મોક્ષોપાય · અધ્યાય 5.65

મનસૈવ મનશ્ છિત્ત્વા યદ્ય્ આત્મા નાવલોક્યતે ।
મમેત્ય્ અહમ્ ઇતિ ત્યક્ત્વા તત્ તામરસલોચન ॥

નાસ્તમ્ એતિ જગદ્દુઃખં યથા ચિત્રગતો રવિઃ ।
આપદ્ આયાત્ય્ અનન્તત્વં મહાર્ણવવદ્ આતતા ॥

પુનઃ પુનર્ ઉપાયાતિ જડકલ્લોલકારિણી ।
મેઘનીલતરુશ્યામા સંસૃતિપ્રાવૃડ્ આકુલા ॥

અત્રૈવોદાહરન્તીમમ્ ઇતિહાસં પુરાતનમ્ ।
સંવાદં સુહૃદોસ્ સહ્યસાનૌ ભાસવિલાસયોઃ ॥

અસ્ત્ય્ ઉત્સેધજિતાકાશઃ પીઠેન જિતભૂતલઃ ।
તલેન જિતપાતાલસ્ ત્રિલોકવિજયી ગિરિઃ ॥

અસહ્યકુસુમાપૂરો ઽસહ્યનિર્મલનિર્ઝરઃ ।
ગુહ્યકારક્ષિતનિધિસ્ સહ્યનામાવિષહ્યભાઃ ॥

મુક્તાપટલસમ્પૂર્ણૈર્ ધાતુપાટલભિત્તિભિઃ ।
ભાસુરઃ કાઞ્ચનતટૈઃ કટૈર્ ઇવ સુરદ્વિપઃ ॥

ક્વચિત્ પુષ્પભરાશારો ધાતુશારતરઃ ક્વચિત્ ।
ક્વચિત્ ફુલ્લસરશ્શારો રત્નશારશિરાઃ ક્વચિત્ ॥

ઇતો રટન્નિર્ઝરવાન્ ઇતઃ ક્વણિતકીચકઃ ।
ઇતો રટદ્ગુહાવાત ઇતષ્ ષટ્પદઘુઙ્ઘુમી ॥

સાનૌ ગીતાપ્સરોવૃન્દો વને મૃદુખગારવઃ ।
અધિત્યકાયાં મત્તાભ્રો ગહનેષુ મૃગારવી ॥

વિદ્યાધરોદ્ગીતગુહો ભૃઙ્ગગીતામ્બુજાકરઃ ।
કિરાતાગીતપર્યન્તઃ ખગાગીતવનદ્રુમઃ ॥

સ્કન્ધેષુ દેવૈર્ વલિતઃ પાદેષુ વલિતો નરૈઃ ।
પાતાલે વલિતો નાગૈર્ જગદ્ગેહમ્ ઇવાપરમ્ ॥

કન્દરેષુ શ્રિતસ્ સિદ્ધૈર્ નિધાનૈર્ અન્તર્ આશ્રિતઃ ।
ચન્દનેષુ શ્રિતો નાગૈસ્ સિંહૈશ્ શૃઙ્ગશિખાસુ ચ ॥

પુષ્પાભ્રસંવીતવપુઃ પુષ્પરેણ્વભ્રપાંસુલઃ ।
પુષ્પપત્ત્રાભ્રભૃદ્વાતઃ પુષ્પપાદપપાણ્ડુરઃ ॥

ધાતુધૂલ્યભ્રકપિલો રત્નોપલતલસ્થિતિઃ ।
સ દારુજૈર્ ઇવ સુરસ્ત્રીગણૈર્ અલમ્ આશ્રિતઃ ॥

અભ્રનીલાંશુકચ્છન્ના મૂકરત્નવિભૂષણાઃ ।
શિલાકનકસુન્દર્યો યત્ર શૃઙ્ગાભિસારિકાઃ ॥

તત્રોત્તરતટે સાનાવ્ આનમત્ફલપાદપે ।
રત્નપુષ્કરિણીજાલવહન્નિર્ઝરવારિણિ ॥

ચૂતદ્રુમલતોન્મુક્તપુષ્પસ્તબકદન્તુરે ।
વિદુલાઙ્કોલ્લપુન્નાગનીપનીરન્ધ્રદિક્તટે ॥

લતાવિતાનચ્છન્નાર્કે રત્નાંશુભરભાસુરે ।
સ્રવજ્જમ્બૂરસક્નૂતે સ્વર્લોકાહ્લાદકારિણિ ॥

બ્રહ્મલોકસમસ્ સ્વર્ગરમ્યશ્ શિવપુરોપમઃ ।
અત્રેર્ અસ્ત્ય્ આશ્રમશ્ શ્રીમાન્ સિદ્ધશ્રમહરો મહાન્ ॥

મહત્ય્ અત્ર્યાશ્રમે તસ્મિંસ્ તાપસૌ દ્વૌ બભૂવતુઃ ।
કૌચિદ્ એવ નભોમાર્ગ ઇવ શુક્રબૃહસ્પતી ॥

તયોર્ અથૈકાસ્પદયોસ્ તત્રાભૂતાં સુતાવ્ ઉભૌ ।
કુલાઙ્કુરૌ શુદ્ધતનૂ સરસ્વત્ય્ અમ્બુજાવ્ ઇવ ॥

વિલાસભાસનામાનૌ વૃદ્ધિમ્ આયયતુઃ ક્રમાત્ ।
તૌ પિત્રોઃ પલ્લવૌ શીઘ્રં લતાપાદપયોર્ ઇવ ॥

આસ્તામ્ અન્યોઽન્યસુહૃદૌ સુસ્નિગ્ધૌ વલ્લભૌ મિથઃ ।
તિલતૈલવદ્ આશ્લિષ્ટૌ તૌ પુષ્પામોદવત્ સ્થિતૌ ॥

નાભૂતાં વિપ્રયુક્તૌ તૌ સુરક્તાવ્ ઇવ દમ્પતી ।
એકં દ્વિત્વમ્ ઇવાપન્નં સમમ્ આસીત્ તયોર્ મનઃ ॥

તૌ તથાન્યોઽન્યમુદિતૌ મનોહરતરાકૃતી ।
તસ્થતુસ્ સ્વાશ્રમે મૌને સરોજ ઇવ ષટ્પદૌ ॥

પ્રાપતુર્ યૌવનં બાલ્યમ્ ઉત્સૃજ્ય જનવલ્લભૌ ।
કાલેનાલ્પતરેણૈવ ચન્દ્રસૂર્યાવ્ ઇવોદિતૌ ॥

જગ્મતુર્ દેહમ્ ઉત્સૃજ્ય તતસ્ તૌ પિતરૌ તયોઃ ।
સ્વર્ગં જરાર્તાવ્ ઉડ્ડીય નીડાદ્ ઇવ વિહઙ્ગમૌ ॥

પઞ્ચત્વં ગતયોઃ પિત્રોર્ દીનવક્ત્રૌ બભૂવતુઃ ।
સન્નાઙ્ગૌ વિગતોત્સાહૌ પદ્માવ્ ઇવ જલોદ્ધૃતૌ ॥

તત્રૌર્ધ્વદૈહિકં કૃત્વા ચક્રાતે પરિદેવનમ્ ।
લોકસ્થિતિર્ અલઙ્ઘ્યા હિ મહતામ્ અપિ માનદ ॥

કૃત્વૌર્ધ્વદૈહિકમ્ અથો વ્યથયાભિભૂતૌ શોકોત્થયા કરુણમ્ આર્તગિરા વિલપ્ય ।
ચિત્રાર્પિતાવ્ ઇવ નિરસ્તસમસ્તચેષ્ટૌ તૌ સંસ્થિતૌ સુસમશૂન્યહૃદાદિનાન્તમ્ ॥