મોક્ષોપાય · અધ્યાય 5.41

જગદ્રત્નસમુદ્ગેન ત્રૈલોક્યાદ્ભુતદર્શિના ।
ઇત્ય્ ઉક્તે પદ્મનાભેન જ્યોત્સ્નાશીતલયા ગિરા ॥

પ્રહ્લાદનામા દેહો ઽસૌ વિકાસિનયનામ્બુજઃ ।
મૃદૂવાચ વચો ધીરો ગૃહીતમનનક્રમઃ ॥

ચિરમ્ અન્તર્ મયા દેવ દૃષ્ટો ઽસ્ય્ અમલયા ધિયા ।
પુનર્ બહિર્ અયં દૃષ્ટ્યા દિષ્ટ્યા દેવેશ દૃશ્યસે ॥

અહમ્ આસમ્ અનન્તાયામ્ અસ્યાં દૃશિ મહેશ્વર ।
સર્વસઙ્કલ્પમુક્તાયાં વ્યોમ વ્યોમ્નીવ નિર્મલે ॥

ન શોકેન ન મોહેન ન ચ વૈરાગ્યચિન્તયા ।
ન દેહત્યાગકાર્યેણ ન સંસારભયેન ચ ॥

એકસ્મિન્ વિદ્યમાને હિ કુતશ્ શોકઃ કુતઃ ક્ષતિઃ ।
કુતો દેહઃ ક્વ સંસારઃ ક્વ સ્થિતિઃ ક્વ ભયાભયે ॥

યથેચ્છયૈવામલયા કેવલં સ્વસમુત્થયા ।
એવં દેવાહમ્ અવસં વિતતે પાવને પદે ॥

હા વિરક્તો ઽસ્મિ સંસારં ત્યજામીત્ય્ આશયેશ્વર ।
અપ્રબુદ્ધધિયાં ચિન્તા હર્ષશોકવિકારદા ॥

દેહાભાવે ન દુઃખાનિ દેહે દુઃખાનિ મે સતિ ।
ઇતિ ચિન્તાવિષવ્યાલી મૂર્ખમ્ એવાવલુમ્પતે ॥

ઇદં સુખમ્ ઇદં દુઃખમ્ ઇદં નાસ્તીદમ્ અસ્તિ મે ।
ઇતિ દોલાયિતં ચેતો મૂઢમ્ એવ ન પણ્ડિતમ્ ॥

અયમ્ અન્યો ઽન્ય એવાહમ્ ઇત્ય્ અજ્ઞાનાન્ધવાસનાઃ ।
દૂરોદસ્તાસ્ સુબુદ્ધીનાં રજન્યો ઽંશુમતામ્ ઇવ ॥

ઇદં ત્યાજ્યમ્ ઇદં ગ્રાહ્યમ્ ઇતિ મિથ્યા મનોભ્રમઃ ।
નોન્મત્તતાં નયત્ય્ અન્તર્ જ્ઞમ્ અજ્ઞમ્ ઇવ દુર્ધિયમ્ ॥

સર્વસ્મિન્ન્ આત્મનિ તતે ત્વયિ તામરસેક્ષણ ।
હેયોપાદેયપક્ષસ્થા દ્વિતીયા કલના કુતઃ ॥

વિજ્ઞાનાભાસમ્ અખિલં જગત્ સદસતોસ્ સ્થિતમ્ ।
કિં હેયં કિમ્ ઉપાદેયમ્ ઇતિ યત્ ત્યજ્યતે ન વા ॥

કેવલં સ્વસ્વભાવેન દ્રષ્ટૃદૃશ્યે વિચારયન્ ।
ક્ષણં વિશ્રાન્તવાન્ અન્તર્ અહમ્ આત્માત્મનાત્મનિ ॥

ભાવાભાવવિનિર્મુક્તો હેયોપાદેયવર્જિતઃ ।
એવમ્ આસમ્ અહં પૂર્વમ્ અધુનેત્થમ્ અવસ્થિતઃ ॥

શમમ્ આત્મીયમ્ આપન્નસ્ સર્વગાત્મન્ સતાં ગતે ।
કરોમ્ય્ અહં મહાદેવ તુભ્યં યત્ પરિરોચતે ॥

ત્વમ્ અયં પુણ્ડરીકાક્ષ પૂજ્યસ્ તાવજ્ જગત્ત્રયે ।
તન્ મત્તઃ પ્રકૃતપ્રાપ્તાં પૂજામ્ આદાતુમ્ અર્હસિ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા દાનવાધીશઃ પુરઃ ક્ષીરોદશાયિનઃ ।
શૈલેન્દ્ર ઇવ પૂર્ણેન્દુમ્ અર્ઘપાત્રમ્ ઉપાદદે ॥

સાયુધં સાપ્સરોવૃન્દં સસુરં સખગાધિપમ્ ।
પુજયામ્ આસ ગોવિન્દં સત્રૈલોક્યમ્ અથાગ્રગમ્ ॥

સબાહ્યાભ્યન્તરક્રાન્તભુવનં ભુવનેશ્વરમ્ ।
પૂજયિત્વોપવિષ્ટં તમ્ ઉવાચ કમલાપતિઃ ॥

ઉત્તિષ્ઠ દાનવાધીશ સિંહાસનમ્ ઉપાશ્રય ।
યાવદ્ આશ્વ્ અભિષેકં તે સ્વયમ્ એવ દદામ્ય્ અહમ્ ॥

પાઞ્ચજન્યરવં શ્રુત્વા ય ઇમે સમુપાગતાઃ ।
સિદ્ધાસ્ સાધ્યાસ્ સુરૌઘાસ્ તે કુર્વન્તુ તવ મઙ્ગલમ્ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પુણ્ડરીકાક્ષો દાનવં સિંહવિષ્ટરે ।
યોજયામ્ આસ યોગાન્તે મેરુશૃઙ્ગ ઇવામ્બુદમ્ ॥

અથૈનં હરિર્ આહૂતૈઃ ક્ષિરોદાદ્યૈર્ મહાબ્ધિભિઃ ।
ગઙ્ગાદિભિસ્ સરિત્પૂરૈસ્ સર્વતીર્થજલૈસ્ તથા ॥

સર્વવિપ્રર્ષિસઙ્ઘૈશ્ ચ સર્વસિદ્ધગણૈસ્ તથા ।
મુનિવિદ્યાધરયુતો લોકપાલસમન્વિતઃ ॥

અભ્યષિઞ્ચદ્ અમેયાત્મા દૈત્યરાજ્યે મહાસુરમ્ ।
મરુદ્ગણૈસ્ સ્તૂયમાણં પૂર્વસર્ગે હરિં યથા ॥

સુરાસુરૈસ્ સ્તૂયમાનં સ્તૂયમાનસ્ સુરાસુરૈઃ ।
અભિષિક્તમ્ ઉવાચેદં પ્રહ્લાદં મધુસૂદનઃ ॥

યાવન્ મેરુર્ ધરા યાવદ્ યાવચ્ ચન્દ્રાર્કમણ્ડલે ।
અખણ્ડિતગુણશ્લાઘી તાવદ્ રાજા ભવાનઘ ॥

ઇષ્ટાનિષ્ટફલં ત્યક્ત્વા સમદર્શનયા ધિયા ।
વીતરાગભયક્રોધો રાજ્યં સમનુપાલય ॥

રાજ્યે ઽસ્મિન્ ભોગસમ્પૂર્ણે દૃષ્ટાનુત્તમભૂમિના ।
ન ગન્તવ્યસ્ ત્વયોદ્વેગસ્ સ્વર્ગે વા નરકે ઽથ વા ॥

દેશકાલક્રિયાકારૈર્ યથાપ્રાપ્તાસુ દૃષ્ટિષુ ।
પ્રકૃતં કાર્યમ્ આતિષ્ઠંસ્ ત્યક્તવાસનમ્ આસ્સ્વ ભોઃ ॥

અતિહેયતયાદત્તં મમતાપરિવર્જિતમ્ ।
ભાવાભાવે સમં કાર્યં કુર્વન્ન્ ઇહ ન બધ્યસે ॥

દૃષ્ટસંસારપર્યાયસ્ તુલિતાતુલતત્પદઃ ।
સર્વં સર્વત્ર જાનાસિ કિમ્ અન્યદ્ ઉપદિશ્યતે ॥

વીતરાગભયક્રોધે ત્વયિ રાજનિ રાજતિ ।
ભૂમિઃ પાસ્યતિ નેદાનીં દુર્ગૃધ્રીવાસૃગ્ આસુરમ્ ॥

દલયિષ્યતિ બાષ્પશ્રીર્ નાસુરીકર્ણમઞ્જરીમ્ ।
વનરાજીમ્ ઇવૌઘોત્થા સરિત્ તારતરઙ્ગિણી ॥

અદ્યપ્રભૃતિ સંશાન્તદાનવામરસઙ્ગરમ્ ।
નિર્મન્દરામ્ભોનિધિવજ્ જગત્ સ્વસ્થમ્ અવસ્થિતમ્ ॥

દેવાસુરકુટુમ્બિન્યો ભર્તૃષ્વ્ અન્તઃપુરેષુ ચ ।
સ્વેષ્વ્ એવ યાન્તુ વિશ્વાસમ્ અપરસ્પરમ્ આહૃતાઃ ॥

ભવ બહુલનિશાનિતાન્તનિદ્રાતિમિરમ્ અપાસ્ય સદોદિતાશયશ્રીઃ ।
દનુસુત વનિતાવિલાસરમ્યાં ચિરમ્ અજિતામ્ ઉપભુઙ્ક્ષ્વ રાજ્યલક્ષ્મીમ્ ॥