મોક્ષોપાય · અધ્યાય 5.3

તસ્યૈવમ્પ્રાયયા તત્ર તતયોદારચિન્તયા ।
સા વ્યતીયાય રજની પદ્મસ્યેવાર્કકાઙ્ક્ષિણઃ ॥

કિઞ્ચિત્ તમઃકડારાસુ કિઞ્ચિદ્ અપ્ય્ અરુણાસુ ચ ।
તતો વિરલતારાસુ દિક્ષુ રામસિતાસ્વ્ ઇવ ॥

પ્રભાતતૂર્યઘોષેણ સમમ્ ઇન્દુસમાનનઃ ।
ઉત્તસ્થૌ રાઘવશ્ શ્રીમાન્ પદ્મઃ પદ્માકરાદ્ ઇવ ॥

પ્રાતસ્તનં વિધિં સર્વં સમ્પાદ્ય ભ્રાતૃસંયુતઃ ।
પ્રમિતાત્મપરીવારો વસિષ્ઠસદનં યયૌ ॥

સમાધિસંસ્થમ્ એકાન્તે મુનિમ્ આત્મપરાયણમ્ ।
દૂરાદ્ એવ નનામાસૌ રામો વિનતકન્ધરઃ ॥

તં પ્રણમ્યાઙ્ગને તસ્થુસ્ તસ્મિંસ્ તે વિનયાન્વિતાઃ ।
યાવત્ તમસ્ સમાલૂનં ધ્વસ્તં દિઙ્મુખમણ્ડલાત્ ॥

રાજાનો રાજપુત્રાશ્ ચ ઋષયો બ્રાહ્મણાસ્ તથા ।
આયયુસ્ સદનં મૌનં બ્રહ્મલોકમ્ ઇવામરાઃ ॥

તદ્ વસિષ્ઠસ્ય સદનં બભૂવ જનસઙ્કુલમ્ ।
હસ્ત્યશ્વરથસમ્બાધં પાર્થિવાગારશોભનમ્ ॥

ક્ષણાદ્ વસિષ્ઠો ભગવાન્ વિરરામ સમાધિતઃ ।
આચારેણોપપન્નેન જગ્રાહ પ્રણતં જનમ્ ॥

અથાનુયાતો મુનિભિર્ વિશ્વામિત્રાન્વિતો મુનિઃ ।
આરુરોહ રથં શ્રીમાન્ સહસાબ્જમ્ ઇવાબ્જજઃ ॥

યયૌ ગૃહં દાશરથં સૈન્યેન મહતા વૃતઃ ।
બ્રહ્મેવ શક્રનગરં સમસ્તસુરમાલિતઃ ॥

વિવેશ વિતતાં તત્ર રમ્યાં દાશરથીં સભામ્ ।
હંસયૂથાનુવલિતો રાજહંસ ઇવાબ્જિનીમ્ ॥

ત્રીણિ તસ્ય પદાન્ય્ આશુ તદા દશરથો નૃપઃ ।
નિર્જગામ મહાવીર્યસ્ સિંહાસનસમુત્થિતઃ ॥

વિવિશુસ્ તત્ર તે સર્વે નૃપા દશરથાદયઃ ।
વસિષ્ઠાદ્યાશ્ ચ મુનય ઋષયો બ્રાહ્મણાસ્ તથા ॥

મન્ત્રિણશ્ ચ સુમન્ત્રાદ્યા ધૌમ્યાદ્યાશ્ ચ વિપશ્ચિતઃ ।
રાજપુત્રાશ્ ચ રામાદ્યા મન્ત્રિપુત્રાસ્ સુહાદયઃ ॥

સામન્તાદ્યાઃ પ્રકૃતયસ્ સુહોત્રાદ્યાશ્ ચ નાગરાઃ ।
માલવાદ્યાસ્ તથા ભૃત્યાઃ પૌરાદ્યાશ્ ચૈવ લાલકાઃ ॥

સ્વોચિતેષુ પ્રદેશેષુ સ્વોચિતેષ્વ્ આસનેષુ ચ ।
સર્વેષ્વ્ એવોપવિષ્ટેષુ વસિષ્ઠોન્મુખદૃષ્ટિષુ ॥

સભાકલકલે શાન્તે મૌનસંસ્થેષુ વન્દિષુ ।
પૃષ્ટાસુ સ્થિતિવાર્ત્તાસુ સોમ્યે તસ્મિન્ સભાન્તરે ॥

સિન્દૂરધૂલિપુઞ્જાભે બાલે દિનકરાતપે ।
વિતાનતલવિશ્રાન્તે કચત્ય્ આદર્શમણ્ડલે ॥

સ્ફુરત્ય્ અઞ્ચલમાલાસુ વિશત્ય્ અમ્ભોજકોટરં ।
પદ્મરાગેષ્વ્ અપિહિતે મુક્તાદામસુ ચઞ્ચલે ॥

બૃહત્કુસુમદોલાભ્યઃ પ્રસૃતાભ્યસ્ સમન્તતઃ ।
વાતિ માંસલમ્ આમોદમ્ આદાય મધુરાનિલે ॥

વાતાયનેષુ મૃદુષુ કુસુમાકીર્ણભૂમિષુ ।
પર્યઙ્કેષૂપવિષ્ટાસુ પશ્યન્તીષુ પુરન્ધ્રિષુ ॥

જાલાગતાર્કકરલોલવિલોચનાસુ રત્નપ્રભાપ્રકરપિઙ્ગલચામરાસુ ।
સન્ત્યક્તચાપલલવં ચપલાબલાસુ મૌનસ્થિતાસુ સિતચામરધારિણીષુ ॥

મુક્તાફલપ્રતિફલત્પ્રતિમાર્કરશ્મિશારોદરાસ્વ્ અજિરભૂમિષુ ચણ્પકૌઘમ્ ।
નાસ્વાદયત્ય્ અભિનવાતપબિન્દુબુદ્ધ્યા ભ્રાન્ત્યા ભ્રમિણ્ય્ અલિબલે નભસીવ મેઘે ॥

પુણ્યો વસિષ્ઠવચનપ્રસરશ્ શ્રુતો યસ્ તં શંસતિ પ્રસૃતવિસ્મયમ્ આર્યલોકે ।
સંસદ્ગતે મૃદુપદાક્ષરમુગ્ધવાક્યમ્ અન્યોઽન્યમ્ ઉત્સ્મિતમ્ અનલ્પગુણાભિરામમ્ ॥

દિગ્ભ્યઃ પુરાચ્ ચ ગગનાચ્ ચ નૃપર્ષિસિદ્ધવિદ્યાધરાર્યમુનિવિપ્રગણે વિશિષ્ટે ।
મૌનપ્રણામમ્ અભિતઃ પ્રવિશત્ય્ અશબ્દં સોપાંશુ ગૌરવવતા સહ જાતવાક્યે ॥

ઉન્નિદ્રકોકનદકોમલકોશકૃષ્ટમત્તાલિજાલમકરન્દસુવર્ણરાગૈઃ ।
આપિઙ્ગલે મરુતિ વાતિ વિલોલઘણ્ટાટાઙ્કારગીતવતિ પીતનિશામ્બુશીતે ॥

અગુરુતગરધૂમે ચન્દનામોદમિશ્રે સરસકુસુમદામોદ્દામગન્ધાઙ્કિતાભ્રે ।
સરતિ સિતવિતાનામ્ભોરુહાવર્તલેશૈશ્ ચલકુસુમરજોઽઙ્કૈશ્ શબ્દવિજ્ઞાતભૃઙ્ગમ્ ॥