મોક્ષોપાય · અધ્યાય 1.4

અથોનષોડશે વર્ષે વર્તમાને રઘૂદ્વહે ।
રામાનુયાયિનિ તથા શત્રુઘ્ને લક્ષ્મણે ઽપિ ચ ॥

ભરતે સંસ્થિતે નિત્યં માતામહગૃહે સુખમ્ ।
પાલયત્ય્ અવનિં રાજ્ઞિ યથાવદ્ અખિલામ્ ઇમામ્ ॥

જન્યત્રાર્થં ચ પુત્રાણાં પ્રત્યહં સહ મન્ત્રિભિઃ ।
કૃતમન્ત્રે મહાપ્રજ્ઞે તજ્જ્ઞે દશરથે નૃપે ॥

કૃતાયાં તીર્થયાત્રાયાં રામો નિજગૃહસ્થિતઃ ।
જગામાનુદિનં કાર્શ્યં શરદીવામલં સરઃ ॥

ક્રમાદ્ અસ્ય વિશાલાક્ષં પાણ્ડુતાં મુખમ્ આદધે ।
પાકફુલ્લદલં શુક્લં સાલિમાલમ્ ઇવામ્બુજમ્ ॥

કપોલતલસંલીનપાણિઃ પદ્માસનસ્થિતઃ ।
ચિન્તાપરવશસ્ તૂષ્ણીમ્ અવ્યાપારો બભૂવ સઃ ॥

કૃશાઙ્ગશ્ ચિન્તયા યુક્તઃ ખેદી પરમદુર્મનાઃ ।
નોવાચ કસ્યચિત્ કિઞ્ચિલ્ લિપિકર્માર્પિતોપમઃ ॥

ખેદાત્ પરિજનેનાસૌ પ્રાર્થ્યમાનઃ પુનઃ પુનઃ ।
ચકારાહ્નિકમ્ આચારં પરિમ્લાનમુખામ્બુજઃ ॥

એવં મુનિવિશિષ્ટં તં રામં ગુણગણાકરમ્ ।
આલોક્ય ભ્રાતરાવ્ અસ્ય તામ્ એવાયયતુર્ દશામ્ ॥

તથા તેષુ તનૂજેષુ ખેદવત્સુ કૃશેષુ ચ ।
સપત્નીકો મહીપાલશ્ ચિન્તાવિવશતાં યયૌ ॥

કા તે પુત્ર ઘના ચિન્તેત્ય્ એવં રામં પુનઃ પુનઃ ।
અપૃચ્છત્ સ્નિગ્ધયા વાચા ન ચાકથયદ્ અસ્ય સઃ ॥

ન કિઞ્ચિત્ તાત મે દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પિતુર્ અઙ્કગઃ ।
રામો રાજીવપત્રાક્ષસ્ તૂષ્ણીમ્ એવ સ્મ તિષ્ઠતિ ॥

તતો દશરથો રાજા રામઃ કિં ખેદવાન્ ઇતિ ।
અપૃચ્છત્ સર્વકાર્યજ્ઞં વસિષ્ઠં વદતાં વરમ્ ॥

અસ્ત્ય્ અત્ર કારણં શ્રીમન્ મા રાજન્ દુઃખમ્ અસ્તુ તે ।
ઇત્ય્ ઉક્તશ્ ચિન્તયા યુક્તો વસિષ્ઠમુનિના નૃપઃ ॥

કોપં વિષાદકલનાં વિતતં ચ હર્ષં નાલ્પેન કારણવશેન વહન્તિ સન્તઃ ।
સર્ગેણ સંહતિજવેન વિના જગત્યાં ભૂતાનિ ભૂપ ન મહાન્તિ વિકારયન્તિ ॥