મોક્ષોપાય · અધ્યાય 4.43

યે હિ રાજસસત્ત્વસ્થા એતા ભુવિ મહાગુણાઃ ।
તે નિત્યમ્ એવ મુદિતા ઉદિતાઃ ખ ઇવેન્દવઃ ॥

ન ખેદમ્ અધિગચ્છન્તિ વ્યોમભાગા મલં યથા ।
નાપદિ મ્લાનિમ્ આયાન્તિ નિશિ હેમામ્બુજા યથા ॥

નેહન્તે પ્રાકૃતાદ્ અન્યદ્ દિનાન્યદ્ ભાસ્કરો યથા ।
રમન્તે સ્વે સદાચારે સ્વાર્તવે પાદપા યથા ॥

નિત્યમ્ આપૂર્ણતામ્ અન્તર્ અક્ષુબ્ધામ્ ઇન્દુસુન્દરીમ્ ।
આપદ્ય્ અપિ ન મુઞ્ચન્તિ શશિનશ્ શીતતામ્ ઇવ ॥

આકૃત્યૈવ વિરાજન્તે મૈત્ર્યાદિગુણકાન્તયા ।
નવસ્તબકહાસિન્યા લતયેવ મહાદ્રુમાઃ ॥

સમાસ્ સમરસાસ્ સોમ્યાસ્ સતતં સાધુસાધવઃ ।
અબ્ધિવદ્ ધૃતમર્યાદા ભવન્તિ વિતતાશયાઃ ॥

અતસ્ તેષાં મહાબાહો પદમ્ આપદપાસનમ્ ।
સર્વદૈવાનુગન્તવ્યં મઙ્ક્તવ્યં નાપદર્ણવે ॥

તથા તથેહ જગતિ વિહર્તવ્યમ્ અખેદિના ।
આત્મોદયાય વર્તન્તે યથા રાજસસાત્ત્વિકાઃ ॥

અધિગમ્યાર્ય સચ્છાસ્ત્રં વિચાર્ય ચ પુનઃ પુનઃ ।
અનિત્યતાં સ્વમનસા વિવિક્તેનાશુ ભાવયેત્ ॥

આદાવ્ અન્તે ચ યન્ નિત્યં રૂપં ત્રૈલોક્યવર્તિનામ્ ।
પદાર્થાનાં તદ્ એવાશુ ભાવયેન્ નેતરન્ મુધા ॥

અસમ્યગ્દર્શનં ત્યક્ત્વા વ્યર્થસન્તાનમ્ અન્તવત્ ।
સ્મર્તવ્યં સમ્યગ્ એવેદં જ્ઞાનસાર્થમ્ અનન્તકમ્ ॥

કો ઽહં કથમ્ ઇદં વેતિ સંસારમ્ ઇદમ્ આતતમ્ ।
પ્રવિચાર્યં પ્રયત્નેન પ્રાજ્ઞેન સહ સાધુના ॥

નાકર્મસુ નિમઙ્ક્તવ્યં નાનાર્યેણ સહાવસેત્ ।
દ્રષ્ટવ્યસ્ સર્વવિચ્છેત્તા ન મૃત્યુર્ અવહેલયા ॥

ઉચ્ચૈઃપદસ્થસ્ તજ્જ્ઞેન સુમહાઞ્ શીતલાશયઃ ।
સાધુર્ એવાનુગન્તવ્યો મયૂરેણામ્બુદો યથા ॥

અહઙ્કારસ્ય દેહસ્ય સંસારસ્યોદ્ભવસ્ય ચ ।
વિચારમ્ અમલં કૃત્વા સત્યમ્ એવાશ્રયેન્ નરઃ ॥

શરીરમ્ અસ્થિમાંસં ચ ત્યક્ત્વા રક્તાદ્ય્ અશોભનમ્ ।
ભૂતમુક્તાવલીતન્તું ચિન્માત્રમ્ અવલોકયેત્ ॥

સત્યે નિત્યે તતે શુદ્ધે સર્વગે સર્વભાવને ।
શિવે સર્વમ્ ઇદં પ્રોતં સૂત્રે મણિગણો યથા ॥

યૈવ ચિદ્ ભુવનાભોગભૂષણે વ્યોમ્નિ ભાસ્કરે ।
ધરાવિવરકોશસ્થે સૈવ ચિત્ કીટકોદરે ॥

કુમ્ભવ્યોમ્નાં ન ભેદો ઽસ્તિ યથેહ પરમાર્થતઃ ।
ચિતાં શરીરસંસ્થાનાં ન ભેદો ઽસ્તિ તથાનઘ ॥

સર્વેષામ્ એવ ભૂતાનાં તિક્તં કટુ ચ નાન્યથા ।
એકત્વાદ્ અનુભૂતેર્ હિ કુતશ્ ચિન્માત્રભિન્નતા ॥

એકસ્મિન્ન્ એવ સતતં સ્થિતે ચિન્માત્રવસ્તુનિ ।
જાતો ઽયમ્ અયમ્ ઉન્નષ્ટ ઇતિ કૈષાજ્ઞતેહ વઃ ॥

નેહ તન્ નામ વસ્ત્વ્ અસ્તિ યદ્ અભૂત્વા પ્રજાયતે ।
ન ચ તન્ નામ વસ્ત્વ્ અસ્તિ યદ્ ભૂત્વા પ્રવિલીયતે ॥

આભાસમાત્રમ્ એવેદં ન સન્ નાસચ્ ચ રાઘવ ।
ઉત્પ્લુતેનાપ્રશાન્તેન ચેતસા સદ્ ઇવ સ્થિતમ્ ॥

મેહ મોહો ઽસ્તુ વો મૌર્ખ્યાન્ નેદં સદ્ યત્ પ્રણશ્યતિ ।
ન ચાસદ્ ઇત્ય્ એવ દૃઢં નિર્ણીયાશોકિતાસ્તુ વઃ ॥

અસતિ જગતિ કિં કિલેહ મોહસ્ સતિ ચ કિમ્ અઙ્ગ વિમોહકારણં તત્ ।
જનનમરણસંસ્થિતિષ્વ્ અતસ્ ત્વં ભવ ખમ્ ઇવાતિસમસ્ સદોપશાન્તઃ ॥