મોક્ષોપાય · અધ્યાય 5.6

ઇમમ્ એવં પરિસ્પન્દં કરોમીત્ય્ અસ્તવાસનમ્ ।
પ્રવર્તતે યઃ કાર્યેષુ સ મુક્ત ઇતિ મે મતિઃ ॥

પૌરુષીં તનુમ્ આશ્રિત્ય કેચિદ્ એતે ક્રિયારતાઃ ।
સ્વર્ગાન્ નરકમ્ આયાન્તિ સ્વર્ગં ચ નરકાત્ પુનઃ ॥

કેચિત્ કુકર્મનિરતા વિરતાસ્ સ્વવિવેકતઃ ।
નરકાન્ નરકં યાન્તિ દુઃખાદ્ દુઃખં ભયાદ્ ભયમ્ ॥

કેચિત્ સ્વવાસનાતન્તુબદ્ધાઃ કર્માવલોડિતાઃ ।
તિર્યક્ત્વાત્ સ્થાવરતનું યાન્તિ તિર્યક્તનું તતઃ ॥

કેચિદ્ આત્મવિદો ધન્યા વિચારિતમનોદૃશઃ ।
વિચ્છિન્નતૃષ્ણાનિગડા યાન્તિ નિષ્કેવલં પદમ્ ॥

પુરા કતિપયાન્ય્ એવ ભુક્ત્વા જન્માનિ રાઘવ ।
અસ્મિઞ્ જન્મનિ યો મુક્તસ્ સ સ્યાદ્ રાજસસાત્ત્વિકઃ ॥

જાતો ઽસૌ વૃદ્ધિમ્ અભ્યેતિ પાર્વણશ્ ચન્દ્રમા ઇવ ।
કુટજં પ્રાવૃષીવૈનં સૌભાગ્યમ્ અનુગચ્છતિ ॥

યસ્યેદં જન્મ પાશ્ચાત્યં તમ્ આશ્વ્ એવ મહામતે ।
વિશન્તિ વિદ્યા વિમલા મુક્તા વેણુમ્ ઇવોત્તમમ્ ॥

આર્યતા હૃદ્યતા મૈત્રી સોમ્યતા મુક્તતા જ્ઞતા ।
સમાશ્રયન્તિ તં નિત્યમ્ અન્તઃપુરમ્ ઇવાઙ્ગનાઃ ॥

યઃ કુર્વન્ સર્વકાર્યાણિ પુષ્ટે નષ્ટે ઽથ તત્ફલે ।
સમસ્ સ સર્વકાલેષુ ન તુષ્યતિ ન શોચતિ ॥

તમાંસીવ દિવા યાન્તિ તત્ર દ્વન્દ્વાનિ સઙ્ક્ષયમ્ ।
શરદીવ ઘનાસ્ તત્ર ગુણા ગચ્છન્તિ શુદ્ધતામ્ ॥

પેશલાચારમધુરં સર્વે વાઞ્છન્તિ તં જનાઃ ।
વેણું મધુરનિસ્સ્વાનં વને મૃગગણા ઇવ ॥

નરં પાશ્ચાત્યજન્માનમ્ એવમ્પ્રાયા ગુણશ્રિયઃ ।
જાતમ્ એવાનુધાવન્તિ બલાકા ઇવ વારિદમ્ ॥

તતો ઽસૌ ગુણસમ્પૂર્ણો ગુરુમ્ એવાનુગચ્છતિ ।
સ તમ્ એકં વિવેકેન નિયોજયતિ પાવનમ્ ॥

વિચારવૈરાગ્યવતા ચેતસા ગુણશાલિના ।
દેવં પશ્યત્ય્ અથાત્માનમ્ એકરૂપમ્ અનામયમ્ ॥

અતો રામ વિચારેણ ચારુણા શાન્તચેતસા ।
પ્રબોધનીયં પ્રથમં મનો મનનમન્થરમ્ ॥

યે હિ પાશ્ચાત્યજન્માનસ્ તે હિ સુપ્તં મનોમૃગમ્ ।
પ્રબોધયન્તિ પ્રથમં ગુણગીતૈર્ મહાગુણાઃ ॥

પ્રથિતગુણાન્ સુગુરૂન્ નિષેવ્ય યત્નાદ્ અમલધિયા પ્રવિચાર્ય ચિત્તરત્નમ્ ।
ગતિમ્ અમલામ્ ઉપયાતિ માનવો ઽસ્મિઞ્ જગતિ વિલોક્ય ચિરં પ્રકાશમ્ અન્તઃ ॥