કાઞ્ચનામલપર્યઙ્કે નિયોજ્યાભૂષયત્ સ્વયમ્ ॥

અવતંસૈસ્ તથા માલ્યૈર્ મણિમુક્તાવિભૂષણૈઃ ।
વસ્ત્રૈર્ વિલેપનૈઃ પુષ્પૈર્ ઉચિતસ્થાનયોજિતૈઃ ॥

સા બભૌ ભૂષિતા તન્વી મદની મદદાયિની ।
ગિરિજેવ વિવાહોત્કા કામકાન્તેવ કામિની ॥

મહારાજો મહારાજ્ઞીં ભૂષયિત્વેદમ્ આહ તામ્ ।
રાજસે મૃગશાવાક્ષિ લક્ષ્મીર્ ઇવ નવોત્થિતા ॥

શક્રેણ સહ યચ્ છચ્યા યલ્ લક્ષ્મ્યા હરિણા સહ ।
યદ્ ગૌર્યાશ્ શમ્ભુના સાર્ધં તત્ તે ભવતુ મઙ્ગલમ્ ॥

પદ્મકન્દાઙ્કુરરદા લોલનીલોત્પલેક્ષણા ।
આમોદસુભગાકારા ત્વં સ્થિતા પદ્મિનીસમા ॥

સુરક્તપલ્લવકરા સ્તબકસ્તનધારિણી ।
ત્વમ્ એવ ફલદા મન્યે કામકલ્પતરોર્ લતા ॥

હિમશીતાવદાતાઙ્ગી જ્યોત્સ્નાપ્રસરહાસિની ।
પૂર્ણેન્દુશ્રીર્ ઇવોદ્યુક્તા દૃષ્ટૈવાહ્લાદયસ્ય્ અલમ્ ॥

તદ્ ઉત્તિષ્ઠ વરારોહે વેદીં વૈવાહિકીં સ્વયમ્ ।
રત્નપુષ્પલતાજાલૈ રચયાવો યથાક્રમમ્ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા દમ્પતી કાન્તૌ રચયામ્ આસતુસ્ તદા ।
વેદીમ્ આત્મવિવાહાય મહેન્દ્રમણિકન્દરે ॥

મુક્તાજાલૈસ્ સઝાઙ્કારૈઃ પુષ્પોત્તંસૈસ્ સષટ્પદૈઃ ।
રત્નમાલ્યૈસ્ સટાઙ્કારૈર્ વૈજયન્તીપટૈશ્ ચલૈઃ ॥

કલ્પવૃક્ષલતાસૂત્રૈઃ કલ્પસ્તબકમણ્ડલૈઃ ।
કલ્પપાદપપટ્ટૈશ્ ચ કલ્પદ્રુમફલોત્કરૈઃ ॥

દેવદારુલતાજાલૈઃ કાણ્ડપ્રતિસરાઙ્કિતૈઃ ।
મુક્તાકુસુમલાજાનાં પ્રકરૈસ્ તારકોપમૈઃ ॥

ચતુર્દિક્કં ચતુર્ભિશ્ ચ નારિકેલમહાફલૈઃ ।
પૂર્ણકુમ્ભતયા ગાઙ્ગવારિપૂરૈઃ પ્રકલ્પિતૈઃ ॥

જ્વલયામ્ આસતુસ્ તસ્યાં મધ્યે ચન્દનદારુભિઃ ।
જ્વલનં જ્વલિતજ્વાલં દક્ષિણસ્થપ્રદક્ષિણમ્ ॥

પૂર્વાભિમુખમ્ અગ્નેસ્ તાવ્ અગ્રે પલ્લવવિષ્ટરે ।
નિયોજ્ય દમ્પતી કાન્તૌ તયોર્ વિવિશતુસ્ સ્વયમ્ ॥

સ હુત્વા તિલલાજાદિ પાવકાય શિખિધ્વજઃ ।
ઉત્થાયોત્થાપ્ય કાન્તાં ચ પાણિભ્યાં સ્વયમ્ આદદે ॥

અન્યોઽન્યં શોભમાનૌ તાવ્ અન્યાવ્ ઇવ નવૌ શિવૌ ।
ચક્રતુર્ દમ્પતી તસ્ય પાવકસ્ય પ્રદક્ષિણમ્ ॥

સ્વદાયં જ્ઞાનસર્વસ્વં હૃદયં પ્રેમ ચાચલમ્ ।
દદતુસ્ તૌ મિથો માન્યૌ સ્મિતકાન્તમુખશ્રિયૌ ॥

પ્રદક્ષિણત્રયં કૃત્વા લાજાન્ સન્ત્યજ્ય વહ્નયે ।
મદ્ભાર્યામ્ અમ્બરાદ્ દૃષ્ટ્વા કરૌ તત્યજતુઃ ક્રમાત્ ॥

સ્મયમાનમુખૌ કાન્તૌ ચન્દ્રાવ્ ઇવ નવોદિતૌ ।
પૂર્વોપરચિતે પુષ્પતલ્પે વિવિશતુર્ નવે ॥

એતસ્મિન્ન્ અન્તરે ચન્દ્રશ્ ચતુર્ભાગં નભસ્તલાત્ ।
શનૈર્ આક્રમયામ્ આસ શોભાં દ્રષ્ટુમ્ ઇવૈતયોઃ ॥

તસ્મિન્ સાનૌ લતાચ્છિદ્રૈર્ દ્રષ્ટું દૃષ્ટીર્ ઇવાભિતઃ ।
લોલૈસ્ સઞ્ચારયામ્ આસ કરાન્ ઇન્દુર્ વરાઙ્ગને ॥

તૈસ્ તૈસ્ તત્ર કથાલાપૈર્ ઇન્દાવ્ અભ્યુદિતે તથા ।
તાવ્ આસાં ચક્રતુઃ કાન્તૌ દમ્પતી તુ મુહૂર્તકમ્ ॥

અથોત્થાય જ્વલદ્રત્નદીપાં કાઞ્ચનકન્દરામ્ ।
સ્વયં પૂર્વોપરચિતાં ગુપ્તાં વિવિશતુઃ પ્રિયૌ ॥

નવં દદૃશતુસ્ તત્ર તલ્પં કુસુમકલ્પિતમ્ ।
પરિતો વ્યાપ્તમ્ ઉત્ફુલ્લૈર્ હેમપઙ્કજરાશિભિઃ ॥

મન્દારાદિભિર્ અન્યૈશ્ ચ પુષ્પૈર્ મ્લાનિવિવર્જિતૈઃ ।
ઉચ્ચકૈઃ પુંપ્રમાણેન નિર્મિતં કુસુમૈસ્ સમૈઃ ॥

દીર્ઘેન્દુબિમ્બપ્રતિમં તુષારસ્થલશીતલમ્ ।
ક્ષીરોદજલધારાભં જ્યોત્સ્નાસમ્પિણ્ડપાણ્ડુરમ્ ॥

પ્રતિબિમ્બમ્ અનન્તસ્ય રત્નભિત્તાવ્ ઇવ સ્થિતમ્ ।
સુગન્ધમ્ ઉન્નતં કાન્તં વિશરારુતયોજ્ઝિતમ્ ॥

મિથુનં પુષ્પરાશૌ તત્ પપાત ધવલામલે ।
તસ્મિન્ સમસમાભોગે ક્ષીરોદે મન્દરો યથા ॥

તૈસ્ તૈસ્ તતઃ પ્રણતિપેશલવાગ્વિલાસૈસ્ તત્કાલકાર્યસુભગૈઃ પ્રણયોપચારૈઃ ।
સત્કાન્તયોર્ નવનવેન તયોસ્ સુખેન દીર્ઘા મુહૂર્ત ઇવ સા રજની જગામ ॥