મોક્ષોપાય · અધ્યાય 5.66

અથ શોકપરાભૂતૌ તસ્થતુર્ દૃઢતાપસૌ ।
તાપસંશુષ્કસર્વાઙ્ગૌ તાવ્ અરણ્યદ્રુમાવ્ ઇવ ॥

વિરક્તૌ વિપિને કાલં ક્ષપયામ્ આસતુર્ દ્વિજૌ ।
વિયૂથાવ્ ઇવ સારઙ્ગાવ્ અનાસ્થામ્ આગતૌ પરામ્ ॥

જગ્મુર્ દિનાનિ માસાશ્ ચ વર્ષાણ્ય્ અથ તયોસ્ તદા ।
ક્રમાત્ તાવ્ અપિ સંયાતૌ જરાં શ્વભ્રદ્રુમાવ્ ઇવ ॥

અપ્રાપ્તવિમલજ્ઞાનૌ ચિરાજ્ જરઢતાપસૌ ।
તાવ્ એકદા સઙ્ઘટિતાવ્ ઇદમ્ અન્યોઽન્યમ્ ઊચતુઃ ॥

જીવિતોગ્રદ્રુમફલ મદાશ્વાસામૃતામ્બુધે ।
જગત્ય્ અસ્મિન્ મહાબન્ધો ભાસ સ્વાગતમ્ અસ્તુ તે ॥

એતાવત્યો દિનાવલ્યો મદ્વિયોગવતા ત્વયા ।
વદ ક્વ ક્ષપિતાસ્ સાધો કચ્ચિત્ તે વિમલં તપઃ ॥

કચ્ચિત્ તે વિજ્વરા બુદ્ધિઃ કચ્ચિજ્ જાતસ્ ત્વમ્ આત્મવાન્ ।
કચ્ચિત્ ફલિતવિદ્યસ્ ત્વં કચ્ચિત્ કુશલવાન્ અસિ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તવન્તં સંસારસમુદ્વિગ્નમ્ અલં તદા ।
પ્રાહાપ્રાપ્તમહાજ્ઞાનં સુહૃત્ સુહૃદમ્ આદરાત્ ॥

સાધો સ્વાગતમ્ અદ્યાઙ્ગ દિષ્ટ્યા દૃષ્ટો ઽસિ માનદ ।
કુશલં તુ કુતો ઽસ્માકં સંસારે તિષ્ઠતામ્ ઇહ ॥

યાવન્ નાધિગતં જ્ઞેયં યાવત્ ક્ષીણા ન ચિત્તભૂઃ ।
યાવત્ તીર્ણં ન સંસારાત્ તાવન્ મે કુશલં કુતઃ ॥

યાવન્ નાધિગતં જ્ઞાનં યાવન્ ન સમતોદિતા ।
યાવન્ નાભ્યુદિતો બોધસ્ તાવન્ નઃ કુશલં કુતઃ ॥

આશા યાવદ્ અશેષેણ ન લૂનાશ્ ચિત્તસમ્ભવાઃ ।
વીરુધો દાત્રકેણેવ તાવન્ નઃ કુશલં કુતઃ ॥

આત્મલાભં વિના સાધો વિના જ્ઞાનમહૌષધમ્ ।
ઉદેતિ પુનર્ એવેયં દુસ્સંસૃતિવિષૂચિકા ॥

શૈશવાઙ્કુરિતારમ્ભો નવયૌવનપલ્લવઃ ।
જરાકુસુમિતો ઽભ્યેતિ પુનસ્ સંસારદુર્દ્રુમઃ ॥

કાયજીર્ણતરોર્ અસ્માદ્ બાન્ધવાક્રન્દષટ્પદાત્ ।
જરાપુષ્પસિતોદેતિ પુનર્ મરણમઞ્જરી ॥

ભુક્તશુક્તર્તુવિરસા પુરાણદિવસોમ્ભિતા ।
નીયતે નીરસપ્રાયા પુનસ્ સંવત્સરાવલી ॥

મહાદરીષુ દેહાદ્રેસ્ તૃષ્ણાકણ્ટકિતાસ્વ્ અતિ ।
હેલાવ્યાલાસુ ચ પુનઃ ક્રિયાસુ પરિલુપ્યતે ॥

દુઃખૈસ્ સુખલવાકારૈર્ દીર્ઘદીર્ઘૈશ્ શુભાશુભૈઃ ।
અપર્યસ્તાગમપ્રાયાઃ પ્રયાન્ત્ય્ આયાન્તિ રાત્રયઃ ॥

અયથાર્થક્રિયારમ્ભૈઃ કદાશાવેશપલ્લવૈઃ ।
ક્ષીયતે કર્મભિસ્ તુચ્છૈર્ આયુર્ આહતકર્તૃભિઃ ॥

ઉન્મૂલિતાશયાલાનો મનોમત્તમતઙ્ગજઃ ।
તૃષ્ણાકરેણુકોત્તબ્ધો દૂરં વિપરિધાવતિ ॥

જિહ્વાદલલતાલગ્નઃ કાયદ્રુમગુહાલયે ।
યત્રચિન્તામણૌ વૃદ્ધો ગર્ધગૃધ્રો વિવર્ધતે ॥

નીરસા નિસ્સુખા લઘ્વી પતત્પેલવગાત્રિકા ।
જીર્ણપર્ણસવર્ણેયં ક્ષીયતે દિવસાવલી ॥

અપમાનરજોધ્વસ્તમ્ અસ્તઙ્ગતવપુશ્શ્રિ ચ ।
મુખં ધૂસરતામ્ એતિ હિમૈઃ પદ્મમ્ ઇવાહતમ્ ॥

શુષ્યતઃ કાયસરસઃ પ્રગલદ્યૌવનામ્ભસઃ ।
રાજહંસઃ ક્ષણાદ્ આયુર્ અનાવર્તિ પલાયતે ॥

કાલાનિલબલોદ્ધૂતાજ્ જર્જરાજ્ જીવિતદ્રુમાત્ ।
ભોગપુષ્પાણિ દિવસપર્ણાનિ નિપતન્ત્ય્ અધઃ ॥

ભોગભોગિશ્રિતેષ્વ્ અન્તર્ દુઃખદર્દુરવારિષુ ।
મનો મોહાન્ધકૂપેષુ દૂરેષુ વિનિમજ્જતિ ॥

નાનાનુરઞ્જના સ્પષ્ટા તૃષ્ણા તરલપેલવા ।
ચૈત્યમગ્નપતાકેવ દૂરં સમધિરોહતિ ॥

અસ્ય સંસારતન્ત્રસ્ય બૃહત્કાલબિલાસ્પદઃ ।
જીવિતાશામયાંસ્ તન્તૂન્ અન્તકાખુર્ નિકૃન્તતિ ॥

યૌવનોત્ફાલકલ્લોલા બહલોલ્લાસફેનિલા ।
પરાવર્તમહાવર્તા યાતિ જીવિતદુર્નદી ॥

કલાકુલકલત્કાર્યકલ્લોલકુલસઙ્કુલા ।
ક્રિયાસરિદ્ અપર્યન્તા વહત્ય્ આકુલકોટરા ॥

અનન્તા બન્ધુજનતાનદ્યો ગમ્ભીરકોટરે ।
અજસ્રં નિપતન્ત્ય્ એતા વિતતે કાલસાગરે ॥

દેહરત્નશલાકેયં નાશપઙ્કાર્ણવોદરે ।
ન જ્ઞાયતે ક્વ મગ્નેતિ તાત જન્મનિ જન્મનિ ॥

ચિન્તાચક્રે ચિરં ચઞ્ચચ્ચક્રિકાચારચઞ્ચુરે ।
ચેતો ભ્રમતિ સામુદ્રે ગર્તાવર્તે તૃણં યથા ॥

ઉહ્યમાનમ્ અનન્તેષુ ચેતઃ કાર્યમહોર્મિષુ ।
ક્ષણમ્ એતિ ન વિશ્રામં ચિન્તાતાણ્ડવિતાશયમ્ ॥

ઇદં કૃતં કરોમીદં કરિષ્યામીદમ્ ઇત્ય્ અલમ્ ।
કલનાજાલવલિતા મૂર્છિતા મતિપક્ષિણી ॥

અયં સુહૃદ્ અયં શત્રુર્ ઇતિ દ્વન્દ્વમહામયઃ ।
વિનિકૃન્તતિ મર્માણિ નવાનીવોત્પલાનિ મે ॥

ચિન્તાતુણ્ડ્યા મદાવર્તવીચ્યૈકનિચયં ચરન્ ।
ક્ષણાદ્ ઉચ્છૂનતામ્ એતિ માનમીનઃ ક્ષણાત્ ક્ષતિમ્ ॥

અનાત્મીયાનિ દુઃખાનિ બહૂન્ય્ એવંવિધાન્ય્ અલમ્ ।
આત્મબુદ્ધ્યા વિચિન્વાનો જનો ગચ્છતિ દીનતામ્ ॥

બહુવિધસુખદુઃખમધ્યપાતી વિતતજરામરણપ્રપાતભગ્નઃ ।
જગદુદરગિરૌ લુઠઞ્ જનો ઽયં ગતરસપર્ણવદ્ એતિ જર્જરત્વમ્ ॥