મોક્ષોપાય · અધ્યાય 3.86

કલ્પનામ્નિ મહાદેવ હ્યસ્તને દિવસે તવ ।
તલે કૈલાસશૈલસ્ય જમ્બુદ્વીપૈકકોણકે ॥

સુવર્ણજટનામ્ના યત્ ત્વત્પુત્રૈર્ જનિતપ્રજૈઃ ।
મણ્ડલં કલ્પિતં શ્રીમદ્ અનલ્પસુખસુન્દરમ્ ॥

તત્રાભૂદ્ અતિધર્માત્મા બ્રાહ્મણો બ્રહ્મવિત્તમઃ ।
ઇન્દુર્ નામાતિશાન્તાત્મા કશ્યપસ્ય કુલોદ્ભવઃ ॥

તસ્મિંસ્ તદા નિવસતો નિત્યં સ્વજનમણ્ડલે ।
ન બભૂવાત્મજસ્ તસ્ય મરુભૂમેસ્ તૃણં યથા ॥

ન વ્યરાજત સા ભાર્યા તસ્ય નિષ્ફલપુષ્પિતા ।
ઋજ્વી ગૌરી સુશુદ્ધાપિ શૂન્યા શરલતા યથા ॥

તૌ તતો દમ્પતી ખિન્નૌ પુત્રાર્થં તપસે ગિરેઃ ।
કૈલાસસ્યાંસમ્ આરૂઢૌ રૂઢાવ્ ઇવ વનદ્રુમૌ ॥

ભૂતૈર્ અનાવૃતે શૂન્યે તસ્મિન્ કૈલાસકુઞ્જકે ।
તેપાતે તૌ તપો ઘોરં જલાહારૌ તરુસ્થિતૌ ॥

એકં પાનીયચુલકં પીત્વા દિવસપર્યયે ।
નિસ્પન્દમ્ ઉત્થિતૌ વાર્ક્ષીં વૃત્તિમ્ આશ્રિત્ય સંસ્થિતૌ ॥

તસ્થતુસ્ તૌ તદા તત્ર તાવદ્ વનતરુવ્રતૌ ।
યાવત્ ત્રેતા દ્વાપરશ્ ચ યુગે દ્વે એવ તે ગતે ॥

તતસ્ તુષ્ટો ઽભવદ્ દેવસ્ તયોશ્ શશિકલાધરઃ ।
દિનતાપોત્તાપિતયોર્ ઇન્દુઃ કુમુદયોર્ ઇવ ॥

આજગામ તમ્ ઉદ્દેશં યત્ર તૌ વિપ્રદમ્પતી ।
સલતાપાદપં દેશં પુષ્પાકર ઇવેશ્વરઃ ॥

દમ્પતી તૌ વૃષારૂઢં સોમં સોમાર્ધશેખરમ્ ।
ફુલ્લાનનં દદૃશતુઃ કુમુદે શશિનં યથા ॥

તૌ તં પ્રણેમતુર્ દેવં તુષારામલમ્ ઈશ્વરમ્ ।
દ્યાવાપૃથિવ્યાવ્ ઉદિતં પરિપૂર્ણમ્ ઇવોડુપમ્ ॥

તર્જયન્ પવનાધૂતનવવેણુવનસ્વનમ્ ।
મૃદૂદ્દામં સ્મિતસ્યન્દિ પ્રોવાચાથ વચશ્ શિવઃ ॥

વરં વિપ્ર ગૃહાણાશુ તુષ્ટો ઽસ્મિ તવ વાઞ્છિતમ્ ।
મધુમાસરસાક્રાન્તવૃક્ષવન્ મુદિતો ભવ ॥

ભગવન્ દેવદેવેશ દશ પુત્રા મહાધિયઃ ।
ભવ્યા ભવન્તુ મે ભૂયશ્ શોકો યેન ન બાધતે ॥

અથૈવમ્ અસ્ત્વ્ ઇતિ પ્રોચ્ય જગામાન્તર્ધિમ્ ઈશ્વરઃ ।
વ્યોમ્નિ વારિનિધૌ હ્રાદં કૃત્વેવોર્મિર્ મહાવપુઃ ॥

તતસ્ તૌ દમ્પતી તુષ્ટૌ શિવાત્ પ્રાપ્ય વરં ગૃહમ્ ।
ગતૌ ગીર્વાણસદૃશૌ ખમ્ ઇવોમામહેશ્વરૌ ॥

તત્ર સા બ્રાહ્મણી ગેહે બભૂવોદારગર્ભિણી ।
બભૌ પૂર્ણોદરી શ્યામા મેઘલેખેવ વારિણા ॥

કાલેન સુષુવે પુત્રાન્ પ્રતિપચ્ચન્દ્રકોમલાન્ ।
દશ બાલાન્ મધૌ મુગ્ધા વસુધેવ નવાઙ્કુરાન્ ॥

તે કૃતબ્રહ્મસંસ્કારા વૃદ્ધિમ્ ઈયુર્ મહૌજસઃ ।
સ્વલ્પેનૈવ હિ કાલેન પ્રાવૃષીવ નવામ્બુદાઃ ॥

તે સપ્તવર્ષવયસો બભૂવુર્ જ્ઞાતવાઙ્મયાઃ ।
વિરેજુસ્ તેજસા તત્ર નભસીવામલા ગ્રહાઃ ॥

અથ કલેન મહતા તેષાં તૌ પિતરૌ તદા ।
સઞ્જગ્મતુસ્ તનું ત્યક્ત્વા સ્વાં ગતિં ગતિકોવિદૌ ॥

માતાપિતૃભ્યાં રહિતા દશ તે બ્રાહ્મણાસ્ તતઃ ।
યયુઃ કૈલાસશિખરં ગૃહં સન્ત્યજ્ય દૂરતઃ ॥

તત્ર સઞ્ચિન્તયામ્ આસુર્ ઉદ્વિગ્નાસ્ તે વિબાન્ધવાઃ ।
કિં સ્યાત્ પરમ્ ઇહ શ્રેય ઊચુશ્ ચેદં પરસ્પરમ્ ॥

કિમ્ ઇહ સ્યાત્ સમુચિતં ભ્રાતરઃ કિમ્ અદુઃખદમ્ ।
કિં મહત્ત્વં મહૈશ્વર્યં કિં મહાવિભવં શુભમ્ ॥

કિયદ્ એતદ્ અનૈશ્વર્યં સામન્તા હિ ચિરેશ્વરાઃ ।
સામન્તસમ્પત્ કિં નામ રાજાનો હિ મહેશ્વરાઃ ॥

કિં નામ સમ્પદ્ ભૂપાનાં સમ્રાડ્ ઇહ મહેશ્વરઃ ।
કિં નામ સમ્પત્ સામ્રાજ્યમ્ ઇન્દ્રો હીહ મહેશ્વરઃ ॥

કિં નામ વસ્ત્વ્ અથેન્દ્રત્વં યન્ મુહૂર્તં પ્રજાપતેઃ ।
વિનશ્યતિ ન યત્ કલ્પે કિં સ્યાત્ તદ્ ઇહ શોભનમ્ ॥

વદમાનેષ્વ્ અથૈતેષુ જ્યેષ્ઠો ભ્રાતા મહામતિઃ ।
ગમ્ભીરવાગ્ ઉવાચેદં મૃગયૂથાન્ મૃગો યથા ॥

ઐશ્વર્યાણાં હિ સર્વેષામ્ અકલ્પાન્તવિનાશિ યત્ ।
રોચતે ભ્રાતરસ્ તન્ મે બ્રહ્મત્વમ્ ઇહ નેતરત્ ॥

એતત્ તદુક્તમ્ અખિલા દ્વિજપુત્રાસ્ તદોત્તમાઃ ।
વચોભિર્ ઐન્દવાસ્ તત્ર સાધુ સાધ્વ્ ઇત્ય્ અપૂજયન્ ॥

ઊચુશ્ ચેદં કથં તાત સર્વદુઃખાપમર્જનમ્ ।
પદ્માસનં જગત્પૂજ્યં વિરિઞ્ચત્વમ્ અવાપ્નુમઃ ॥

ભ્રાત્રા તેન પુનઃ પ્રોક્તા ભ્રાતરો ભૂરિતેજસઃ ।
મદુક્તં સર્વ એવૈતે ભવન્તઃ પાલયન્ત્વ્ અલમ્ ॥

પદ્માસનગતો ભાસ્વાન્ બ્રહ્માહમ્ ઇતિ ચેતસા ।
સૃજામિ સંહરામીતિ ધ્યાનમ્ અસ્તુ ચિરાય વઃ ॥

અગ્રજેનેતિ કથિતે બાઢં કૃત્વા ત ઉત્તમાઃ ।
ધ્યાનાધીનધિયસ્ તસ્થુસ્ સહૈવ જ્યાયસા રસાત્ ॥

લિપિકર્મકૃતાકારા ધ્યાનાસક્તા દશૈવ તે ।
અન્તસ્સ્થેનૈવ મનસા ચિન્તયામ્ આસુર્ આદૃતાઃ ॥

અયમ્ ઉત્ફુલ્લકમલકોશચક્રોન્નતાસનઃ ।
બ્રહ્માહં જગતસ્ સ્રષ્ટા કર્તા ભોક્તા મહેશ્વરઃ ॥

યજ્ઞક્રિયાક્રમયુતાસ્ સાઙ્ગોપાઙ્ગમહર્દ્ધયઃ ।
સરસ્વત્યા સગાયત્ર્યા યુક્તા વેદવરા ઇમે ॥

લોકપાલપુરાક્રાન્તસઞ્ચરત્સિદ્ધમણ્ડલઃ ।
અયમ્ ઉદ્દામસૌભાગ્યસ્ સ્વર્ગસ્ સુરવિભૂષિતઃ ॥

પર્વતદ્વીપજલધિકાનનૈસ્ સમલઙ્કૃતમ્ ।
ઇદં ભૂમણ્ડલં નીલં ત્રિલોકીકર્ણકુણ્ડલમ્ ॥

એતત્ પાતાલકુહરં દૈત્યદાનવભોગિનામ્ ।
અમૃતસ્ત્રીગણાકીર્ણં ગૃહં ગહનકોટરમ્ ॥

અયમ્ ઇન્દ્રો મહાબાહુર્ વજ્રાલઙ્કૃતદોર્દ્રુમઃ ।
ત્રૈલોક્યનગરીમ્ એકઃ પાતિ પાવનયજ્ઞભુક્ ॥

દીપ્તિજાલવરત્રાભિર્ અવષ્ટભ્યેવ દિગ્ગણમ્ ।
ક્રમેણ પ્રતપન્ત્ય્ એતે ભાનવો ભૂરિભાનવઃ ॥

લોકપાલા ઇમે લોકં રક્ષન્ત્ય્ અક્ષુબ્ધવૃત્તયઃ ।
મર્યાદાભિર્ અતુચ્છાભિર્ ગોપાલા ગોગણં યથા ॥

ઉન્મજ્જન્તિ નિમજ્જન્તિ પ્રસ્ફુરન્તિ પતન્તિ ચ ।
તરઙ્ગા ઇવ તોયાનામ્ ઇમાઃ પ્રતિદિશં પ્રજાઃ ॥

સૃજામીમમ્ અહં સર્ગં સંહરામિ તથાદૃતઃ ।
અયમ્ આત્મનિ તિષ્ઠામિ શામ્યામિ ભુવનેશ્વરઃ ॥

અયં સંવત્સરો યાત ઇદં પરિણતં યુગમ્ ।
સૃષ્ટિર્ ઇયમ્ અસૌ કાલસ્ ત્વ્ અયં સંહરણસ્ય ચ ॥

અયમ્ અદ્ય ગતઃ કલ્પો બ્રાહ્મી રાત્રિર્ ઇયં તતઃ ।
અયમ્ આત્મનિ તિષ્ઠામિ પૂર્ણાત્મા પરમેશ્વરઃ ॥

ઇતિ ભાવિતયા બુદ્ધ્યા તે દ્વિજા ઐન્દવા દશ ।
અબહિર્વૃત્તયસ્ તસ્થુસ્ સમુત્કીર્ણા ઇવોપલાત્ ॥

અધિગતકમલાસનક્રમાસ્ તે પરિગલિતેતરતુચ્છવૃત્તિજાલાઃ ।
સતતગજવજર્જરાસનસ્થાશ્ ચિરમ્ ઇતિ પદ્મજકલ્પને વિરેજુઃ ॥