મોક્ષોપાય · અધ્યાય 3.72

સૂચી સાસમ્ભવદ્વાણી ચિન્તયિત્વેત્ય્ અકલ્પયત્ ।
પુનસ્ તદ્દેહલાભાય ભવામ્ય્ આશુ તપસ્વિની ॥

ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય સત્ત્વસ્થં સંહૃત્ય જનમારણમ્ ।
તદ્ એવ હિમવચ્છૃઙ્ગં જગામ તપસે સ્થિરમ્ ॥

અપશ્યદ્ એવં સૂચીત્વં સા તન્ માનસમ્ આત્મનિ ।
પ્રાણવાતાત્મકા પ્રાણૈઃ પ્રવિશ્ય હતમાનવા ॥

અથાત્મન્ય્ એવ સૂચીત્વં પશ્યન્ત્ય્ એવ મનોમયી ।
પ્રાણવાતશરીરાસૌ જગામ હિમવચ્છિરઃ ॥

દૃઢદાવાનલે તત્ર સર્વભૂતવિવર્જિતે ।
મહાશિલાતલક્ષોભરૂક્ષે પાંસુવિધૂસરે ॥

તસ્થાવ્ અભ્યુત્થિતૈકાસૌ નિસ્તૃણે વિપુલસ્થલે ।
મરાવ્ અકસ્માત્ સઞ્જાતા શુષ્કા તૃણશિખા યથા ॥

સૂક્ષ્મસ્યૈકસ્ય પાદસ્ય સાર્ધેનૈવાશ્રિતોર્વરા ।
સ્વસંવિદેકપાદાત્મતપઃ કર્તું પ્રચક્રમે ॥

સૂક્ષ્મપાદતલેનૈષા વસુધારેણુસઙ્કટમ્ ।
નિવાર્યાત્તપદા કૃચ્છ્રાદ્ યત્નેનોર્ધ્વમુખી સ્થિતા ॥

કૃષ્ણત્વહિંસ્રતાતૈક્ષ્ણ્યા વૃત્તાસ્યા પવનાશનૈઃ ।
યત્નાત્ પદં નિબધ્નન્તી રેણ્વણૂપલસઙ્કટે ॥

અરણ્યે ક્ષુભિતાં સર્પીં દૂરાલોકાર્થમ્ ઉત્થિતામ્ ।
પુચ્છકોટિસ્થિતાં પાતલોલામ્ અનુચકાર સા ॥

મુખરન્ધ્રવિનિષ્ક્રાન્તા તસ્યા ભાસ્કરદીધિતિઃ ।
સખી બભૂવ સૂચ્યાભા પશ્ચાદ્ભાગૈકરક્ષિણી ॥

ક્ષુદ્રે ઽપિ સ્વજનીભૂતે યાતિ વત્સલતાં જનઃ ।
દીધિત્યાપિ સખીવૃત્તં સૂચ્યાસ્ સૂચિતયાશ્રિતમ્ ॥

બભૂવ તસ્યાસ્ સ્વચ્છા યા દ્વિતીયા તાપસી સખી ।
એનસ્સૂચીવ મલિના તયા પશ્ચાત્ કૃતૈવ સા ॥

સૂચ્યાસ્યનિર્ગતાર્કાંશુપાતાક્ષસ્મયકૂણિતમ્ ।
પશ્ચાત્ સ્મયતતા દૃષ્ટા સા ધૂલ્યૈવાત્ર કેવલમ્ ॥

ધૂલ્યાપિ પ્રેક્ષ્યતે યા તામ્ અપિ દ્રુમલતાદયઃ ।
મહાતપસ્વિનીં સૂચીં દ્રષ્ટું નોત્કણ્ઠયન્તિ કે ॥

સ્થિરબદ્ધપદામ્ એનાં સુમનોવૃત્તિમ્ ઉત્થિતામ્ ।
અનિલાઃ ક્ષોભયાં ચક્રુર્ મુખનિર્ગતભાઙ્કૃતૈઃ ॥

પ્રસૂતાનિ ભવિષ્યામો નિગીર્ણાન્ય્ અનયાચિરમ્ ।
કૌસુમાનિ રજાંસ્ય્ અસ્યા ઇત્ય્ આસ્યં પર્યપૂપુરન્ ॥

તપોહરેન્દ્રપ્રહિતવાતનુન્નામિષં રજઃ ।
તયા ત્વ્ અહૃત્ત્વવ્યાજેન ન નિગીર્ણં મુખે ઽપિ સત્ ॥

ન નિગીર્ણવતી તાનિ રજાંસિ દૃઢનિશ્ચયા ।
અન્તસ્સારતયા કાર્યં લઘવો ઽપ્ય્ આપ્નુવન્તિ હિ ॥

ન પિબન્ત્ય્ આસ્યસંસ્થાનિતયા પુષ્પરજાંસ્ય્ અપિ ।
વિસ્મયં પવનઃ પ્રાપ સુમેરૂન્મૂલનાધિકમ્ ।
આશિરઃપિહિતા પઙ્કૈઃ પૂરિતાપિ મહાજલૈઃ ॥

વિધુતાપિ બૃહદ્વાતૈસ્ ત્રાસિતાપિ તડિદ્ભ્રમૈઃ ।
ઉદ્ધૂલિતાપિ જલદૈઃ ક્ષોભિતાપ્ય્ અભ્રગર્જિતૈઃ ॥

અપિ વર્ષસહસ્રૈસ્ સા ચિત્તસ્થદૃઢનિશ્ચયા ।
પટ્ટગણ્ડકસુપ્તેવ નાકમ્પત તપસ્વિની ॥

નિવૃત્તાયા બહિસ્સ્પન્દાદ્ અથ કાલે ઽસહાગતે ।
વિચારયન્ત્યાસ્ તસ્યાસ્ સ્વમ્ આત્મતત્ત્વં સ્વચેતનમ્ ॥

જ્ઞાનાલોકસ્ સમુદભૂત્ સા પરાવરદર્શિની ।
બભૂવ નિર્મલા સૂચી ચિત્સૂચી પાવની પરમ્ ॥

જાતા વિદિતવેદ્યા સા સ્વયમ્ એવ તયા ધિયા ।
તપસા દુષ્કૃતે ક્ષીણે સૂચી સ્વમુખસૂચની ॥

ઇતિ વર્ષસહસ્રાણિ સાકરોદ્ દારુણં તપઃ ।
સપ્ત સપ્તમહાલોકસન્તાપકરમ્ ઉન્મુખી ॥

તસ્યાઃ કલ્પાગ્નિભીમેન તપસા હિમવાન્ ગિરિઃ ।
બભૂવ તેન જ્વલિતો જજ્વાલેવ તતો જગત્ ॥

કસ્યેદં તપસાક્રાન્તં જગદ્ ઇત્ય્ અથ વાસવઃ ।
નારદં પરિપપ્રચ્છ સ તસ્યાકથયચ્ ચ તત્ ॥

સપ્ત વર્ષસહસ્રાણિ સૂચી દીર્ઘતપસ્વિની ।
મયા વિજ્ઞાતદેહાસૌ તેનેદં જ્વલિતં જગત્ ॥

નાગાશ્ શ્વસન્તિ વિદલન્તિ નગાઃ પતન્તિ વૈમાનિકા જલદવારિધયઃ પ્રયાન્તિ ।
શોષં દિશો ઽર્કસહિતા મલિનીભવન્તિ સૂચ્યેન્દ્ર પશ્ય તપસા ક્ષયમાયયૈવ ॥