મોક્ષોપાય · અધ્યાય 3.109

તસ્મિંસ્ તદા વર્તમાને કષ્ટે વિધિવિપર્યયે ।
અકાલોલ્બણકલ્પાન્તે નિતાન્તાતપદાયિનિ ॥

જનાઃ કેચન નિષ્ક્રમ્ય સકલત્રસુહૃજ્જનાઃ ।
ગતા દેશાન્તરં વ્યોમ્નશ્ શરદીવ પયોધરાઃ ॥

દેહાવયવસંલીનપુત્રદારાગ્ર્યબાન્ધવાઃ ।
શીર્ણાઃ કેચન તત્રૈવ ચ્છિન્ના ઇવ વને દ્રુમાઃ ॥

ભુક્તાઃ કેચન દિગ્વ્યાઘ્રૈર્ નિર્ગચ્છન્તસ્ સ્વમન્દિરાત્ ।
અજાતપક્ષકાશ્ શ્યેનૈઃ ખગા નીડોદ્ગતા ઇવ ॥

પ્રવિષ્ટાઃ કેચિદ્ અનલં જ્વલિતં શલભા ઇવ ।
કેચિચ્ છ્વભ્રેષુ પતિતાશ્ શિલાશ્ શૈલચ્યુતા ઇવ ॥

અહં તુ તાન્ પરિત્યજ્ય શ્વશુરાદીન્ સ્વકાઞ્ જનાન્ ।
કલત્રમાત્રમ્ આદાય કૃચ્છ્રાદ્ દેશાદ્ વિનિર્ગતઃ ॥

અનલાન્ અનિલાંશ્ ચૈવ રક્ષકાન્ ભક્ષકાન્ અપિ ।
વઞ્ચયિત્વા ભયાન્ મૃત્યોસ્ સદારો ઽહં વિનિર્ગતઃ ॥

પ્રાપ્ય તદ્દેશપર્યન્તં તત્ર તાલતરોસ્ તલે ।
અવરોપ્ય સુતાન્ સ્કન્ધાત્ તાન્ અનર્થાન્ ઇવોલ્બણાન્ ॥

વિશ્રાન્તો ઽસ્મિ ચિરશ્રાન્તો રૌરવાદ્ ઇવ નિર્ગતઃ ।
ગ્રીષ્મદાવનિદાઘાર્તો ગ્રીષ્મે પદ્મ ઇવાજલઃ ॥

અથ ચણ્ડાલકન્યાયાં વિશ્રાન્તાયાં તરોસ્ તલે ।
સુપ્તાયાં શીતલચ્છાયે દ્વૌ સમાલિઙ્ગ્ય દારકૌ ॥

થુત્થકો નામ તનયો મમૈકઃ પુરતસ્ સ્થિતઃ ।
અત્યન્તવલ્લભો ઽસ્માકં કનીયાન્ કાન્તિમાન્ ઇતિ ॥

સ મામ્ ઉવાચ દીનાત્મા બાષ્પપૂર્ણવિલોચનઃ ।
આપ્ત દેહ્ય્ આશુ મે માંસં પાનં ચ રુધિરં ક્ષણાત્ ॥

પુનઃ પુનર્ વદન્ન્ એવં સ બાલસ્ તનયો મમ ।
પ્રાણાન્તિકીં દશાં પ્રાપ્તસ્ સાક્રન્દો હિ પુનઃ ક્ષુધા ॥

તસ્યોક્તં હિ મયા પુત્ર માંસં નાસ્તીતિ ભૂરિશઃ ।
તથાપિ માંસં દેહીતિ વદત્ય્ એવ સુદુર્મતિઃ ॥

અથ વાત્સલ્યમૂઢેન મયા દુઃખાતિભારિણા ।
તસ્યોક્તં પુત્ર મન્માંસં પક્વં સમ્ભુજ્યતામ્ ઇતિ ॥

તદ્ અપ્ય્ અઙ્ગીકૃતં તેન દેહીતિ વદતા પુનઃ ।
મન્માંસભક્ષણં ક્ષીણવૃત્તિના શ્લથકૃત્તિના ॥

સર્વદુઃખાપનોદાય સ્નેહકારુણ્યમોહિતઃ ।
મરણાયાત્તમિત્રાય તતો ઽહં સહસોત્થિતઃ ॥

ગ્રીષ્મતાપોપતપ્તાનિ કાષ્ઠાન્ય્ આહૃત્ય જઙ્ગલાત્ ।
મરણાયાત્મનસ્ તત્ર ચિતા વિરચિતા મયા ॥

લેલિહાનાનલજ્વાલા ચિતા પ્રજ્વાલિતાથ સા ।
ક્ષણાચ્ ચટચટાસ્ફોટૈસ્ સ્થિતા મદભિકાઙ્ક્ષિણી ॥

મયોક્તં તનયાસ્યાં તુ ચિતાયાં પતિતાત્ પુનઃ ।
ઉત્કૃત્યોત્કૃત્ય ભોક્તવ્યં મત્તો માંસં ક્ષણાત્ ત્વયા ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા યાવદ્ આત્માનં સ્વં ચિતાયાં ક્ષિપામ્ય્ અહમ્ ।
લુઠિતો ઽસ્મિ જવાત્ તાવદ્ અસ્માત્ સિંહાસનાન્ નૃપઃ ॥

તતસ્ તૂર્યનિનાદેન જયશબ્દેન ચાભિતઃ ।
ભૃશમ્ એવ પ્રબુદ્ધો ઽહં સ્મૃત્યા ચ વલિતસ્ સ્થિતઃ ॥

ઇતિ શામ્બરિકેણેહ મોહ ઉત્પાદિતો મમ ।
અજ્ઞાનેનેવ જીવસ્ય દશાશતસમન્વિતઃ ॥

આત્મોદન્તં ભવત્સ્વ્ ઇત્થમ્ એનં કથિતવાન્ અહમ્ ।
માર્કાણ્ડેય ઇવાનન્તં કલ્પદુઃખં સુરાજસુ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તવતિ રાજેન્દ્રે લવણે ભૂરિતેજસિ ।
અન્તર્ધાનં જગામાસૌ તત્ર શામ્બરિકઃ ક્ષણાત્ ॥

અથેદમ્ ઊચુસ્ તે સભ્યા વિસ્મયાકુલચેતસઃ ।
અન્યોઽન્યાલોકનવ્યગ્રપદ્મપત્ત્રનિભેક્ષણાઃ ॥

અહો નુ ખલુ ચિત્રેયં માયા નનુ વિલક્ષણા ।
કો નુ શામ્બરિકો નામ ક્વ ચાસાવ્ અગ્રતો ગતઃ ॥

સર્વશક્તેર્ વિચિત્રા હિ શક્તયશ્ શતશો વિધેઃ ।
યદ્ વિવેકિમનો ઽપ્ય્ એષ વિમોહયતિ માયયા ॥

વિજ્ઞાતલોકવૃત્તાન્તઃ ક્વ નામાયં મહીપતિઃ ।
ક્વ સામાન્યમનોવૃત્તિયોગ્યા વિપુલસમ્ભ્રમાઃ ॥

ન ચ શામ્બરિકોત્થેયં માયા મનસિ મોહની ।
અર્થસ્ય ગૃધ્નવો હ્ય્ એતે નિત્યં શામ્બરિકાઃ કિલ ॥

યત્નેન પ્રાર્થયન્તે ઽર્થં નાન્તર્ધાનં વ્રજન્તિ તે ।
ઇતિ સન્દેહદોલાયાં સંસ્થિતૌ લુઠિતા વયમ્ ॥

સભાયામ્ અવસં તસ્યામ્ અહં રામ તદા કિલ ।
તેન પ્રત્યક્ષતો દૃષ્ટં મયૈતન્ નાપ્તતશ્ શ્રૂતમ્ ॥

અતિબહુકલનાવિવર્ધિતાઙ્ગં નય નિજચિત્તમ્ ઇદં શમં મહાત્મન્ ।
શમમ્ ઉપગમિતે પરં સ્વભાવે પરમમ્ ઉપૈષ્યસિ પાવનં પદં તત્ ॥