મોક્ષોપાય · અધ્યાય 3.71

અથ સા બહુકાલેન કર્કટી નામ રાક્ષસી ।
સર્વેષાં નરમાંસાનાં નૂનં તૃપ્તિમ્ ઉપાયયૌ ॥

પૂર્વેણૈવ કિલાહ્ના સા તૃપ્તા રુધિરબિન્દુના ।
સૂચ્યાં કિમ્ ઇવ માત્ય્ અન્તસ્ તૃષ્ણાસૂચિસ્ તુ દુર્ભરા ॥

ચિન્તયામ્ આસ હા કષ્ટં કિમ્ ઇદં સૂચિતાં ગતા ।
સૂક્ષ્માસ્મિ હતશક્તિશ્ ચ મયિ ગ્રાસો ન માતિ ચ ॥

ક્વ મે તાનિ વિશાલાનિ ગતાન્ય્ અઙ્ગાનિ દુર્ધિયઃ ।
કાલમેઘવિલાસાનિ વને શીર્ણાનિ પર્ણવત્ ॥

મય્ય્ અસ્યાં મન્દભાગ્યાયાં મનાગ્ અપિ ન માતિ ચ ।
સ્વાદુમાંસરસગ્રાસો વસાવાસિત આસવઃ ॥

પઙ્કે ઽન્તર્ વિનિમજ્જામિ પતામિ ધરણીતલે ।
હતાસ્મિ જનપદૌઘૈસ્ તસ્કરૈર્ દલિતાસ્મિ ચ ॥

હા હતાહમ્ અનાથાહમ્ અનાશ્વાસા નિરાસ્પદા ।
દુઃખાદ્ દુઃખે નિમજ્જામિ સઙ્કટાત્ સઙ્કટે ઽપિ ચ ॥

ન મે સખી ન મે દાસી ન મે માતા ન મે પિતા ।
ન મે બન્ધુર્ ન મે ભૃત્યો ન મે ભ્રાતા ન મે સુતઃ ॥

ન મે દેહો ન મે સ્થાનં ન મે કશ્ચિત્ સમાશ્રયઃ ।
નૈકસ્થાનસમાશ્વાસો ભ્રમામિ વનપર્ણવત્ ॥

આપદાં ધુરિ તિષ્ઠામિ નિવિષ્ટાસ્મિ સુદારુણે ।
અભાવમ્ અભિવાઞ્છામિ સો ઽપિ સમ્પદ્યતે ન મે ॥

સ્વકો દેહઃ પરિત્યક્તો મૂઢચેતનયા મયા ।
કાચબુદ્ધ્યા વિમૂઢેન હસ્તાચ્ ચિન્તામણિર્ યથા ॥

આપતન્તી મનોમોહં પૂર્વમ્ આપત્ પ્રયચ્છતિ ।
પશ્ચાદ્ અનર્થવિસ્તારરૂપેણ પ્રવિજૃમ્ભતે ॥

બુસેષુ પરિસુપ્તાસ્મિ માર્ગેષુ લુલિતાસ્મિ ચ ।
વ્રણેષુ પ્રેષિતાસ્મ્ય્ અન્તર્ હા મે દુઃખપરમ્પરા ॥

પરપ્રેષ્યકરી નિત્યં પરસઞ્ચારચારિણી ।
પરં કાર્પણ્યમ્ આયાતા જાતા પરવશાસ્મ્ય્ અહમ્ ॥

ભૃતિં કરોમિ તુચ્છૈવ સાપિ વેધનરૂપિણી ।
અહો મમાલ્પભાગ્યાયા દૌર્ભાગ્યમ્ અપિ દુર્લભમ્ ॥

ઉત્થિતસ્ સ્ફારવેતાલઃ કુર્વન્ત્યાશ્ શાન્તિમ્ એવ મે ।
સર્વનાશો ધનાદાને પ્રવૃત્તાયા મમોદિતઃ ॥

કિમ્ અન્ધયા મયા તાદૃક્ સન્ત્યક્તં તન્ મહાવપુઃ ।
યથા નાશેન વા ભાવ્યં તથોદેત્ય્ અશુભા મતિઃ ॥

મામ્ અવાન્તરનિર્દગ્ધાં ન્યૂનાં કીટકણાદ્ અપિ ।
ઉદ્ધરિષ્યતિ કો નામ પાંસુરાશિષુ હારિતામ્ ॥

વિવિક્તમનસાં બુદ્ધૌ ક્વ સ્ફુરન્તિ હતાશયાઃ ।
ગ્રામમાર્ગતૃણાનીવ ગિરેર્ ઉપરિ વાસિનામ્ ॥

સ્થિતાનામ્ અજ્ઞસમ્બોધે કથમ્ અભ્યુદયો ભવેત્ ।
અણ્વ્ અપ્ય્ ઉદેતિ પ્રાકાશ્યં ન ખદ્યોતાનુસેવિનઃ ॥

અતઃ કિયન્તં નો જાને કાલમ્ આવલિતાપદમ્ ।
મયાપચ્છ્વભ્રગર્તેષુ લુઠિતવ્યં હતેહયા ॥

કદા સ્યામ્ અઞ્જનમહાશૈલપુત્રકરૂપિણી ।
દ્યાવાપૃથિવ્યોર્ વૈડૂર્યસ્તમ્ભતામ્ અનુતિષ્ઠતી ॥

મેઘમાલાસમભુજા સ્થિરવિદ્યુચ્છટેક્ષણા ।
નીહારજાલવસના પ્રોચ્ચકેશાસિતામ્બરા ॥

લમ્બોદરાભ્રસન્દર્શપ્રનર્તિતશિખણ્ડિની ।
લમ્બલોલસ્તની શ્યામદેહપાતદ્રવત્સુરા ॥

હાસભસ્મચ્છટાચ્છન્નસૂર્યમણ્ડલરોધિની ।
કૃતાન્તગ્રસનોદ્યુક્તકૃત્યૈકાકૃતિધારિણી ॥

કુણાલોલૂખલબૃસીશૂર્પસ્રગ્દામભારિણી ।
પર્વતાત્ પર્વતે શૃઙ્ગે ન્યસ્ય પાદં વિહારિણી ॥

કદા મે સ્યાદ્ ઉરુશ્વભ્રભાસુરં તન્ મહોદરમ્ ।
કદા મે સ્યાચ્ છરન્મેઘમેદુરા નખરાવલી ॥

કદા મે સ્યાન્ મહારક્ષોવિદ્રાવણકરં સ્મિતમ્ ।
સ્વસ્ફિગ્વાદ્યૈર્ અરણ્યાન્યાં કદા નૃત્યેયમ્ ઉન્મદા ॥

વસાસવમહાકુમ્ભૈર્ મૃતમાંસાસ્થિસઞ્ચયૈઃ ।
કદા કરિષ્યે વિરતં મધુરોદરપૂરણમ્ ॥

કદા પીતમહાલોકરુધિરા ક્ષીવતાં ગતા ।
ભવેયમ્ ઉદિતોન્નૃત્તા મુદ્રિતા નિદ્રયા તતઃ ॥

મયૈવ કુતપોવહ્નૌ તદ્ દગ્ધ્વા ભાસુરં વપુઃ ।
ભસ્મત્વં કનકેનેવ સૂચિત્વમ્ ઉરરીકૃતમ્ ॥

ક્વ કિલાઞ્જનશૈલાભં વપુર્ ભરિતદિક્તટમ્ ।
ક્વ મૂષિકાખુરસમં સૂચિત્વં તૃણપેલવમ્ ॥

ત્યજત્ય્ આશુ મૃદ્ ઇત્ય્ અજ્ઞઃ પ્રાપ્યાપિ કનકાઙ્ગદમ્ ।
મયા સૂચિત્વલોભેન સન્ત્યક્તં ભાસુરં વપુઃ ॥

હા મહોદર વિન્ધ્યાદ્રિસનીહારગુહોપમમ્ ।
અદ્ય નાન્તં કરોષિ ત્વં કથં સિંહૈણહસ્તિનામ્ ॥

હા ભુજૌ ભરનિર્ભુગ્નશિખરૌ શશભૃન્નખૌ ।
પુરોળાશધિયા ચન્દ્રં કથમ્ અદ્ય ન ધાવથઃ ॥

હા વક્ષઃ કાચવૈડૂર્યગિરીન્દ્રતટસુન્દર ।
નાદ્ય સિંહાદિયૌકં તદ્ ધૃતં રોમવનં ત્વયા ॥

હા નેત્રે કૃષ્ણરજનીજ્વલચ્છુષ્કવનોજ્જ્વલે ।
કસ્માન્ ન મે ભૂષયથો દૃગ્જ્વાલામાલયા દિશઃ ॥

હા સ્કન્ધબન્ધો નષ્ટો ઽસિ વિભ્રષ્ટો ઽસિ મહીતલે ।
કાલેન વિનિવિષ્ટો ઽસિ નિઘૃષ્ટો ઽસિ શિલોદરે ॥

હા મુખેન્દો તપસિ કિં નાદ્ય ત્વદ્દન્તરશ્મિભિઃ ।
કલ્પાગ્નિદગ્ધસંશાન્તચન્દ્રબિમ્બમનોહર ॥

હા હા હસ્તૌ મહાકારૌ તાવ્ અદ્ય ક્વ ગતૌ મમ ।
સમ્પન્ના કિમ્ અહં સૂચી મક્ષિકાખુરદોલિતા ॥

હા ભગોગ્રકરઞ્જાઢ્યસુખદશ્વભ્રશોભન ।
વિન્ધ્યાદ્ર્યરણ્યવિપુલનિતમ્બામલબિમ્બક ॥

ક્વાકારો ઽમ્બરપૂરકઃ ક્વ ચ નવં તુચ્છાત્મસૂચીવપૂ રોદોરન્ધ્રસમઃ ક્વ ચાસ્યકુહરઃ ક્વેદં ચ સૂચીમુખમ્ ।
ક્વ ગ્રાસો બહુમાંસભારબહલઃ ક્વાબ્બિન્દુના રોધનં સૂક્ષ્માસ્ય્ એતદ્ અહો મયૈવ રચિતં સ્વાત્મક્ષયે નાટકમ્ ॥