મોક્ષોપાય · અધ્યાય 3.29

તત્ર તે પેતતુર્ દેવ્યૌ ગ્રામે ઽન્તશ્શીતલાત્મનિ ।
ભોગમોક્ષશ્રિયૌ શાન્તે પુંસીવ વિદિતાત્મનિ ॥

કાલેનૈતાવતા લીલા તેનાભ્યાસેન સાભવત્ ।
શુદ્ધજ્ઞાનૈકદેહત્વાત્ ત્રિકાલામલદર્શિની ॥

અથ સસ્માર સર્વાસ્ તાઃ પ્રાક્તનીસ્ સંસૃતેર્ ગતીઃ ।
સ્વાસ્ સ્વયં સ્વરસેનૈવ પ્રાગ્જન્મમરણાદિકાઃ ॥

દેવિ દેશમ્ ઇમં દૃષ્ટ્વા ત્વત્પ્રસાદાત્ સ્મરામ્ય્ અહમ્ ।
ઇહ તત્ પ્રાક્તનં સર્વં ચેષ્ટિતં વેષ્ટિતાન્તરમ્ ॥

ઇહાભૂવમ્ અહં જીર્ણા સિરાલાઙ્ગી કૃશાસિતા ।
બ્રાહ્મણી શુષ્કદર્ભાગ્રભેદરૂક્ષકરોદરા ॥

ભર્તુઃ કુલકરી ભાર્યા દોહમન્થાનશોભિની ।
માતા સકલપુત્રાણામ્ અતિથીનાં પ્રિયઙ્કરી ॥

દેવદ્વિજસતાં ભક્તા સિક્તાઙ્ગી ઘૃતગોરસૈઃ ।
ગર્ગરીચરુકુમ્ભાદિભાણ્ડોપસ્કરશોધિની ॥

નિત્યમ્ અન્નલવાક્તૈકકાચકમ્બુપ્રકોષ્ઠકા ।
જામાતૃદુહિતૃભ્રાતૃપિતૃમાતૃપ્રપૂજિની ॥

આદેહં સદ્મવૃત્ત્યૈવ પ્રક્ષીણદિનયામિની ।
વાચં ચિરં ચિરમ્ ઇતિ વદન્ત્ય્ અનિશમ્ આકુલા ॥

કાહં ક ઇવ સંસાર ઇતિ સ્વપ્ને ઽપ્ય્ અસઙ્કથા ।
જાયા શ્રોત્રિયમૂઢસ્ય તાદૃશસ્યૈવ દુર્ધિયઃ ॥

એકનિષ્ઠા સમિચ્છાકગોમયેન્ધનસઞ્ચયે ।
મ્લાનકમ્બલસંવીતસિરાલક્ષા સગાત્રિકા ॥

તર્ણકીકર્ણજાહસ્થક્રિમિનિષ્કાસતત્પરા ।
ગૃહશાકવનાસેકસત્વરા ગૃહકર્મણાં ॥

નીલતીરતરઙ્ગાક્તતૃણતર્પિતતર્ણકા ।
પ્રતિક્ષણં ગૃહદ્વારકૃતચન્દનવર્ણકા ॥

નીત્યર્થં ગૃહભૃત્યાનાં સાદિનાં કૃતવાચ્યતા ।
મર્યાદાનિયમાદ્ અબ્ધિવેલેવાનિશમ્ અચ્યુતા ॥

જીર્ણપર્ણસવર્ણૈકકર્ણદોલાધિરૂઢયા ।
કષ્ટતાપજરાભીતજીવભૃત્યેવ ચિહ્નિતા ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સઞ્ચરન્તી સા શિખરિગ્રામકોટરે ।
સઞ્ચરન્ત્યાસ્ સરસ્વત્યા દર્શયામ્ આસ સા સ્વયમ્ ॥

ઇયં મે પાટલાષણ્ડમણ્ડિતા પુષ્પવાટિકા ।
ઇયં મે પુષ્પિતોદ્યાનમણ્ડપાકારવાટિકા ॥

ઇયં પુષ્કરિણીતીરદ્રુમગ્રથિતતર્ણકા ।
ઇયં સા કર્ણિકાનામ્ની તર્ણિકા ભુક્તપર્ણિકા ॥

ઇયં સા મેદસા ક્ષીણા વરાકી જલહારિકા ।
અદ્યાષ્ટમં દિનં બાષ્પપૂર્ણાક્ષી પરિરોદિતિ ॥

ઇહ દેવિ મયા પ્રોક્તમ્ ઇહોષિતમ્ ઇહ સ્થિતમ્ ।
ઇહ સુપ્તમ્ ઇહાતીતમ્ ઇદં દત્તમ્ ઇહાહૃતમ્ ॥

એષ મે જ્યેષ્ઠશર્માખ્યઃ પુત્રો રોદિતિ મન્દિરે ।
એષા મે જઙ્ગલે ધેનુર્ દોઘ્દ્રી ચરતિ શાદ્વલમ્ ॥

ગૃહે ઽવસન્નં દાહાય રૂક્ષં ક્ષારવિધૂસરમ્ ।
સ્વં દેહમ્ ઇહ પઞ્ચાખ્યં પશ્યેમં પ્રઘનં મમ ॥

તુમ્બીલતાભિર્ ઉગ્રાભિસ્ તૃષ્ણાભિર્ ઇવ વેષ્ટિતમ્ ।
મહાનસસ્થાનમ્ ઇદં મમ દેહમ્ ઇવાપરમ્ ॥

એતે રોદનતામ્રાક્ષા બન્ધવો ભુવિ બન્ધનમ્ ।
અઙ્ગદાર્પિતરુદ્રાક્ષા આહરન્ત્ય્ અનલેન્ધનમ્ ॥

અનારતં શિલાકચ્છગુચ્છાચ્છોટનકારિભિઃ ।
તરઙ્ગૈસ્ તુઙ્ગિતાકારસ્પૃષ્ટતીરલતાદલૈઃ ॥

શીકરાકીર્ણપર્યન્તશાદ્વલસ્થલવેલ્લિતૈઃ ।
શિલાફલહકાસ્ફાલફેનિલોત્ફાલશીકરૈઃ ॥

તુષારીકૃતમધ્યાહ્નદિવાકરકરોત્કરૈઃ ।
ફુલ્લપુષ્પોત્કરાસારપ્રદાનોત્કતટદ્રુમૈઃ ॥

વિદ્રુમૈર્ ઇવ સઙ્ક્રાન્તફુલ્લકિંશુકકાન્તિભિઃ ।
વ્યાપ્તયા પુષ્પરાશીનાં સમુલ્લાસનકારિભિઃ ॥

ઉહ્યમાનફલાપૂરસુવ્યગ્રગ્રામબાલયા ।
મહાકલકલાવર્તસક્તયા ગ્રામ્યકુલ્યયા ॥

વેષ્ટિતસ્ તરલાસ્ફાલજલધૌતતલોપમઃ ।
ઘનપત્ત્રતરુચ્છત્ત્રચ્છાયાસતતશીતલઃ ॥

અયમ્ આલક્ષ્યતે પુષ્પલતાવલનસુન્દરઃ ।
લલદ્ગુલુચ્છકચ્છન્નગવાક્ષો ગૃહમણ્ડપઃ ॥

અત્ર મે સંસ્થિતો ભર્તા જીવાકાશલવાકૃતિઃ ।
ચતુસ્સમુદ્રપર્યન્તમેખલાયા ભુવઃ પતિઃ ॥

આસ્મૃતં પૂર્વમ્ એતેન કિલાસીદ્ અભિવાઞ્છિતમ્ ।
શીઘ્રં સ્યામ્ ઇવ રાજેતિ તીવ્રસંવેગધર્મિણા ॥

દિનૈર્ અષ્ટભિર્ એવાસૌ તેન રાજ્યં સમૃદ્ધિમત્ ।
ચિરકાલપ્રત્યયદં પ્રાપ્તવાન્ પરમેશ્વરિ ॥

અત્રાસૌ ભર્તૃજીવો મે ગૃહે વ્યોમ્નિ સ્થિતો નૃપઃ ।
અદૃશ્યઃ ખે યથા વાયુર્ આમોદો વા યથાનિલે ॥

ઇહૈવાઙ્ગુષ્ઠમાત્રાન્તે તદ્ વ્યોમ્નીવ પદં સ્થિતમ્ ।
મદ્ભર્તૃરાજ્યં મમ તુ ગતં યોજનકોટિતામ્ ॥

આવાં ખમ્ એવ તત્ ખં ચ ભર્તૃરાજ્યં મમેશ્વરિ ।
પૂર્ણં સહસ્રૈશ્ શૈલાનામ્ અહો માયેયમ્ આતતા ॥

તદ્ દેવિ ભર્તુર્ નિકટં પુનર્ ગન્તું મમેપ્સિતમ્ ।
તદ્ એહિ તત્ર ગચ્છાવઃ કિં દૂરં વ્યવસાયિનામ્ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પ્રણતા દેવીં સા પ્રવિશ્યાશુ મણ્ડપમ્ ।
વિહઙ્ગીવ તયા સાર્ધં પુપ્લુવે ઽસિનિભં નભઃ ॥

ભિન્નાઞ્જનચયપ્રખ્યં સૌમ્યૈકાર્ણવસુન્દરમ્ ।
નારાયણાઙ્ગસદૃશં ભૃઙ્ગપૃષ્ઠામલછવિમ્ ॥

મેઘમાર્ગમ્ અતિક્રમ્ય વાતસ્કન્ધાવનિં તથા ।
સૌરં માર્ગમ્ અથાક્રમ્ય ચાન્દ્રં માર્ગમ્ અતીત્ય ચ ॥

ધ્રુવમાર્ગોત્તરં ગત્વા સાધ્યાનાં માર્ગમ્ એવ ચ ।
સિદ્ધાનાં સમતીત્યોર્વીમ્ ઉલ્લઙ્ઘ્ય સ્વર્ગમણ્ડલમ્ ॥

બ્રહ્મલોકાન્તરે ગત્વા તુષિતાનાં ચ મણ્ડલમ્ ।
ગોલોકં શિવલોકં ચ પિતૃલોકમ્ અતીત્ય ચ ॥

વિદેહાનાં ચ દેવાનાં દૂરમ્ ઉત્તીર્ય દૂરગમ્ ।
દૂરાદ્ દૂરતરં ગત્વા કિઞ્ચિદ્ રુદ્ધા બભૂવ સા ॥

પશ્ચાદ્ આલોકયામ્ આસ સમતીતં નભસ્તલમ્ ।
યાવન્ ન કિઞ્ચિચ્ ચન્દ્રાર્કતારાદ્ય્ આલક્ષ્યતે હ્ય્ અધઃ ॥

તમસ્ સ્તિમિતગમ્ભીરમ્ આશાકુહરપૂરકમ્ ।
એકાર્ણવોદરપ્રખ્યં શિલોદરઘનં સ્થિતમ્ ॥

તદ્ દેવિ ભાસ્કરાદીનાં ક્વાધસ્ તેજો ગતં વદ ।
શિલાજઠરનિસ્સ્પન્દં મુષ્ટિગ્રાહ્યં તમઃ કુતઃ ॥

એતાવતીમ્ ઇમાં વ્યોમ્નઃ પદવીમ્ આગતાસિ ભોઃ ।
અર્કાદીન્ય્ અપિ તેજાંસિ યતો દૃશ્યન્ત એવ નો ॥

યથા મહાન્ધકૂપાધઃ ખદ્યોતો નાવલોક્યતે ।
પૃષ્ઠગેન તથેહાતો નાધસ્ સૂર્યો ઽવલોક્યતે ॥

અહો નુ પદવીમ્ એતાં દૂરામ્ આવામ્ ઉપાગતે ।
સૂર્યો ઽપ્ય્ અધો ઽણુકણવન્ ન મનાગ્ અપિ લક્ષ્યતે ॥

ઇત ઉત્તરમ્ અન્યા સ્યાત્ પદવી કા નુ કીદૃશી ।
કથં ચ પાતની ભવ્યા કથ્યતામ્ ઇતિ દેવિ મે ॥

ઇત ઉત્તરમ્ અગ્રે તે બ્રહ્માણ્ડપુટકર્પરમ્ ।
યસ્ય વજ્રાદયો નામ ધૂલિલેશાસ્ સમુત્થિતાઃ ॥

ઇતિ પ્રકથયન્ત્યૌ તે પ્રાપ્તે બ્રહ્માણ્ડકર્પરમ્ ।
ભ્રમર્યાવ્ ઇવ શૈલસ્ય કુડ્યં નિબિડમણ્ડલમ્ ॥

અક્લેષેનૈવ તે તસ્માન્ નિર્ગતે ગગનાદ્ ઇવ ।
નિશ્ચયત્વં હિ યદ્ વસ્તુ તદ્ વજ્રગતિ નેતરત્ ॥

નિરાવરણવિજ્ઞાના સા દદર્શ તતસ્ તતઃ ।
જલાદ્યાવરણાન્ પારે બ્રહ્માણ્ડસ્યાતિભાસુરાન્ ॥

બ્રાહ્માદ્ અણ્ડાદ્ દશગુણં તોયતત્ત્વં વ્યવસ્થિતમ્ ।
આસ્થિતં વેષ્ટયિત્વા તત્ ત્વગ્ ઇવાક્ષોટપૃષ્ઠગા ॥

તસ્માદ્ દશગુણો વહ્નિસ્ તસ્માદ્ દશગુણો ઽનિલઃ ।
તતો દશગુણં વ્યોમ તતઃ પરમમ્ અમ્બરમ્ ॥

તસ્મિન્ પરમકે વ્યોમ્નિ મધ્યાદ્યન્તવિકલ્પનાઃ ।
ન કાશ્ચન સમુદ્યન્તિ વન્ધ્યાપુત્રકથા ઇવ ॥

કેવલં વિમલં શાન્તં તદ્ અનાદિ ગતભ્રમમ્ ।
આદ્યન્તમધ્યરહિતં મહત્ય્ આત્મનિ તિષ્ઠતિ ॥

આકલ્પમ્ ઉત્તમબલેન શિવાપતિશ્ ચેત્ તસ્મિન્ બલાદ્ ગરુડકેતુરથોત્પતેશ્ ચેત્ ।
તદ્ધ્યાનતો ઽવલભતે વિમલે ઽમ્બરે ઽન્તમ્ આકલ્પમ્ એકજવગામ્ય્ અથ મારુતો ઽપિ ॥