મોક્ષોપાય · અધ્યાય 5.79

યોગયુક્ત્યાસ્ય ચિત્તસ્ય શમ એવં નિરૂપિતઃ ।
સમ્યગ્જ્ઞાનમ્ ઇદાનીં મે કથયાનુગ્રહાત્ પ્રભો ॥

અનાદ્યન્તાવભાસાત્મા પરમાત્મેહ વિદ્યતે ।
ઇત્ય્ એકનિશ્ચયસ્ સ્ફારસ્ સમ્યગ્જ્ઞાનં વિદુર્ બુધાઃ ॥

ઇમા ઘટપટાકારપદાર્થશતશક્તયઃ ।
આત્મૈવ નાન્યદ્ અસ્તીતિ નિશ્ચયસ્ સમ્યગીક્ષણમ્ ॥

અસમ્યગ્વેદનાજ્ જન્મ મોક્ષસ્ સમ્યગવેક્ષણાત્ ।
અસમ્યગ્વીક્ષણાદ્ રજ્જુસ્ સર્પો નો સમ્યગીક્ષણાત્ ॥

સઙ્કલ્પાંશવિનિર્મુક્તા સંવિત્ સંવેદ્યવર્જિતા ।
સંવિદ્ આદ્યાભિર્ આખ્યાભિર્ મુક્તાસ્તીહ હિ નેતરત્ ॥

સા શુદ્ધરૂપા વિજ્ઞાતા પરમાત્મેતિ કથ્યતે ।
બુદ્ધા ત્વ્ અશુદ્ધરૂપાન્તર્ અવિદ્યેત્ય્ ઉચ્યતે બુધૈઃ ॥

સંવિત્તિર્ એવ સંવેદ્યં નાનયોર્ દ્વિત્વકલ્પના ।
ચિનોત્ય્ આત્માનમ્ આત્મૈવ રામૈવં નાન્યદ્ અસ્તિ હિ ॥

યથાભૂતાર્થદર્શિત્વમ્ એતાવદ્ભુવનત્રયે ।
યદ્ આત્મૈવ જગત્ સર્વમ્ ઇતિ નિશ્ચિત્ય પૂર્ણતા ॥

સર્વમ્ આત્મૈવ કિંનિષ્ઠૌ ભાવાભાવૌ ક્વ વાસ્થિતૌ ।
ક્વ બન્ધમોક્ષકલને કિમ્ અન્યદ્ રામ શોચ્યતે ॥

ન ચિત્તમ્ અન્યન્ નો ચેત્યં બ્રહ્મૈવેદં વિજૃમ્ભતે ।
સર્વં એકં પરં વ્યોમ ક્વ મોક્ષઃ કસ્ય બદ્ધતા ॥

બ્રહ્મેદં બૃંહિતાકારં બૃહદ્ બૃંહદ્ અવસ્થિતમ્ ।
દૂરમ્ અસ્તમિતદ્વિત્વં ભવાત્મૈવ ત્વમ્ આત્મના ॥

સમ્યગાલોકિતે રૂપે કાષ્ઠપાષાણવાસસામ્ ।
મનાગ્ અપિ ન ભેદો ઽસ્તિ ક્વાપિ સઙ્કલ્પનોન્મુખઃ ॥

આદાવ્ અન્તે ચ સંશાન્તં સ્વરૂપમ્ અવિનાશિ યત્ ।
વસ્તૂનામ્ આત્મનશ્ ચૈવ તન્મયો ભવ રાઘવ ॥

દ્વૈતાદ્વૈતસમુદ્ભૂતૈર્ જરામરણવિભ્રમૈઃ ।
સ્ફુરત્ય્ આત્મભિર્ આત્મૈવ ચિત્રૈર્ અમ્બ્વ્ ઇવ વીચિભિઃ ॥

શુદ્ધમ્ આત્માનમ્ આલમ્બ્ય નિત્યમ્ અન્તસ્સ્થયા ધિયા ।
યસ્ સ્થિતસ્ તં ક આત્મેશં ભોગો વઞ્ચયિતું ક્ષમઃ ॥

કૃતસ્ફારવિચારસ્ય મનો ભોગાદયો ઽરયઃ ।
મનાગ્ અપિ ન ભિન્દન્તિ શૈલં મન્દાનિલા ઇવ ॥

અવિચારિણમ્ અજ્ઞાનં મૂઢમ્ આશાપરાયણમ્ ।
નિગિરન્તીહ દુઃખાનિ બકા મત્સ્યમ્ ઇવાજલમ્ ॥

જગદ્ આત્મૈવ સકલમ્ અવિદ્યા નાસ્તિ કુત્રચિત્ ।
ઇતિ દૃષ્ટિમ્ અવષ્ટભ્ય સમ્યગ્રૂપાં સ્થિરો ભવ ॥

નાનાત્વમ્ અસ્તિ કલનાસુ ન વસ્તુતો ઽન્તર્ નાનાવિધાસુ સરસીષુ જલાદ્ ઇવાન્યત્ ।
ઇત્ય્ એકનિશ્ચયમયઃ પુરુષો વિમુક્ત ઇત્ય્ ઉચ્યતે સમવલોકિતસમ્યગર્થઃ ॥