મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.103

નષ્ટો મોહસ્ સ્મૃતિર્ લબ્ધા ત્વત્પ્રસાદાન્ મયા મુને ।
સ્થિતો ઽસ્મિ ગતસન્દેહો વિશ્રાન્તમતિર્ આત્મવાન્ ॥

જ્ઞાતજ્ઞેયો મહામૌની તીર્ણમાયામહાર્ણવઃ ।
શાન્તો ઽહમ્ અનહંરૂપો જ્ઞસ્ સ્થિતો ઽસ્મિ નિરામયઃ ॥

અહો નુ સુચિરં કાલં પ્રભ્રાન્તો ઽહમ્ અવાન્તરે ।
સ્થાનમ્ અવ્યયમ્ અક્ષુબ્ધમ્ અધુના પ્રાપ્તવાન્ અહમ્ ॥

એવં સ્થિતે મુને નાસ્તિ સાહન્તાદિજગત્ત્રયમ્ ।
મૂર્ખબુદ્ધમ્ ઇદં ભાતિ યત્ તદ્ બ્રહ્મેતિ વેદ્મ્ય્ અહમ્ ॥

જગદ્ એવ ન યત્રાસ્તિ તત્રાહન્ત્વવિભાસનમ્ ।
સંસારામ્બરસમ્ભારઃ ક્વ કુતઃ કીદૃશઃ કથમ્ ॥

યથાસ્થિતવ્યવહૃતિર્ મૌની શાન્તમના મુનિઃ ।
સોમ્યાર્ણવોદરાવર્તપરિસ્પન્દવદ્ આસ્સ્વ ભોઃ ॥

બ્રહ્મરૂપતયા શાન્તમ્ ઇદમ્ અસ્તિ યથાસ્થિતમ્ ।
અહં જગદ્ ઇદં ચેતિ શબ્દાર્થાત્મ નભો ઽમલમ્ ॥

ઇદમ્ આદ્યન્તરહિતં સર્ગસંહારનામકમ્ ।
ચિચ્ચમત્કૃતિમાત્રાત્મ નભઃ કચકચાયતે ॥

સન્નિવેશદૃશશ્ શાન્તૌ યદ્ અસ્તિ કનકં યથા ।
જગદાદ્યર્થસંશાન્તૌ બ્રહ્મેદં વિદ્યતે તથા ॥

યથા સ્વયમ્ભૂસ્ સઙ્કલ્પસ્ સ્વયંનાશસ્ તથૈવ હિ ।
એતૌ સ્વવેદનાયત્તૌ બન્ધમોક્ષૌ વ્યવસ્થિતૌ ॥

અહમ્ ઇત્ય્ એવ સઙ્કલ્પો બન્ધાયાતિવિનાશિને ।
નાહમ્ ઇત્ય્ એવ સઙ્કલ્પો મોક્ષાય વિમલાત્મને ॥

યદ્ બન્ધમોક્ષસઙ્કલ્પશબ્દાર્થાનાં સદાસતામ્ ।
સ્વરૂપવેદનં તત્ સત્ કેવલત્વં ચ કથ્યતે ॥

અનહંવેદનં સિદ્ધિર્ અહંવેદનમ્ આપદે ।
સો ઽહમ્ એવાનહમ્ ઇતિ શુદ્ધબોધો ભવાત્મવાન્ ॥

અસઙ્કલ્પનમાત્રેણ સમ્યગ્જ્ઞાનોદયાત્મના ।
સઙ્કલ્પઃ ક્ષીયતે સિદ્ધ્યૈ સ્વયમ્ એવાસદાત્મકઃ ॥

અપ્રતર્ક્યસ્વરૂપે હિ નાસ્તિ કારણતા શિવે ।
કારણાભાવતઃ કાર્યં પદાર્થો ઽપિ ન વિદ્યતે ॥

પદાર્થાભાવસંસિદ્ધૌ વેદનં નોપપદ્યતે ।
કારણાભાવતો નિત્યમ્ અહમ્ભાવસ્ય નોદયઃ ॥

અહમ્ભાવાનુદયતસ્ સંસારઃ કસ્ય કીદૃશઃ ।
સંસારાભાવતસ્ સર્વં પરમ્ એવાવશિષ્યતે ॥

યચ્ ચેદં ભાસતે તત્ સત્ પરમ્ એવાત્મનિ સ્થિતમ્ ।
પરં પરે પરાપૂર્ણં સમમ્ એવ વિજૃમ્ભતે ॥

તેન નિસ્તિમિતં સર્વં શૈલોત્કીર્ણમ્ ઇવાચલમ્ ।
વિદ્ધિ રશ્મિમયાકારમ્ ઇવ બ્રહ્મ જગત્ સ્થિતમ્ ॥

પુરસઙ્કલ્પકે નષ્ટે સઙ્કલ્પનગરસ્ય યત્ ।
રૂપં તદ્ વિદ્ધિ જગતઃ ખાદ્ અચ્છં સદસન્મયમ્ ॥

છાયાપુરુષવત્ સ્પન્દિ શાન્તં નિર્મનનં જગત્ ।
જગચ્છબ્દાર્થરહિતં યઃ પશ્યતિ સ પશ્યતિ ॥

રૂપાલોકમનસ્કારા નીરસા ગતભાવનાઃ ।
સમ્યગ્જ્ઞાનવતો યસ્ય નિર્વાણં તં વિદુર્ બુધાઃ ॥

યથાસ્તિ વાતો નિસ્સ્પન્દો યથાસ્તિ ખમ્ અનીલિમ ।
યથા હેમાસન્નિવેશમ્ અસ્તિ બ્રહ્માજગત્ તથા ॥

નીરસા અસદાભાસા જગત્પ્રત્યયકારિણઃ ।
રૂપાલોકમનસ્કારાસ્ સન્તીમે બ્રહ્મરૂપિણઃ ॥

ઊર્મિશબ્દાર્થરહિતં યાદૃગ્ અમ્બુ બહૂર્મ્ય્ અપિ ।
સર્ગશબ્દાર્થરહિતં તાદૃગ્ બ્રહ્માપિ સર્ગવત્ ॥

સર્ગ એવ પરં બ્રહ્મ પરં બ્રહ્મૈવ સર્ગદૃક્ ।
સર્ગશબ્દાર્થરહિતો વાક્યાર્થસ્ ત્વ્ એષ શાશ્વતઃ ॥

બ્રહ્મશબ્દાર્થસમ્પત્તૌ સર્ગશબ્દાર્થધીઃ કુતઃ ।
સર્ગશબ્દાર્થસમ્પત્તૌ બ્રહ્મશબ્દાર્થધીઃ કુતઃ ॥

સમસ્તશબ્દશબ્દાર્થભાવનાભાવનોદયે ।
શુદ્ધં કિમ્ અપિ ચિદ્વ્યોમ બ્રહ્મશબ્દેન કથ્યતે ॥

સમ્યગ્દર્શનસંસિદ્ધાવ્ ઉભયોર્ અપ્ય્ અવેદને ।
યચ્ છિષ્ટમ્ અજરં શાન્તં તતો વાગ્ વિનિવર્તતે ॥

સંશાન્તસર્વાત્મકવેદનૌઘમ્ અસ્તીદમ્ એકાત્મકમ્ અચ્છરૂપમ્ ।
યથાસ્થિતં સર્વજગત્ ખરૂપં પાષાણરૂપં ચ પરં જ્ઞરૂપમ્ ॥