મોક્ષોપાય · અધ્યાય 4.7

અસ્મિન્ વિહરતો લોકે લોકારામસ્ય ધીમતઃ ।
શ્રેયસે તિષ્ઠતો યત્નમ્ ઉત્તમાર્થાભિપાતિનઃ ॥

દામવ્યાલકટન્યાયો મા તે ભવતુ રાઘવ ।
ભીમભાસદ્રુટસ્થિત્યા તવાસ્ત્વ્ અતિવિશોકતા ॥

દામવ્યાલકટન્યાયો મા ભવત્વ્ ઇત્ય્ ઉદાહૃતમ્ ।
બ્રહ્મન્ કિમ્ એતદ્ ભવતા ભવતાપાપહારિણા ॥

ઉદારયૈતયા શુદ્ધં સમ્પ્રબોધય માં ગિરા ।
ઘનતાપાપહારિણ્યા પ્રાવૃષેવ કલાપિનમ્ ॥

દામવ્યાલકટન્યાયં ભીમભાસદ્રુટસ્થિતિમ્ ।
શ્રુત્વા રાઘવ તત્ પશ્ચાદ્ યદ્ ઇષ્ટં તત્ સમાચર ॥

આસીત્ પાતાલકુહરે સર્વાશ્ચર્યમનોહરે ।
શમ્બરો નામ દૈત્યેન્દ્રો માયામણિમહાર્ણવઃ ॥

આકાશનગરોદ્યાનરચિતાસુરમન્દિરઃ ।
કૃત્રિમોત્તમચન્દ્રાર્કભૂષિતાત્મીયમણ્ડલઃ ॥

શિલાશકલસમ્ભૂતપદ્માઢ્યરમણાચલઃ ।
અનન્તવિભવારમ્ભપરિપૂરિતદાનવઃ ॥

ગૃહરત્નાઙ્ગનાગેયજિતામરવધૂધ્વનિઃ ।
ચન્દ્રબિમ્બફલાપૂર્ણક્રીડોપવનપાદપઃ ॥

ફુલ્લનીલોત્પલવ્યૂહજટાલરમણાલયઃ ।
રત્નહંસસમાહૂતહેમામ્બુરુહસારસઃ ॥

હેમપાદપશાખાગ્રકૃતામ્ભોરુહકુટ્મલઃ ।
કરઞ્જજાલજનિતમન્દારકુસુમોત્કરઃ ॥

રત્નયન્ત્રમયાનન્તદૈત્યનિર્જિતવાસવઃ ।
હિમશીતાનલજ્વાલાનિર્મિતોદ્યાનમણ્ડપઃ ॥

સર્વર્તુકુસુમોદ્યાનજિતનન્દનનન્દનઃ ।
માયાસર્પહૃતવ્યાલમલયાચલચન્દનઃ ॥

હેમસ્ત્રીલોકલાવણ્યજિહ્મિતાન્તઃપુરાઙ્ગનઃ ।
ક્રીડાર્થસ્પર્ધયેશાનહતચક્રગદાધરઃ ॥

અજસ્રોડ્ડીનરત્નૌઘતારાઢ્યસ્વપુરામ્બરઃ ।
નાનાકુસુમસમ્ભારજાનુદઘ્નકૃતાઙ્ગનઃ ॥

નિશાસ્વ્ અખિલપાતાલશતચન્દ્રનભસ્તલઃ ।
સ્વસાલભઞ્જિકાલોકગીતિગીતગુણોત્કરઃ ॥

માયૈરાવણનાગેન્દ્રવિદ્રુતામરવારણઃ ।
ત્રૈલોક્યવિભવોત્કર્ષપૂરિતાન્તઃપુરાન્તરઃ ॥

સર્વસમ્પત્તિસુભગસ્ સર્વૈશ્વર્યસમન્વિતઃ ।
સમસ્તદૈત્યસામન્તવન્દિતાગ્ર્યાનુશાસનઃ ॥

મહાભુજવનચ્છાયાવિશ્રાન્તાસુરમણ્ડલઃ ।
સર્વામ્બુધિગુહાસારરત્નકુણ્ડલમણ્ડિતઃ ॥

તસ્યોત્સાદિતદેવસ્ય કઠિનોડ્ડામરાકૃતેઃ ।
બભૂવ વિપુલં સૈન્યમ્ આસુરં સુરનાશનમ્ ॥

તસ્મિન્ માયાબલે સુપ્તે દેશાન્તરગતે તથા ।
તત્સૈન્યાન્તરમ્ આજગ્મુશ્ છિદ્રં પ્રાપ્ય કિલામરાઃ ॥

અથ શમ્બરદૈત્યેન દુદ્રિકહ્વદ્રુમાદયઃ ।
રક્ષાર્થં મત્તસામન્તાસ્ સ્વસેનાસુ નિયોજિતાઃ ॥

તાન્ અપ્ય્ અન્તરમ્ આસાદ્ય જઘ્નુર્ ગીર્વાણનાયકાઃ ।
વ્યોમાન્તરચરાશ્ શ્યેનાઃ કલવિઙ્કાન્ ઇવાકુલાન્ ॥

સેનાપતીન્ પુનશ્ ચાન્યાંશ્ ચકારાસુરસત્તમઃ ।
ચપલાન્ ઉદ્ભટારાવાંસ્ તરઙ્ગાન્ ઇવ સાગરઃ ॥

દેવાસ્ તાન્ અપિ તસ્યાશુ જઘ્નુસ્ તેન સ કોપવાન્ ।
જગામામરનાશાય પરિપૂર્ણસ્ ત્રિવિષ્ટપમ્ ॥

તત્રાસ્ય માયાભીતાસ્ તે સુરા અન્તર્ધિમ્ આયયુઃ ।
મેરુકાનનકુઞ્જેષુ મૃગા ગૌરીગુરોર્ ઇવ ॥

ક્રન્દત્ક્ષુદ્રામરગણં બાષ્પક્લિન્નસુરીમુખમ્ ।
શૂન્યં દદર્શ સ સ્વર્ગં કલ્પક્ષીણજગત્સમમ્ ॥

વિહૃત્ય કુપિતસ્ તત્ર લબ્ધમ્ આહૃત્ય શમ્બરઃ ।
લોકપાલપુરીર્ દગ્ધ્વા જગામાત્મીયમ્ આલયમ્ ॥

એવં દૃઢતરીભૂતે દ્વેષે દાનવદેવયોઃ ।
દેવાસ્ સ્વર્ગં પરિત્યજ્ય દિક્ષુ જગ્મુર્ અદર્શનમ્ ॥

અથ શમ્બરદૈત્યેન યે યે સેનાધિનાયકાઃ ।
ક્રિયન્તે યત્નતસ્ તાંસ્ તાઞ્ જઘ્નુર્ યત્નપરાસ્ સુરાઃ ॥

યાવદ્ ઉદ્વેગમ્ આપન્નશ્ શમ્બરઃ કોપવાન્ ભૃશમ્ ।
તાર્ણો ઽભિ વાતમ્ અનલ ઇવ જજ્વાલ ચોચ્છ્વસન્ ॥

ત્રૈલોક્યમ્ અપિ ચાન્વિષ્ય ન દેવાંલ્ લબ્ધવાન્ અથ ।
પરેણાપિ પ્રયત્નેન સુકૃતાનીવ દુષ્કૃતી ॥

સસર્જ માયયા ઘોરાન્ અસુરાંસ્ ત્રીન્ મહાબલાન્ ।
બલરક્ષાર્થમ્ ઉદિતાન્ કાલાન્ મૂર્તિમ્ ઇવાસ્થિતાન્ ॥

નિર્મિતા માયયા ભીમાઃ કલ્પપાદપબાહવઃ ।
ઉદગુસ્ તે મહાકાયાઃ પક્ષક્ષુબ્ધા ઇવાદ્રયઃ ॥

દામા વ્યાલઃ કટશ્ ચેતિ નામભિઃ પરિલાઞ્છિતાઃ ।
યથાપ્રાપ્તૈકકર્તારશ્ ચેતનામાત્રધર્મિણઃ ॥

અભાવાત્ કર્મણાં તે ચ પ્રાક્તનાનામ્ અવાસનાઃ ।
નિર્વિકલ્પકચિન્માત્રપરિસ્પન્દૈકકર્મિણઃ ॥

કર્મબીજં કલાં તન્વીં દધાના મનનાત્મિકામ્ ।
અપુષ્ટાં કૃત્રિમામ્ અન્તર્ આદાયોદયમ્ આગતાઃ ॥

પારમ્પર્યેણ તે હ્ય્ અત્ર કાકતાલીયવદ્ ભટાઃ ।
પ્રકૃતામ્ અનુવર્તન્તે ક્રિયામ્ ઉજ્ઝિતવાસનાઃ ॥

અર્ધસુપ્તા યથા બાલાસ્ સ્વાઙ્ગૈર્ ઇઙ્ગન્તિ કેવલમ્ ।
વાસનાત્માભિમાનાભ્યાં હીનાસ્ તે તદ્વદ્ એવ હિ ॥

નાભિપાતં ન ચાપાતં વિદુસ્ તે ન પલાયનમ્ ।
ન જીવિતં ન મરણં ન રણં ચ જયાજયૌ ॥

કેવલં સૈનિકાન્ અગ્રે દૃષ્ટ્વાભિહનનોદ્યતાન્ ।
અભિજઘ્નુઃ પરાન્ આજૌ પ્રહારદલિતાદ્રયઃ ॥

શમ્બરશ્ ચિન્તયામ્ આસ પરિતુષ્ટમનાઃ પુરે ।
વિજેષ્યતે હિ મત્સેના માયાસુરસુરક્ષિતા ॥

ઇષ્ટાનિષ્ટાભિર્ એતે હિ વાસનાભિસ્ સમુજ્ઝિતાઃ ।
તતો રણે બિભ્યતિ નો વિદ્રવન્તિ ચ ન સ્થિરાઃ ॥

યદૈતે ન પલાયન્તે દેવૈર્ અભિહતા અપિ ।
તદૈષાતિબલા સેના મમેદાનીં વ્યવસ્થિતા ॥

અતિબલાસુરદોર્દ્રુમપાલિતા મમ ચમૂસ્ સ્થિરતામ્ અલમ્ એષ્યતિ ।
અમરવારણદન્તવિઘટ્ટનેષ્વ્ અમરપર્વતહેમમહી યથા ॥