મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 60

તથૈવાન્યત્પ્રવક્ષ્યામિ સર્વકામફલપ્રદમ્
સૌભાગ્યશયનં નામ યત્પુરાણવિદો વિદુઃ ॥

પુરા દગ્ધેષુ લોકેષુ ભૂર્ભુવઃસ્વર્મહાદિષુ
સૌભાગ્યં સર્વભૂતાનામ્ એકસ્થમભવત્તદા
વૈકુણ્ઠં સ્વર્ગમાસાદ્ય વિષ્ણોર્ વક્ષઃસ્થલસ્થિતમ્ ॥

તતઃ કાલેન મહતા પુનઃ સર્ગવિધૌ નૃપ
અહંકારાવૃતે લોકે પ્રધાનપુરુષાન્વિતે ॥

સ્પર્ધાયાં ચ પ્રવૃત્તાયાં કમલાસનકૃષ્ણયોઃ
લિઙ્ગાકારા સમુદ્ભૂતા વહ્નેર્જ્વાલાતિભીષણા
તયાભિતપ્તસ્ય હરેર્ વક્ષસસ્તદ્વિનિઃસૃતમ્ ॥

વક્ષઃસ્થલં સમાશ્રિત્ય વિષ્ણોઃ સૌભાગ્યમાસ્થિતમ્
રસરૂપં તતો યાવત્ પ્રાપ્નોતિ વસુધાતલમ્ ॥

ઉત્ક્ષિપ્તમન્તરિક્ષે તદ્ બ્રહ્મપુત્રેણ ધીમતા
દક્ષેણ પીતમાત્રં તદ્ રૂપલાવણ્યકારકમ્ ॥

બલં તેજો મહજ્જાતં દક્ષસ્ય પરમેષ્ઠિનઃ
શેષં યદપતદ્ભૂમાવ્ અષ્ટધા સમજાયત ॥

તતો જનાનાં સંજાતાઃ સપ્ત સૌભાગ્યદાયિકાઃ
ઇક્ષવો રસરાજાશ્ચ નિષ્પાવાજાજિધાન્યકમ્ ॥

વિકારવચ્ચ ગોક્ષીરં કુસુમ્ભં કુઙ્કુમં તથા
લવણં ચાષ્ટમં તદ્વત્ સૌભાગ્યાષ્ટકમુચ્યતે ॥

પીતં યદ્બ્રહ્મપુત્રેણ યોગજ્ઞાનવિદા પુનઃ
દુહિતા સાભવત્તસ્ય યા સતીત્યભિધીયતે ॥

લોકાનતીત્ય લાલિત્યાલ્ લલિતા તેન ચોચ્યતે
ત્રૈલોક્યસુન્દરીમ્ એનામ્ ઉપયેમે પિનાકધૃક્ ॥

યા દેવી સૌભાગ્યમયી ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદા
તામારાધ્ય પુમાન્ભક્ત્યા નારી વા કિં ન વિન્દતિ ॥

કથમારાધનં તસ્યા જગદ્ધાત્ર્યા જનાર્દન
તદ્વિધાનં જગન્નાથ તત્સર્વં ચ વદસ્વ મે ॥

વસન્તમાસમાસાદ્ય તૃતીયાયાં જનપ્રિય
શુક્લપક્ષસ્ય પૂર્વાહ્ણે તિલૈઃ સ્નાનં સમાચરેત્ ॥

તસ્મિન્નહનિ સા દેવી કિલ વિશ્વાત્મના સતી
પાણિગ્રહણકૈર્ મન્ત્રૈર્ ઉદૂઢા વરવર્ણિની ॥

તયા સહૈવ દેવેશં તૃતીયાયામ્ અથાર્ચયેત્
ફલૈર્નાનાવિધૈર્ધૂપૈર્ દીપનૈવેદ્યસંયુતૈઃ ॥

પ્રતિમાં પઞ્ચગવ્યેન તથા ગન્ધોદકેન તુ
સ્નાપયિત્વાર્ચયેદ્ ગૌરીમ્ ઇન્દુશેખરસંયુતામ્ ॥

નમો ઽસ્તુ પાટલાયૈ તુ પાદૌ દેવ્યાઃ શિવસ્ય તુ
શિવાયેતિ ચ સંકીર્ય જયાયૈ ગુલ્ફયોર્ દ્વયોઃ ॥

ત્રિગુણાયેતિ રુદ્રાય ભવાન્યૈ જઙ્ઘયોર્યુગમ્
શિવાં રુદ્રેશ્વરાયૈ ચ વિજયાયેતિ જાનુની
સંકીર્ત્ય હરિકેશાય તથોરૂ વરદે નમઃ ॥

ઈશાયૈ ચ કીટં દેવ્યાઃ શંકરાયેતિ શંકરમ્
કુક્ષિદ્વયં ચ કોટવ્યૈ શૂલિને શૂલપાણયે ॥

મઙ્ગલાયૈ નમસ્તુભ્યમ્ ઉદરં ચાભિપૂજયેત્
સર્વાત્મને નમો રુદ્રમ્ ઈશાન્યૈ ચ કુચદ્વયમ્ ॥

શિવં વેદાત્મને તદ્વદ્ રુદ્રાણ્યૈ કણ્ઠમર્ચયેત્
ત્રિપુરઘ્નાય વિશ્વેશમ્ અનન્તાયૈ કરદ્વયમ્ ॥

ત્રિલોચનાય ચ હરં બાહૂ કાલાનલપ્રિયે
સૌભાગ્યભવનાયેતિ ભૂષણાનિ સદાર્ચયેત્
સ્વાહાસ્વધાયૈ ચ મુખમ્ ઈશ્વરાયેતિ શૂલિનમ્ ॥

અશોકમધુવાસિન્યૈ પૂજ્યાવોષ્ઠૌ ચ ભૂતિદૌ
સ્થાણવે તુ હરં તદ્વદ્ ધાસ્યં ચન્દ્રમુખપ્રિયે ॥

નમો ઽર્ધનારીશહરમ્ અસિતાઙ્ગીતિ નાસિકામ્
નમ ઉગ્રાય લોકેશં લલિતેતિ પુનર્ભ્રુવૌ ॥

શર્વાય પુરહન્તારં વાસવ્યૈ તુ તથાલકાન્
નમઃ શ્રીકણ્ઠનાથાયૈ શિવકેશાંસ્તતો ઽર્ચયેત્
ભીમોગ્રસમરૂપિણ્યૈ શિરઃ સર્વાત્મને નમઃ ॥

શિવમભ્યર્ચ્ય વિધિવત્ સૌભાગ્યાષ્ટકમગ્રતઃ
સ્થાપયેદ્ધૃતનિષ્પાવ કુસુમ્ભક્ષીરજીરકમ્ ॥

રસરાજં ચ લવણં કુસ્તુમ્બુરુ તથાષ્ટકમ્
દત્તં સૌભાગ્યમિત્યસ્માત્ સૌભાગ્યાષ્ટકમિત્યતઃ ॥

એવં નિવેદ્ય તત્સર્વમ્ અગ્રતઃ શિવયોઃ પુનઃ
રાત્રૌ શૃઙ્ગોદકં પ્રાશ્ય તદ્વદ્ભૂમાવરિંદમ ॥

પુનઃ પ્રભાતે તુ તથા કૃતસ્નાનજપઃ શુચિઃ
સંપૂજ્ય દ્વિજદામ્પત્યં વસ્ત્રમાલ્યવિભૂષણૈઃ ॥

સૌભાગ્યાષ્ટકસંયુક્તં સુવર્ણચરણદ્વયમ્
પ્રીયતામત્ર લલિતા બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્ ॥

એવં સંવત્સરં યાવત્ તૃતીયાયાં સદા મનો
કર્તવ્યં વિધિવદ્ભક્ત્યા સર્વસૌભાગ્યમીપ્સુભિઃ ॥

પ્રાશને દાનમન્ત્રે ચ વિશેષો ઽયં નિબોધ મે
શૃઙ્ગોદકં ચૈત્રમાસે વૈશાખે ગોમયં પુનઃ ॥

જ્યેષ્ઠે મન્દારકુસુમં બિલ્વપત્ત્રં શુચૌ સ્મૃતમ્
શ્રાવણે દધિ સંપ્રાશ્યં નભસ્યે ચ કુશોદકમ્ ॥

ક્ષીરમાશ્વયુજે માસિ કાર્ત્તિકે પૃષદાજ્યકમ્
માર્ગે માસે તુ ગોમૂત્રં પૌષે સંપ્રાશયેદ્ઘૃતમ્ ॥

માઘે કૃષ્ણતિલાંસ્તદ્વત્ પઞ્ચગવ્યં ચ ફાલ્ગુને
લલિતા વિજયા ભદ્રા ભવાની કુમુદા શિવા ॥

વાસુદેવી તથા ગૌરી મઙ્ગલા કમલા સતી
ઉમા ચ દાનકાલે તુ પ્રીયતામિતિ કીર્તયેત્ ॥

મલ્લિકાશોકકમલં કદમ્બોત્પલમાલતીઃ
કુબ્જકં કરવીરં ચ બાણમમ્લાનકુઙ્કુમમ્ ॥

સિન્ધુવારં ચ સર્વેષુ માસેષુ ક્રમશઃ સ્મૃતમ્
જપાકુસુમ્ભકુસુમં માલતી શતપત્ત્રિકા ॥

યથાલાભં પ્રશસ્તાનિ કરવીરં ચ સર્વદા
એવં સંવત્સરં યાવદ્ ઉપોષ્ય વિધિવન્નરઃ ॥

સ્ત્રી ભક્તા વા કુમારી વા શિવમભ્યર્ચ્ય ભક્તિતઃ
વ્રતાન્તે શયનં દદ્યાત્ સર્વોપસ્કરસંયુતમ્ ॥

ઉમામહેશ્વરં હૈમં વૃષભં ચ ગવા સહ
સ્થાપયિત્વાથ શયને બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્ ॥

અન્યાન્યપિ યથાશક્તિ મિથુનાન્યમ્બરાદિભિઃ
ધાન્યાલંકારગોદાનૈર્ અભ્યર્ચેદ્ધનસંચયૈઃ
વિત્તશાઠ્યેન રહિતઃ પૂજયેદ્ગતવિસ્મયઃ ॥

એવં કરોતિ યઃ સમ્યક્ સૌભાગ્યશયનવ્રતમ્
સર્વાન્કામાનવાપ્નોતિ પદમત્યન્તમશ્નુતે
ફલસ્યૈકસ્ય ત્યાગેન વ્રતમેતત્સમાચરેત્ ॥

ય ઇચ્છન્કીર્તિમાપ્નોતિ પ્રતિમાસં નરાધિપ
સૌભાગ્યારોગ્યરૂપાયુર્ વસ્ત્રાલંકારભૂષણૈઃ
ન વિયુક્તો ભવેદ્રાજન્ નવાર્બુદશતત્રયમ્ ॥

યસ્તુ દ્વાદશ વર્ષાણિ સૌભાગ્યશયનવ્રતમ્
કરોતિ સપ્ત ચાષ્ટૌ વા શ્રીકણ્ઠભવને ઽમરૈઃ
પૂજ્યમાનો વસેત્સમ્યગ્ યાવત્કલ્પાયુતત્રયમ્ ॥

નારી વા કુરુતે વાપિ કુમારી વા નરેશ્વર
સાપિ તત્ફલમાપ્નોતિ દેવ્યનુગ્રહલાલિતા ॥

શૃણુયાદપિ યશ્ચૈવ પ્રદદ્યાદથવા મતિમ્
સો ઽપિ વિદ્યાધરો ભૂત્વા સ્વર્ગલોકે ચિરં વસેત્ ॥

ઇદમિહ મદનેન પૂર્વમિષ્ટં શતધનુષા કૃતવીર્યસૂનુના ચ
કૃતમથ વરુણેન નન્દિના વા કિમ્ ઉ જનનાથ તતો યદુદ્ભવઃ સ્યાત્ ॥