મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 92

અથાતઃ સમ્પ્રવક્ષ્યામિ શર્કરાશૈલમુત્તમમ્
યસ્ય પ્રદાનાદ્વિષ્ણ્વર્ક રુદ્રાસ્તુષ્યન્તિ સર્વદા ॥

અષ્ટાભિઃ શર્કરાભારૈર્ ઉત્તમઃ સ્યાન્મહાચલઃ
ચતુર્ભિર્મધ્યમઃ પ્રોક્તો ભારાભ્યામધમઃ સ્મૃતઃ ॥

ભારેણ વાર્ધભારેણ કુર્યાદ્યઃ સ્વલ્પવિત્તવાન્
વિષ્કમ્ભપર્વતાન્કુર્યાત્ તુરીયાંશેન માનવઃ ॥

ધાન્યપર્વતવત્સર્વમ્ આસાદ્યામરસંયુતમ્
મેરોરુપરિ તદ્વચ્ચ સ્થાપ્યં હેમતરુત્રયમ્ ॥

મન્દારઃ પારિજાતશ્ચ તૃતીયઃ કલ્પપાદપઃ
એતદ્વૃક્ષત્રયં મૂર્ધ્નિ સર્વેષ્વપિ નિયોજયેત્ ॥

હરિચન્દનસંતાનૌ પૂર્વપશ્ચિમભાગયોઃ
નિવેશ્યૌ સર્વશૈલેષુ વિશેષાચ્છર્કરાચલે ॥

મન્દરે કામદેવસ્તુ પ્રત્યગ્વક્ત્રઃ સદા ભવેત્
ગન્ધમાદનશૃઙ્ગે તુ ધનદઃ સ્યાદુદઙ્મુખઃ ॥

પ્રાઙ્મુખો વેદમૂર્તિસ્તુ હંસઃ સ્યાદ્વિપુલાચલે
હૈમી સુપાર્શ્વે સુરભિર્ દક્ષિણાભિમુખી ભવેત્ ॥

ધાન્યપર્વતવત્સર્વમ્ આવાહનવિધાનકમ્
કૃત્વા તુ ગુરવે દદ્યાન્ મધ્યમં પર્વતોત્તમમ્
ઋત્વિગ્ભ્યશ્ ચતુરઃ શૈલાન્ ઇમાન્મન્ત્રાનુદીરયન્ ॥

સૌભાગ્યામૃતસારો ઽયં પર્વતઃ શર્કરાયુતઃ
તસ્માદાનન્દકારી ત્વં ભવ શૈલેન્દ્ર સર્વદા ॥

અમૃતં પિબતાં યે તુ નિપેતુર્ભુવિ શીકરાઃ
દેવાનાં તત્સમુત્થસ્ત્વં પાહિ નઃ શર્કરાચલ ॥

મનોભવધનુર્મધ્યાદ્ ઉદ્ભૂતા શર્કરા યતઃ
તન્મયો ઽસિ મહાશૈલ પાહિ સંસારસાગરાત્ ॥

યો દદ્યાચ્છર્કરાશૈલમ્ અનેન વિધિના નરઃ
સર્વપાપૈર્ વિનિર્મુક્તઃ સ યાતિ પરમં પદમ્ ॥

ચન્દ્રતારાર્કસંકાશમ્ અધિરુહ્યાનુજીવિભિઃ
સહૈવ યાનમાતિષ્ઠેત્ તત્ર વિષ્ણુપ્રચોદિતઃ ॥

તતઃ કલ્પશતાન્તે તુ સપ્તદ્વીપાધિપો ભવેત્
આયુરારોગ્યસમ્પન્નો યાવજ્જન્માર્બુદત્રયમ્ ॥

ભોજનં શક્તિતઃ કુર્યાત્ સર્વશૈલેષ્વમત્સરઃ
સર્વત્રાક્ષારલવણમ્ અશ્નીયાત્તદનુજ્ઞયા
પર્વતોપસ્કરાન્સર્વાન્ પ્રાપયેદ્બ્રાહ્મણાલયમ્ ॥

આસીત્પુરા બૃહત્કલ્પે ધર્મમૂર્તિર્જનાધિપઃ
સુહૃચ્છક્રસ્ય નિહતા યેન દૈત્યાઃ સહસ્રશઃ ॥

સોમસૂર્યાદયો યસ્ય તેજસા વિગતપ્રભાઃ
ભવન્તિ શતશો યેન શત્રવશ્ચાપરાજિતાઃ
યથેચ્છારૂપધારી ચ મનુષ્યો ઽપ્યપરાજિતઃ ॥

તસ્ય ભાનુમતી નામ ભાર્યા ત્રૈલોક્યસુન્દરી
લક્ષ્મીવદ્ દિવ્યરૂપેણ નિર્જિતામરસુન્દરી ॥

રાજ્ઞસ્તસ્યાગ્ર્યમહિષી પ્રાણેભ્યો ઽપિ ગરીયસી
દશનારીસહસ્રાણાં મધ્યે શ્રીરિવ રાજતે ॥

નૃપકોટિસહસ્રેણ ન કદાચિત્સ મુચ્યતે
કદાચિદાસ્થાનગતઃ પપ્રચ્છ સ પુરોધસમ્
વિસ્મયેનાવૃતો રાજા વસિષ્ઠમૃષિસત્તમમ્ ॥

ભગવન્કેન ધર્મેણ મમ લક્ષ્મીરનુત્તમા
કસ્માચ્ચ વિપુલં તેજો મચ્છરીરે સદોત્તમમ્ ॥

પુરા લીલાવતી નામ વેશ્યા શિવપરાયણા
તયા દત્તશ્ચતુર્દશ્યાં ગુરવે લવણાચલઃ
હેમવૃક્ષાદિભિઃ સાર્ધં યથાવદ્વિધિપૂર્વકમ્ ॥

શૂદ્રઃ સુવર્ણકારશ્ચ નામ્ના શૌણ્ડો ઽભવત્તદા
ભૃત્યો લીલાવતીગેહે તેન હેમ્ના વિનિર્મિતાઃ ॥

તરવઃ સુરમુખ્યાશ્ચ શ્રદ્ધાયુક્તેન પાર્થિવ
અતિરૂપેણ સમ્પન્ના ઘટયિત્વા વિના ભૃતિમ્
ધર્મકાર્યમિતિ જ્ઞાત્વા ન ગૃહ્ણાતિ કથંચન ॥

ઉજ્જ્વાલિતાશ્ચ તત્પત્ન્યા સૌવર્ણામરપાદપાઃ
લીલાવતી ગિરેઃ પાર્શ્વે પરિચર્યાં ચ પાર્થિવ ॥

કૃત્વા તાભ્યામ્ અશાઠ્યેન ગુરુશુશ્રૂષણાદિકમ્
સા ચ લીલાવતી વેશ્યા કાલેન મહતાપિ ચ ॥

કાલધર્મમનુપ્રાપ્તા કર્મયોગેણ નારદ
સર્વપાપવિનિર્મુક્તા જગામ શિવમન્દિરમ્ ॥

યો ઽસૌ સુવર્ણકારસ્તુ દરિદ્રો ઽપ્યતિસત્ત્વવાન્
ન મૌલ્યમાદાદ્વેશ્યાતઃ સ ભવાનિહ સામ્પ્રતમ્ ॥

સપ્તદ્વીપપતિર્જાતઃ સૂર્યાયુતસમપ્રભઃ
યયા સુવર્ણકારસ્ય તરવો હેમનિર્મિતાઃ
સમ્યગુજ્જ્વાલિતાઃ પત્ન્યા સેયં ભાનુમતી તવ ॥

ઉજ્જ્વાલનાદુજ્જ્વલરુપમસ્યાઃ સંજાતમસ્મિન્ભુવનાધિપત્યમ્
યસ્માત્કૃતં તત્પરિકર્મ રાત્રાવ્ અનુદ્ધતાભ્યાં લવણાચલસ્ય ॥

તસ્માચ્ચ લોકેષ્વપરાજિતત્વમ્ આરોગ્યસૌભાગ્યયુતા ચ લક્ષ્મીઃ
તસ્માત્ત્વમપ્યત્ર વિધાનપૂર્વં ધાન્યાચલાદીન્દશધા કુરુષ્વ ॥

તથેતિ સત્કૃત્ય સ ધર્મમૂર્તિર્ વચો વસિષ્ઠસ્ય દદૌ ચ સર્વાન્
ધાન્યાચલદીઞ્છતશો મુરારેર્ લોકં જગામામરપૂજ્યમાનઃ ॥

પશ્યેદપીમાનધનો ઽતિભક્ત્યા સ્પૃશેન્મનુષ્યૈરપિ દીયમાનાન્
શૃણોતિ ભક્ત્યાથ મતિં દદાતિ વિકલ્મષઃ સો ઽપિ દિવં પ્રયાતિ ॥

દુઃસ્વપ્નં પ્રશમમુપૈતિ પઠ્યમાનૈઃ શૈલેન્દ્રૈર્ભવભયભેદનૈર્મનુષ્યૈઃ
યઃ કુર્યાત્કિમુ મુનિપુંગવેહ સમ્યક્ શાન્તાત્મા સકલગિરીન્દ્રસમ્પ્રદાનમ્ ॥