મોક્ષોપાય · અધ્યાય 3.38

એવમ્ અત્યાકુલે યુદ્ધે સાસ્ફોટભટસઙ્કટે ।
આદિનાન્તમ્ અસંરુદ્ધે રટત્કઠિનકઙ્કટે ॥

વહન્તીષૂત્પતન્તીષુ પતન્તીષ્વ્ અશ્મવૃષ્ટિષુ ।
નદીષુ ક્ષેપણોત્થાસુ ચટત્કેત્વબ્જપઙ્ક્તિષુ ॥

મિથઃ ફલાગ્રટઙ્કોત્થવહ્નિશીકરિણીસુ ખે ।
આયાન્તીષુ પતન્તીષુ દૂરં શરનદીષુ ચ ॥

વહલ્લૂનશિરઃપદ્મચક્રાવર્તૈસ્ તરઙ્ગિતૈઃ ।
ખાર્ણવે પૂરિતે હેતિવૃન્દમન્દાકિનીગણૈઃ ॥

સમીરણરણદ્વારિશસ્ત્રચૂર્ણઘનૈર્ ઘનૈઃ ।
સદાહાઙ્ગેષુ સિદ્ધેષુ કપિકચ્છવ્યથાપ્રદૈઃ ॥

અષ્ટભાગદશાશેષં પ્રતાપમધુરાકૃતિઃ ।
શસ્ત્રઘાતૌજસા વીર ઇવાહસ્ તનુતાં યયૌ ॥

શ્રાન્તાશ્વેન પ્રભગ્નાગ્રહેતિસઙ્ઘાતદીપ્તયઃ ।
દિનેશેન સમં સેના યયુર્ મન્દપ્રતાપતામ્ ॥

અથ સેનાધિનાથાભ્યાં વિચાર્ય સહ મન્ત્રિભિઃ ।
દૂતાઃ પરસ્પરં દત્તા યુદ્ધં સંહ્રિયતામ્ ઇતિ ॥

તતશ્ શ્રમવશાન્ મન્દપત્ત્રશસ્ત્રપરાક્રમૈઃ ।
રણસંહરણં કાલે સર્વૈર્ એવોરરીકૃતમ્ ॥

તતો મહારથોત્તુઙ્ગકેતુપ્રાન્તે કૃતાસ્પદમ્ ।
બલયોર્ આરુરોહૈક એકો યોધો ધ્રુવો યથા ॥

અંશુકં ભ્રામયામ્ આસ સર્વદિઙ્મણ્ડલેક્ષિતમ્ ।
દ્યામ્ એવ દીર્ઘમ્ ઇન્દ્વંશું યુદ્ધં સંહ્રિયતામ્ ઇતિ ॥

તતો દુન્દુભયશ્ શેમુઃ પ્રતિધ્વનિતદિઙ્મુખાઃ ।
મહાપ્રલયસંશાન્તૌ પુષ્કરાવર્તકા ઇવ ॥

શરાદિહેતિસરિતો વિસ્તીર્ણે ગગનસ્થલે ।
પ્રવૃત્તાશ્ શોષમ્ આગન્તું શારદ્યસ્ સરિતો યથા ॥

યોધદોર્દ્રુમસઞ્ચારસ્ તનુતામ્ આયયૌ શનૈઃ ।
ભૂકમ્પાન્તે વનસ્પન્દ ઇવાવાત ઇવાર્ણવઃ ॥

વિનિર્ગન્તું પ્રવવૃતે રણારણ્યાદ્ બલદ્વયમ્ ।
વારિપૂરશ્ ચતુર્દિક્કં પ્રલયૈકાર્ણવાદ્ ઇવ ॥

ઉત્ક્ષિપ્તમન્દરક્ષીરસમુદ્રવલનાકુલમ્ ।
સૈન્યં પ્રશમદાવર્તં શનૈસ્ સામ્યમ્ ઉપાયયૌ ॥

ક્રમેણાસીન્ મુહૂર્તેન વિકટોદરભીષણમ્ ।
અગસ્ત્યપીતાર્ણવવચ્ છૂન્યમ્ એવ રણાઙ્ગનમ્ ॥

શવસન્તતિસમ્પૂર્ણં વહદ્રક્તમહાહ્રદમ્ ।
પરિકૂજનઝાઙ્કારપૂર્ણખિલ્લીવનોપમમ્ ॥

બૃહદ્રક્તસરિત્સ્રોતસ્તરઙ્ગરવઘર્ઘરમ્ ।
સાક્રન્દાવસૃતાહૂતસ્વત્રાણવ્યગ્રમાનવમ્ ॥

મૃતાર્ધમૃતદેહૌઘરક્તૌઘસ્રુતનિર્ઝરમ્ ।
સજીવનરપૃષ્ઠસ્થશવસ્પન્દનભીતિદમ્ ॥

કરીન્દ્રશવરાશ્યગ્રવિશ્રાન્તામ્બુદખણ્ડકમ્ ।
વિશીર્ણરથસઙ્ઘાતજિતચ્છત્ત્રમહાવનમ્ ॥

વહદ્રક્તનદીરંહઃપ્રોહ્યમાનરથદ્વિપમ્ ।
શરશક્ત્યૃષ્ટિમુસુલગદાપ્રાસાસિસઙ્કુલમ્ ॥

પર્યાણાઞ્ચલસન્નાહકવચાવૃતભૂતલમ્ ।
કેતુચામરપટ્ટૌઘગુપ્તશાવશરીરકમ્ ॥

સ્ફારસ્ફોટકતૂણીરકુઞ્જકૂજત્સમીરણમ્ ।
શરરાશિપલાશૌઘતલ્પસુપ્તશવેશ્વરમ્ ॥

મૌલિહારાઙ્ગદોદ્દ્યોતચક્રચાપવનાવૃતમ્ ।
શ્વસૃગાલખગાકૃષ્ટસાન્દ્રાન્ત્રદીર્ઘરજ્જુકમ્ ॥

રક્તક્ષેત્રક્વણત્કિઞ્ચિચ્છેષજીવાતિદન્તુરમ્ ।
રક્તકર્દમનિર્મગ્નસજીવનરદુર્દુરમ્ ॥

વરાટકચયપ્રેક્ષ્યનિર્ગતાક્ષિશતોચ્ચયમ્ ।
વહદ્ભુજૌઘકાષ્ટૌઘઘોરરક્તસરિચ્છતમ્ ॥

સાક્રન્દબન્ધુવલિતમૃતાર્ધમૃતમાનવમ્ ।
સર્વાયુધરથાશ્વેભપર્યાણાસઞ્ચરાન્તરમ્ ॥

નૃત્યત્કબન્ધદોર્દણ્ડષણ્ડકાનનિતામ્બરમ્ ।
મદમેદોવસાગન્ધપિણ્ડાક્તઘ્રાણકોટરમ્ ॥

ઉત્ફાલાર્ધમૃતેભાશ્વમાર્યમાણાલ્પજીવિતમ્ ।
વહદ્રક્તનદીવીચીપ્રહારહતદુન્દુભિ ॥

ઉહ્યમાનમૃતાશ્વેભમકરાસૃક્સરિચ્છટમ્ ।
મ્રિયમાણનરાનીકફૂત્કૃતાસૃગ્ઘનાનિલમ્ ॥

સ્વલ્પજીવશરાપૂર્ણમુખહિક્કાઙ્કિતસ્વરમ્ ।
પિણ્ડહાર્યવસાગન્ધવાતાત્તોત્પીડલોહિતમ્ ॥

ઉન્નાસાર્ધમૃતેભેન્દ્રકરાક્રાન્તકબન્ધકમ્ ।
નિરધિષ્ઠિતહસ્ત્યશ્વપાતિતોદ્યત્કબન્ધકમ્ ॥

રુદદ્બન્ધુસખિભ્રષ્ટશવક્ષુબ્ધાસૃગુદ્ધ્વનિ ।
મૃતભર્તૃગલે શસ્ત્રત્યક્તપ્રાણકુલાઙ્ગનમ્ ॥

શવસ્થાનકૃતોદ્ગ્રીવબન્ધુકાયપરીક્ષણમ્ ।
શવહારખરાકૃષ્ટસમ્પૃક્તનરવ્યાકુલમ્ ॥

કેશશેવલવક્ત્રાબ્જચક્રાવર્તનનર્તનમ્ ।
તરત્તુઙ્ગતરઙ્ગાઢ્યવહદ્રક્તમહાનદમ્ ॥

પ્રાણાન્તસ્મૃતપુત્રેષ્ટમાતૃદેવધનાભિધમ્ ।
હાહાહીહીતિકથિતમર્મચ્છેદનવેદનમ્ ॥

અઙ્ગલગ્નાયુધોદ્ધારવ્યગ્રાર્ધમૃતમાનવમ્ ।
વિદેશમૃતસાક્રન્દહૂનતઙ્ગનતાજિકમ્ ॥

મ્રિયમાણમિથોદ્વિષ્ટપ્રારબ્ધરથસઙ્ગરમ્ ।
દન્તયુદ્ધાસમર્થાસ્યસ્મૃતગેહેષ્ટદૈવતમ્ ॥

મ્રિયમાણપથલજ્જશૂરાશ્રિતપલાયનમ્ ।
અશઙ્કિતાસૃગાવર્તનીતાસ્પદગમોત્સુકમ્ ॥

મર્મચ્છેદિશરવ્રાતવ્યથાવિહિતહુઙ્કૃતિ ।
કબન્ધબન્ધપ્રારબ્ધવેતાલવલનાક્રમમ્ ॥

ઉહ્યમાનધ્વજચ્છત્ત્રચારુચામરપઙ્કજમ્ ।
કિરત્સન્ધ્યારુણં દિક્ષુ તેજસ્વિરક્તપઙ્કજમ્ ॥

રથચક્રવનાવર્તં રક્તાર્ણવમ્ ઇવાષ્ટમમ્ ।
પતાકાફેનપુઞ્જાઢ્યં ચારુચામરબુદ્બુદમ્ ॥

વિપર્યસ્તરથં ભૂમિકમ્પભગ્નપુરોપમમ્ ।
ઉત્પાતવાતનિર્ધૂતદ્રુમં વનમ્ ઇવાતતમ્ ॥

કલ્પદગ્ધજગત્પ્રખ્યં મુનિપીતાર્ણવોપમમ્ ।
અતિવૃષ્ટિહતો દેશ ઇવ પ્રોચ્છિન્નમાનવમ્ ॥

કાલાયઃકુન્તવલિતં ભુસુણ્ડીમણ્ડલાકુલમ્ ।
મત્તનાગશવાકારં સન્નતોમરમુદ્ગરમ્ ॥

શિલાશિખરસઞ્જાતતાલજાલમ્ ઇવાતતમ્ ।
પતદ્રક્તનદીતીરજાતકુન્તોન્નતદ્રુમમ્ ॥

નાગાગસ્યૂતહેત્યોઘવૃક્ષાંશુકુસુમાકુલમ્ ।
કઙ્કકૃષ્ટાન્ત્રરશનાવૃન્દજાલકિતામ્બરમ્ ॥

અસૃક્સરોવરધ્વસ્તપતાકાનલિનીગણમ્ ।
રક્તકર્દમનિર્મગ્નનરાહૂતસુહૃજ્જનમ્ ॥

કરીન્દ્રકુણપાગારનિર્યદ્ભીતજનેક્ષિતમ્ ।
હેતિલૂનલતૈર્ વૃક્ષૈસ્ સન્દિગ્ધોગ્રકબન્ધકમ્ ॥

અસૃઙ્નદીવહદ્ધસ્તિકટકર્પરનૌગણમ્ ।
રક્તસ્રોતસ્સ્ફુરચ્છુક્લવસ્ત્રદિણ્ડીરપિણ્ડકમ્ ॥

સઞ્ચરન્નિપતત્ક્ષિપ્રમૃત્યુવિચ્છિન્નમાનવમ્ ।
ઇતશ્ ચેતશ્ ચ નિપતત્કબન્ધનવદાનવમ્ ॥

ઊર્ધ્વસ્થાલક્ષ્યચક્રૌઘછિન્નસૈન્યદ્રવજ્જનમ્ ।
રક્તનિસ્સ્રાવભાઙ્કારહિક્કારાર્ધમૃતારવમ્ ॥

સિરામુખોલ્લસદ્રક્તધારાધૌતવ્રજત્ખગમ્ ।
સુતાલોત્તાલવેતાલતાલતાણ્ડવસઙ્કટમ્ ॥

પર્યસ્તરથદાર્વન્તર્વનાન્તરિતસદ્ભટમ્ ।
અન્તસ્સ્થસજ્જીવભટસ્યન્દિસ્યન્દનભીતિદમ્ ॥

રક્તકર્દમપૂર્ણાસ્યકિઞ્ચિજ્જીવક્વણચ્છવમ્ ।
કિઞ્ચિજ્જીવનરોદ્ગ્રીવકષ્ટદૃષ્ટશ્વવાયસમ્ ॥

એકામિષોગ્રક્રવ્યાદયુદ્ધકોલાહલાકુલમ્ ।
એકામિષાર્થયુદ્ધેહામૃતક્રવ્યાદસઙ્કુલમ્ ॥

વિવૃત્તાસઙ્ખ્યાશ્વદ્વિરદપુરુષાધીશ્વરરથપ્રવૃત્તાસ્તગ્રીવપ્રકૃતિરુધિરોદ્ગારસુસરિત્ ।
રણોદ્યાનં મૃત્યોસ્ તદ્ અભવદ્ અશુષ્કાયુધલતં સશૈલં કલ્પાન્તે જગદ્ ઇવ વિપર્યસ્તમ્ અખિલમ્ ॥