મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 42

પૃચ્છામ્યહં વસુમાનૌષદશ્વિર્ યદ્યસ્તિ લોકો દિવિ મહ્યં નરેન્દ્ર
યદ્યન્તરિક્ષે પ્રથિતો મહાત્મન્ ક્ષેત્રજ્ઞં ત્વાં તસ્ય ધર્મસ્ય મન્યે ॥

યદન્તરિક્ષં પૃથિવી દિશશ્ચ યત્તેજસા તપતે ભાનુમાંશ્ચ
લોકાસ્ તાવન્તો દિવિ સંસ્થિતા વૈ તે ત્વાં ભવન્તં પ્રતિપાલયન્તિ ॥

તાંસ્ તે દદામિ પત માં પ્રપાતં યે મે લોકાસ્તવ તે વૈ ભવન્તુ
ક્રીણીષ્વૈનાંસ્ તૃણકેનાપિ રાજન્ પ્રતિગ્રહસ્તે યદિ સમ્યક્પ્રદુષ્ટઃ ॥

ન મિથ્યાહં વિક્રયં વૈ સ્મરામિ મયા કૃતં શિશુભાવે ઽપિ રાજન્
કુર્યાં ન ચૈવાકૃતપૂર્વમન્યૈર્ વિવિત્સમાનો વસુમન્ન સાધુ ॥

તાંસ્ ત્વં લોકાન્પ્રતિપદ્યસ્વ રાજન્ મયા દત્તાન્યદિ નેષ્ટઃ ક્રયસ્તે
નાહં તાન્વૈ પ્રતિગન્તા નરેન્દ્ર સર્વે લોકાસ્તાવકા વૈ ભવન્તુ ॥

પૃચ્છામિ ત્વાં શિબિરૌશીનરો ઽહં મમાપિ લોકા યદિ સન્તિ તાત
યદ્યન્તરિક્ષે યદિ વા દિવિ શ્રિતાઃ ક્ષેત્રજ્ઞં ત્વાં તસ્ય ધર્મસ્ય મન્યે ॥

ન ત્વં વાચા હૃદયેનાપિ રાજન્ પરીપ્સમાનો માવમંસ્થા નરેન્દ્ર
તેનાનન્તા દિવિ લોકાઃ સ્થિતા વૈ વિદ્યુદ્રૂપાઃ સ્વનવન્તો મહાન્તઃ ॥

તાંસ્ ત્વં લોકાન્પ્રતિપદ્યસ્વ રાજન્ મયા દત્તાન્યદિ નેષ્ટઃ ક્રયસ્તે
ન ચાહં તાન્પ્રતિપદ્ય દત્ત્વા યત્ર ત્વં તાત ગન્તાસિ લોકાન્ ॥

યથા ત્વમિન્દ્રપ્રતિમપ્રભાવસ્ તેચાપ્યનન્તા નરદેવ લોકાઃ
તથાદ્ય લોકે ન રમે ઽન્યદત્તે તસ્માચ્છિબે નાભિનન્દામિ વાચમ્ ॥

ન ચેદેકૈકશો રાજંલ્ લોકાન્નઃ પ્રતિનન્દસિ
સર્વે પ્રદાય તાંલ્લોકાન્ ગન્તારો નરકં વયમ્ ॥

યદર્હાસ્ તદ્વદધ્વં વઃ સન્તઃ સત્યાદિદર્શિનઃ
અહં તુ નાભિગૃહ્ણામિ યત્કૃતં ન મયા પુરા ॥

અલિપ્સમાનસ્ય તુ મે યદુક્તં ન તત્તથાસ્તીહ નરેન્દ્રસિંહ
અસ્ય પ્રદાનસ્ય યદેવ યુક્તં તસ્યૈવ ચાનન્તફલં ભવિષ્યમ્ ॥

કસ્યૈતે પ્રતિદૃશ્યન્તે રથાઃ પઞ્ચ હિરણ્મયાઃ
ઉચ્ચૈઃ સન્તઃ પ્રકાશન્તે જ્વલન્તો ઽગ્નિશિખા ઇવ ॥

ભવતાં મમ ચૈવૈતે રથા ભાન્તિ હિરણ્મયાઃ
આરુહ્યૈતેષુ ગન્તવ્યં ભવદ્ભિશ્ચ મયા સહ ॥

આતિષ્ઠસ્વ રથં રાજન્ વિક્રમસ્વ વિહાયસા
વયમપ્યનુયાસ્યામો યદા કાલો ભવિષ્યતિ ॥

સર્વૈરિદાનીં ગન્તવ્યં સહ સ્વર્ગો જિતો યતઃ
એષ વો વિરજાઃ પન્થા દૃશ્યતે દેવસદ્મગઃ ॥

તે ઽભિરુહ્ય રથાન્સર્વે પ્રયાતા નૃપતે નૃપાઃ
આક્રામન્તો દિવં ભાન્તિ ધર્મેણાવૃત્ય રોદસી ॥

અહં મન્યે પૂર્વમેકો ઽભિગન્તા સખા ચેન્દ્રઃ સર્વથા મે મહાત્મા
કસ્માદેવં શિબિરૌશીનરો ઽયમ્ એકો ઽત્યયાત્ સર્વં વેગેન વાહાન્ ॥

અદદાદ્દેવયાનાય યાવદ્વિત્તમનિન્દિતઃ
ઉશીનરસ્ય પુત્રો ઽયં તસ્માચ્છ્રેષ્ઠો હિ વઃ શિબિઃ ॥

દાનં શૌચં સત્યમથો હ્ય્ અહિંસા હ્રીઃ શ્રીસ્તિતિક્ષા સમતાનૃશંસ્યમ્
રાજન્ત્યેતાન્યથ સર્વાણિ રાજ્ઞિ શિબૌ સ્થિતાન્યપ્રતિમે સુબુદ્ધ્યા
એવં વૃત્તં હ્રીનિષેવી બિભર્તિ તસ્માચ્છિબિર્ અભિગન્તા રથેન ॥

અથાષ્ટકઃ પુનરેવાન્વપૃચ્છન્ માતામહં કૌતુકાદિન્દ્રકલ્પમ્
પૃચ્છામિ ત્વાં નૃપતે બ્રૂહિ સત્યં કુતશ્ચ કશ્ચાસિ કથં ત્વમાગાઃ
કૃતં ત્વયા યદ્ધિ ન તસ્ય કર્તા લોકે ત્વદન્યો બ્રાહ્મણઃ ક્ષત્રિયો વા ॥

યયાતિરસ્મિ નહુષસ્ય પુત્રઃ પૂરોઃ પિતા સાર્વભૌમસ્ત્વિહાસમ્
ગુહ્યં મન્ત્રં મામકેભ્યો બ્રવીમિ માતામહો ભવતાં સુપ્રકાશઃ ॥

સર્વામ્ ઇમાં પૃથિવીં નિર્જિગાય ઋદ્ધાં મહીમદદાં બ્રાહ્મણેભ્યઃ
મેધ્યાનશ્વાન્નૈકશસ્ તાન્સુરૂપાંસ્ તદા દેવાઃ પુણ્યભાજો ભવન્તિ ॥

અદામહં પૃથિવીં બ્રાહ્મણેભ્યઃ પૂર્ણામિમામખિલાન્નૈઃ પ્રશસ્તામ્
ગોભિઃ સુવર્ણૈશ્ચ ધનૈશ્ચ મુખ્યૈર્ અશ્વાઃ સનાગાઃ શતશસ્ત્વર્બુદાનિ ॥

સત્યેન મે દ્યૌશ્ચ વસુંધરા ચ તથૈવાગ્નિર્જ્વલતે માનુષેષુ
ન મે વૃથા વ્યાહૃતમેવ વાક્યં સત્યં હિ સન્તઃ પ્રતિપૂજયન્તિ ॥

સાધ્વષ્ટક પ્રબ્રવીમીહ સત્યં પ્રતર્દનં વસુમન્તં શિબિં ચ ।
સર્વે દેવા મુનયશ્ચ લોકાઃ સત્યેન પૂજ્યા ઇતિ મે મનોગતમ્ ॥

યો નઃ સર્વજિતં સર્વં યથાવૃત્તં નિવેદયેત્
અનસૂયુર્ દ્વિજાગ્ન્યેભ્યઃ સ ભજેન્નઃ સલોકતામ્ ॥

એવં રાજન્સ મહાત્મા યયાતિઃ સ્વદૌહિત્રૈસ્તારિતો મિત્રવર્યૈઃ
ત્યક્ત્વા મહીં પરમોદારકર્મા સ્વર્ગં ગતઃ કર્મભિર્વ્યાપ્ય પૃથ્વીમ્ ॥

એવં સર્વં વિસ્તરતો યથાવદ્ આખ્યાતં તે ચરિતં નાહુષસ્ય
વંશો યસ્ય પ્રથિતં પૌરવેયો યસ્મિઞ્જાતસ્ત્વં મનુજેન્દ્રકલ્પઃ ॥