મોક્ષોપાય · અધ્યાય 3.88

બ્રાહ્મણ બ્રહ્મણો ભાનુર્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા બ્રહ્મણો મમ ।
બ્રહ્મન્ બ્રહ્મવિદાં શ્રેષ્ઠ તૂષ્ણીમ્ એવ બભૂવ સઃ ॥

તત ઉક્તં મયા તસ્ય ચિરમ્ સઞ્ચિન્ત્ય ચેતસા ।
ભાનોર્ ભાનો વદાશુ ત્વં કિમ્ અન્યત્ સંસૃજામ્ય્ અહમ્ ॥

એતાનિ દશ વિદ્યન્તે કિલ યત્ર જગન્તિ હિ ।
તત્રાન્યો મમ સર્ગેણ કો ઽર્થઃ કથય ભાસ્કર ॥

નિરીહસ્ય નિરિચ્છસ્ય કો ઽર્થસ્ સર્ગેણ તે પ્રભો ।
વિનોદમાત્રમ્ એવેયં સૃષ્ટિસ્ તવ જગત્પતે ॥

નિષ્કામાદ્ એવ ભવતસ્ સર્ગસ્ સમ્પદ્યતે પ્રભો ।
અર્કાદ્ ઇવ જલાદિત્યઃ પ્રતિબિમ્બમ્ ઇવાધિયઃ ॥

શરીરસન્નિવેશસ્ય ત્યાગે રાગે મતે યદા ।
નિષ્કામો ભગવન્ ભાવો નાભિવાઞ્છતિ નોજ્ઝતિ ॥

સૃજસીદં તદા દેવ વિનોદાયૈવ ભૂતપ ।
પુનસ્ સંહૃત્ય સંહૃત્ય દિનં દિનપતિર્ યથા ॥

તવ નિત્યમ્ અસંસક્તવિનોદાયૈવ કેવલમ્ ।
ઇદં કર્તવ્યમ્ એવેતિ જગન્ ન તુ ઘનેચ્છયા ॥

સૃષ્ટિં ન ચ કરોષિ ત્વમ્ અહર્વ્યાપારમ્ આત્મનઃ ।
નિત્યકર્મપરિત્યાગાત્ કિમ્ અપૂર્વમ્ અવાપ્સ્યસિ ॥

યથાપ્રાપ્તં હિ કર્તવ્યમ્ અસક્તેન સતા સદા ।
મકુરેણાકલઙ્કેન પ્રતિબિમ્બક્રિયા યથા ॥

યથૈવ કર્મકરણે કામના નાસ્તિ ધીમતઃ ।
તથૈવાકર્મકરણે કામના નાસ્તિ ધીમતઃ ॥

અતસ્ સુષુપ્તોપમયા વૃત્ત્યા નિષ્કામયાનયા ।
સુપ્તપ્રબુદ્ધસમયા કુરુ કાર્યં યથાગતમ્ ॥

સર્ગૈર્ અથેન્દુપુત્રાણાં તોષમ્ એતિ જગત્ પ્રભો ।
તદૈતે તોષયિષ્યન્તિ ન ત્વાં સર્ગાસ્ સુરેશ્વર ॥

ચિત્તનેત્રૈર્ ભવાન્ એતાન્ સર્ગાન્ પશ્યતિ નો દૃશા ।
અપશ્યંશ્ ચક્ષુષા સર્ગં સૃષ્ટમ્ ઇત્ય્ એવ વેત્તિ કઃ ॥

યેનૈવ મનસા સર્ગો નિર્મિતઃ પરમેશ્વર ।
સ એવ માંસનેત્રેણ તં પશ્યતિ હિ નેતરઃ ॥

ન ચૈતાન્ દશ સંસારાન્ દશનીરજસમ્ભવાન્ ।
કશ્ચિન્ નાશયિતું શક્તશ્ ચિતો દાર્ઢ્યાચ્ ચિરં સ્થિતાન્ ॥

કર્મેન્દ્રિયૈર્ યત્ ક્રિયતે તદ્ રોદ્ધું કિલ યુજ્યતે ।
ન મનોનિશ્ચયકૃતં કશ્ચિદ્ રોધયિતું ક્ષમઃ ॥

યો બદ્ધપદતાં યાતો જન્તોર્ મનસિ નિશ્ચયઃ ।
સ તેનૈવ વિના બ્રહ્મન્ નાન્યેન વિનિવાર્યતે ॥

બહુકાલં યદ્ અભ્યસ્તં મનસા દૃઢનિશ્ચયમ્ ।
શાપેનાપિ ન તસ્યાસ્તિ ક્ષયો નષ્ટે ઽપિ દેહકે ॥

યદ્ બદ્ધપીઠમ્ અભિતો મનસિ પ્રરૂઢં તદ્રૂપ એવ પુરુષો ભવતીહ નાન્યઃ ।
તદ્બોધનાદ્ ઇતરમ્ અત્ર કિલાભ્યુપાયં શૈલૌઘમ્ એકમ્ ઇવ નિષ્ફલમ્ એવ મન્યે ॥