મોક્ષોપાય · અધ્યાય 3.65

એતસ્માત્ કારણાદ્ એવં મનઃ પ્રથમમ્ ઉત્થિતમ્ ।
મનનાત્મકમ્ આભોગિ તત્સ્થમ્ એવ સ્થિતિં ગતમ્ ॥

ભાવાભાવર્દ્ધિમદ્દોલસ્ તેનાયમ્ અવલોક્યતે ।
સર્ગસ્ સદસદાભાસઃ પૂર્ ગન્ધર્વેચ્છયા યથા ॥

ન કશ્ચિદ્ વિદ્યતે ભેદો દ્વૈતૈક્યકલનાત્મકઃ ।
બ્રહ્મજીવમનોમાયાકર્તૃકર્મજગદ્દૃશામ્ ॥

અપારવાનવિસ્તારસંવિત્સલિલવલ્ગનૈઃ ।
ચિદેકાર્ણવ એવાયં સ્વયમ્ આત્મા વિજૃમ્ભતે ॥

અસત્યમ્ અસ્થૈર્યવશાત્ સત્યં સ્વપ્રતિભાસતઃ ।
યથા સ્વપ્નસ્ તથા ચિત્તે જગત્ સદસદાત્મકમ્ ॥

ન સન્ નાસન્ન્ અયં જાતશ્ ચેતસો જાગતો ભ્રમઃ ।
ઓષધીસમવાયાનામ્ ઇન્દ્રજાલમ્ ઇવોત્થિતમ્ ॥

દીર્ઘસ્ સ્વપ્નસ્ સ્થિતિં યાતસ્ સંસારાખ્યો મનોવશાત્ ।
અસમ્યગ્દર્શનાત્ સ્થાણાવ્ ઇવ પુમ્પ્રત્યયો મુધા ॥

અનાત્માલોકનાચ્ ચિત્તં ચિત્તત્વેનાનુશોચતિ ।
વેતાલકલ્પનાદ્ બાલ ઇવ સઙ્કલ્પિતે ભયે ॥

અનાખ્યસ્ય સ્વરૂપસ્ય સર્વાંશાતિગતાત્મનઃ ।
ચેત્યોન્મુખતયા ચિત્ત્વં ચિત્ત્વાજ્ જીવત્વકલ્પનમ્ ॥

જીવત્વાદ્ અપ્ય્ અહમ્ભાવસ્ ત્વ્ અહમ્ભાવાચ્ ચ ચિત્તતા ।
ચિત્તત્વાદ્ ઇન્દ્રિયાદિત્વં તતો દેહાદિવિભ્રમઃ ॥

દેહાદિમોહતસ્ સ્વર્ગનરકૌ મોક્ષબન્ધને ।
બીજાઙ્કુરવદ્ આરમ્ભસ્ સંરૂઢો દેહકર્મણોઃ ॥

દ્વૈતં યથા નાસ્તિ ચિદાત્મતત્ત્વયોસ્ તથૈવ ભેદો ઽસ્તિ ન જીવચિત્તયોઃ ।
યથૈવ ભેદો ઽસ્તિ ન જીવચિત્તયોસ્ તથૈવ ભેદો ઽસ્તિ ન દેહકર્મણોઃ ॥

કર્મૈવ દેહો નનુ દેહ એવ ચિત્તં તદ્ એવાહમ્ ઇતીવ જીવઃ ।
સ જીવ એવેશ્વરચિત્ સ આત્મા સર્વં શિવાત્ ત્વ્ એકપદોત્થમ્ એતત્ ॥