મોક્ષોપાય · અધ્યાય 3.19

વિત્તવેશવયઃકર્મવિદ્યાવિભવચેષ્ટિતૈઃ ।
વસિષ્ઠસ્યેવ સદૃશો ન તુ વાસિષ્ઠચેતનઃ ॥

વસિષ્ઠ ઇતિ નામ્નાભૂત્ તસ્યાભૂદ્ ઇન્દુસુન્દરી ।
નામ્ના ત્વ્ અરુન્ધતી ભાર્યા ભૂમિવ્યોમન્ય્ અરુન્ધતી ॥

વિત્તવેશવયઃકર્મવિદ્યાવિભવચેષ્ટિતૈઃ ।
સમેવ સાપ્ય્ અરુન્ધત્યા ન તુ ચેતનસત્તયા ॥

અકૃત્રિમપ્રેમરસા વિલાસાલસગામિની ।
સાસ્ય સંસારસર્વસ્વમ્ આસીત્ કુમુદહાસિની ॥

સ વિપ્રસ્ તસ્ય શૈલસ્ય સાનૌ સરસશાદ્વલે ।
કદાચિદ્ ઉપવિષ્ટસ્ સન્ દદર્શાધો મહીપતિમ્ ॥

સમગ્રપરિવારેણ યાન્તમ્ આખેટકેચ્છયા ।
મહતા સૈન્યઘોષેણ મેરોર્ ઇવ બિભિત્સયા ॥

ચામરૈઃ કીર્ણચન્દ્રાંશુ પતાકાભિર્ લતાવનમ્ ।
કુર્વાણં ખં સિતચ્છત્રમણ્ડલૈ રૌપ્યકુટ્ટિમમ્ ॥

અશ્વીયાગ્નિપૃષત્પૂરપૂર્ણરેણ્વભ્રવર્ણવત્ ।
હાસ્તિકોત્તમ્ભિતકરવાટાટ્ટાલકગોપિતમ્ ॥

મહાકલકલાવર્તદ્રવદ્દિગ્ભૂતમણ્ડલમ્ ।
કચત્કાઞ્ચનમાણિક્યહારકેયૂરકુણ્ડલમ્ ॥

તમ્ આલોક્ય મહીપાલમ્ ઇદં ચિન્તિતવાન્ અસૌ ।
અહો નુ રમ્યા નૃપતા સર્વસૌભાગ્યભાસિતા ॥

પદાતિરથહસ્ત્યશ્વપતાકાચ્છત્રચામરૈઃ ।
કદા સ્યાં દશદિક્કુઞ્જપૂરકો ઽહં મહીપતિઃ ॥

કદા મે વાયવઃ કુન્દમકરન્દસુગન્ધયઃ ।
પાસ્યન્ત્ય્ અન્તઃપુરસ્ત્રીણાં સુરતશ્રમશીકરાન્ ॥

કર્પૂરેણ પુરન્ધ્રીણાં કીર્ણેન યશસા દિશામ્ ।
ઇન્દૂદયાવદાતાનિ કદા કુર્યાં મુખાન્ય્ અહમ્ ॥

ઇત્થં તતઃપ્રભૃત્ય્ એવ વિપ્રસ્ સઙ્કલ્પવાન્ અભૂત્ ।
સ્વધર્મનિરતો નિત્યં યાવજ્જીવમ્ અતન્દ્રિતઃ ॥

હિમાશનિર્ ઇવામ્ભોજં જર્જરીકર્તુમ્ આદૃતા ।
જરા હાર્દાન્વિતેવૈનં જવાદ્ દ્વિજમ્ ઉપાયયૌ ॥

આસન્નમરણસ્યાત્ર ભાર્યા મ્લાનિમ્ ઉપાયયૌ ।
તસ્ય શામ્યતિ પુષ્પર્તૌ લતેવ ગ્રીષ્મભીતિતઃ ॥

મામ્ અથારાધિતવતી સા તતસ્ ત્વમ્ ઇવાઙ્ગના ।
અમરત્વં સુદુષ્પ્રાપં બુદ્ધ્વેમં સાવૃણોદ્ વરમ્ ॥

દેવિ સ્વમણ્ડપાદ્ એવ જીવો ભર્તુર્ મૃતસ્ય મે ।
મા યાસીદ્ ઇત્ય્ અતસ્ તસ્યાસ્ સ એવાઙ્ગીકૃતો મયા ॥

અથ કાલવશાદ્ વિપ્રસ્ સ પઞ્ચત્વમ્ ઉપાયયૌ ।
તસ્મિન્ન્ એવ ગૃહાકાશે જીવાકાશતયા સ્થિતઃ ॥

સમ્પન્નઃ પ્રાક્તનાનલ્પસઙ્કલ્પવશતસ્ સ્વયમ્ ।
આકાશવપુર્ એવોર્વીપતિઃ પરમશક્તિમાન્ ॥

પ્રભાવાજ્ જિતભૂપીઠઃ પ્રતાપાક્રાન્તવિષ્ટપઃ ।
કૃપાપાલિતપાતાલસ્ ત્રિલોકવિજયી નૃપઃ ॥

કાલાગ્નિર્ અરિપક્ષાણાં સ્ત્રીણાં મકરકેતનઃ ।
મેરુર્ વિષયવાયૂનાં સાધ્વબ્જાનાં દિવાકરઃ ॥

આદર્શસ્ સર્વશાસ્ત્રાણામ્ અર્થિનાં કલ્પપાદપઃ ।
પાદપીઠં દ્વિજાગ્ર્યાણાં રાકા ધર્મામૃતત્વિષઃ ॥

સ્વગૃહાભ્યન્તરાકાશે ચિત્તાકાશમયાત્મનિ ।
તસ્મિન્ દ્વિજે શવીભૂતે ભૂતાકાશશરીરિણિ ॥

સા તસ્ય બ્રાહ્મણી ભાર્યા શોકેણાત્યન્તકર્ષિતા ।
શુષ્કેવ માષશિમિકા હૃદયેન દ્વિધાગમત્ ॥

ભર્ત્રા સહ શવીભૂતા દેહમ્ ઉત્સૃજ્ય દૂરતઃ ।
આતિવાહિકદેહેન ભર્તારં સમુપાયયૌ ॥

નદી નિખાતમ્ ઇવ તં ભર્તારમ્ અનુસૃત્ય સા ।
આજગામ વિશોકત્વં સવસન્તેવ મઞ્જરી ॥

તત્રાસ્ય વિપ્રસ્ય સુતા ગૃહાણિ ભૂસ્થાવરાદીનિ ઘનાનિ સન્તિ ।
અદ્યાષ્ટમં વાસરમ્ આપ્તમૃત્યોર્ જીવો ગિરિગ્રામકમન્દિરસ્થઃ ॥