મોક્ષોપાય · અધ્યાય 3.136

અથ કાલભૃગૂ દેવૌ મન્દરાચલકન્દરાત્ ।
ગન્તું પ્રવૃત્તાવ્ અવનૌ સમઙ્ગાસરિતસ્ તટમ્ ॥

તૌ શૈલાદ્ અવરોહન્તૌ દૃષ્ટવન્તૌ મહાદ્યુતી ।
નવહેમલતાજાલકુઞ્જસુપ્તાન્ નભશ્ચરાન્ ॥

વલ્લીવલયદોલાભિઃ ક્રીડન્તીર્ ગગનાઙ્ગનાઃ ।
હરિણીમુગ્ધમુગ્ધાક્ષિપ્રેક્ષિતસ્મારિતોત્પલાઃ ॥

સિંહાન્ અધ્યાસિતોત્તુઙ્ગશિલાશકલવિષ્ટરાન્ ।
ધૃતાકારાન્ ઇવોત્સાહાન્ હેલાદૃષ્ટજગત્ત્રયાન્ ॥

તાલોત્તાલલતાન્યસ્તહસ્તાન્ હસ્તિઘટાપતીન્ ।
મદાવલેપનિદ્રાલૂન્ મદાન્ મૂર્તિમ્ ઇવાસ્થિતાન્ ॥

પુષ્પકેસરરક્તાઙ્ગપવનારુણવાલધીન્ ।
ચઞ્ચલાંશ્ ચમરાંશ્ ચારુ ભૂભૃન્મઙ્ગલચાલિતાન્ ॥

કૃતાજસ્રપતત્પુષ્પધારાસારનિમજ્જનાન્ ।
ભ્રમરાન્ સર્જખર્જૂરશાખાશરણતાં ગતાન્ ॥

પરસ્પરફલાઘાતક્ષ્વેડાવિજિતકીચકાન્ ।
ધાતુપાટલસદ્વક્ત્રાન્ મર્કટાન્ અટનોત્કટાન્ ॥

લતાવિતાનસઞ્છન્નસાનૂપવનમન્દિરાન્ ।
સિદ્ધાન્ અમરનારીભિર્ મન્દારકુસુમાહતાન્ ॥

ધાતુપાટલનિર્વારિપયોદપટસંવૃતાન્ ।
તટાન્ અજનસંસર્ગાન્ બૌદ્ધાન્ પ્રવ્રાજિતાન્ ઇવ ॥

સરિતઃ કુન્દમન્દારપિનદ્ધલહરીઘટાઃ ।
સાગરોત્કતયેવાત્તમધુમાસપ્રસાધનાઃ ॥

પુષ્પભારપિનદ્ધાઙ્ગાન્ વૃક્ષાન્ પવનકમ્પિતાન્ ।
ક્ષીવાન્ ઇવ મધુપ્રાપ્તૌ ઘૂર્ણન્મધુકરેક્ષણાન્ ॥

શૈલરાજશ્રિયં સ્ફીતાં પશ્યન્તૌ તાવ્ ઇતસ્ તતઃ ।
પ્રાપ્તવન્તૌ વસુમતીં પુરપત્તનમણ્ડિતામ્ ॥

ક્ષણાદ્ અવાપતુસ્ તત્ર પુષ્પલોલતરઙ્ગિણીમ્ ।
સમઙ્ગાં સરિતં સાધૂ સર્વપુષ્પમયીમ્ ઇવ ॥

દદર્શાથ તટે તસ્યાઃ કસ્મિંશ્ચિત્ તનયં ભૃગુઃ ।
દેહાન્તરપરાવૃત્તં ભાવમ્ અન્યમ્ ઉપાગતમ્ ॥

શાન્તેન્દ્રિયં સમાધિસ્થમ્ અચઞ્ચલમનોમૃગમ્ ।
સુચિરાદ્ ઇવ વિશ્રાન્તં સુચિરં શ્રમશાન્તયે ॥

ચિન્તયન્તમ્ ઇવાનન્તાશ્ ચિરભુક્તાશ્ ચિરોજ્ઝિતાઃ ।
સંસારસાગરગતીર્ હર્ષશોકનિરન્તરાઃ ॥

નૂનં નિશ્ચલતાં યાતમ્ અતિભ્રમિતચક્રવત્ ।
અનન્તજગદાવર્તવિવર્તાતિશયાદ્ ઇવ ॥

એકાન્તસંસ્થિતં કાન્તં કાન્ત્યૈકાકિનમ્ આશ્રિતમ્ ।
ઉપશાન્તેહિતં ત્યક્તચિત્તસમ્ભ્રમસઙ્ગમમ્ ॥

નિર્વિકલ્પસમાધિસ્થં વિરતં દ્વન્દ્વવૃત્તિતઃ ।
હસન્તમ્ અખિલા લોકગતીશ્ શીતલયા ધિયા ॥

વિદિતાખિલવૃત્તાન્તં વિગતાશેષકૌતુકમ્ ।
નિરસ્તકલ્પનાજાલમ્ આલમ્બિતમહાપદમ્ ॥

અનન્તવિશ્રાન્તિતતે પદે વિશ્રાન્તમ્ આત્મનિ ।
પ્રતિબિમ્બમ્ અગૃહ્ણન્તં સિતં મણિમ્ ઇવ સ્થિતમ્ ॥

હેયોપાદેયસઙ્કલ્પવિકલ્પાભ્યાં સમુજ્ઝિતમ્ ।
સુપ્રબુદ્ધમતિં ધીરં દદર્શ તનયં ભૃગુઃ ॥

તમ્ આલોક્ય ભૃગોઃ પુત્રં કાલો ભૃગુમ્ ઉવાચ હ ।
વાક્યમ્ અબ્ધિધ્વનિનિભં તવ પુત્રસ્ ત્વ્ અસાવ્ ઇતિ ॥

વિબુધ્યતામ્ ઇતિ ગિરા સમાધેર્ વિરરામ સઃ ।
ભાર્ગવો ઽમ્ભોદઘોષેણ શનૈર્ ઇવ શિખણ્ડભૃત્ ॥

ઉન્મીલ્ય નેત્રે સો ઽપશ્યદ્ અગ્રે કાલભૃગૂ પ્રભૂ ।
સમોદયાવ્ ઇવાયાતૌ દેવૌ શશિદિવાકરૌ ॥

કદમ્બલતિકાપીઠાદ્ અથોત્થાય નનામ તૌ ।
સમં સમાગતૌ કાન્તૌ વિપ્રૌ હરિહરાવ્ ઇવ ॥

મિથઃ કૃતસમાચારાશ્ શિલાયાં સમુપાવિશન્ ।
મેરુપૃષ્ઠે જગત્પૂજ્યા બ્રહ્મવિષ્ણુહરા ઇવ ॥

અથ શાન્તતપા નામ સ સમઙ્ગાતટે દ્વિજઃ ।
તાવ્ ઉવાચ વચશ્ શાન્તમ્ અમૃતસ્યન્દસુન્દરમ્ ॥

ભવતોર્ દર્શનેનાહમ્ અદ્ય નિર્વૃતિમ્ આગતઃ ।
સમમ્ આગતયોર્ લોકં શીતલોષ્ણરુચોર્ ઇવ ॥

યો ન શાસ્ત્રૈર્ ન તપસા ન જ્ઞાનેન ન વિદ્યયા ।
વિનષ્ટો મે મનોમોહઃ ક્ષીણો ઽસૌ દર્શનેન વામ્ ॥

ન તથા સુખયન્ત્ય્ અન્તર્ નિર્મલામૃતવૃષ્ટયઃ ।
યથા પ્રહર્ષયન્ત્ય્ એતા મહતામ્ એવ દૃષ્ટયઃ ॥

ચરણાભ્યામ્ ઇમં દેશં ભવન્તૌ ભૂરિતેજસૌ ।
કૌ પવિત્રિતવન્તૌ નશ્ શશાઙ્કાર્કાવ્ ઇવામ્બરમ્ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તવન્તં પ્રોવાચ ભૃગુર્ જન્માન્તરાત્મજમ્ ।
સ્મરાત્માનં પ્રબુદ્ધો ઽસિ નાજ્ઞો ઽસીતિ રઘૂદ્વહ ॥

પ્રબોધિતો ઽસૌ ભૃગુણા જન્માન્તરદશા નિજાઃ ।
મુહૂર્તમાત્રં સસ્માર ધ્યાનોન્મીલિતલોચનઃ ॥

અથાસૌ વિસ્મયસ્મેરમુખો મુદિતમાનસઃ ।
વિતર્કમન્થરાં વાચમ્ ઉવાચ વદતાં વરઃ ॥

જયત્ય્ અવિરતારમ્ભા નિયતિઃ પરમાત્મનઃ ।
યદ્વશાદ્ ઇદમ્ આભોગિ જગચ્ચક્રં વિવર્તતે ॥

મમાનન્તાન્ય્ અતીતાનિ જન્માન્ય્ અવિદિતાનિ હ ।
તાનિ તાન્તદશાઢ્યાનિ સંસ્મૃતાન્ય્ ઉચિતાનિ ચ ॥

ભુક્તાનિ બહુકાર્યાણિ વિચિત્રવિભવાન્ય્ અતિ ।
દશાફલાન્ય્ અનન્તાનિ કલ્પાન્તકલિતાનિ ચ ॥

દૃષ્ટાઃ કઠિનસંરમ્ભા વિભવોપાર્જનભ્રમાઃ ।
વિહૃતં વીતશોકાસુ ચિરં મેરુસ્થલીષુ ચ ॥

પીતમ્ આમોદિ મન્દારકુસુમારુણિતં પયઃ ।
મન્દાકિન્યાસ્ સકલ્હારં તટેષ્વ્ અમરભૂભૃતઃ ॥

ભ્રાન્તં સન્તાનકુઞ્જેષુ ફુલ્લહેમલતાલિષુ ।
મેરૌ કલ્પતરુચ્છાયાપુષ્પસુન્દરસાનુષુ ॥

ન તદ્ અસ્તિ ન યદ્ ભુક્તં ન તદ્ અસ્તિ ન યત્ કૃતમ્ ।
ન તદ્ અસ્તિ ન યદ્ દૃષ્ટમ્ ઇષ્ટાનિષ્ટાસુ દૃષ્ટિષુ ॥

જ્ઞાતં જ્ઞાતવ્યમ્ અધુના દૃષ્ટં દ્રષ્ટવ્યમ્ અક્ષતમ્ ।
વિશ્રાન્તો ઽસ્મિ ચિરશ્રાન્તો ગતો મે સકલો ભ્રમઃ ॥

ઉત્તિષ્ઠ તાત ગચ્છામઃ પશ્યામો મન્દરસ્થિતામ્ ।
તાં તનું તાવદ્ આશુષ્કાં શુષ્કાં વનલતામ્ ઇવ ॥

નાસમીહિતમ્ અસ્તીહ ન સમીહિતમ્ અસ્તિ મે ।
નિયતે રચનાં દ્રષ્ટું કેવલં વિહરામ્ય્ અહમ્ ॥

કિમ્ ઇતિ સુભગમ્ આર્યસેવિતં તત્ સ્થિરમ્ અનુયામિ મદેકભાવબુદ્ધ્યા ।
તદ્ અલમ્ અભિમતામતૈર્ મમાસ્તુ પ્રકૃતમ્ ઇમં વ્યવહારમ્ આચરામિ ॥