મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 38

અહં યયાતિર્નહુષસ્ય પુત્રઃ પૂરોઃ પિતા સર્વભૂતાવમાનાત્
પ્રભ્રંશિતો ઽહં સુરસિદ્ધલોકાત્ પરિચ્યુતઃ પ્રપતામ્યલ્પપુણ્યઃ ॥

અહં હિ પૂર્વો વયસા ભવદ્ભયસ્ તેનાભિવાદં ભવતાં ન યુઞ્જે
યો વિદ્યયા તપસા જન્મના વા વૃદ્ધઃ સ વૈ સમ્ભવતિ દ્વિજાનામ્ ॥

અવાદીસ્ત્વં વયસાસ્મિ પ્રવૃદ્ધ ઇતિ વૈ રાજન્ન્ અધિકઃ કથંચિત્
યો વૈ વિદ્વાંસ્તપસા સમ્પ્રવૃદ્ધઃ સ એવ પૂજ્યો ભવતિ દ્વિજાનામ્ ॥

પ્રતિકૂલં કર્મણાં પાપમાહુસ્ તદ્વર્તિનાં પ્રવણં પાપલોકમ્
સન્તો ઽસતો નાન્વવર્તન્ત તે વૈ યદાત્મનૈષાં પ્રતિકૂલવાદી ॥

અભૂદ્ધનં મે વિપુલં મહદ્વૈ વિચેષ્ટમાનો ઽધિગન્તા તદસ્મિ
એવં પ્રધાર્યાત્મહિતે નિવિષ્ટો યો વર્તતે સ વિજાનાતિ ધીરઃ ॥

નાનાભાવા બહવો જીવલોકે દૈવાધીના નષ્ટચેષ્ટાધિકારાઃ
તત્તત્પ્રાપ્ય ન વિહન્યેત ધીરો દિષ્ટં બલીય ઇતિ મત્વાત્મબુદ્ધ્યા ॥

સુખં હિ જન્તુર્યદિ વાપિ દુઃખં દૈવાધીનં વિન્દતિ નાત્મશક્ત્યા
તસ્માદ્દિષ્ટં બલવન્મન્યમાનો ન સંજ્વરેન્નાપિ હૃષ્યેત્કદાચિત્ ॥

દુઃખે ન તપ્યેત સુખે ન હૃષ્યેત્ સમેન વર્તેત સદૈવ ધીરઃ
દિષ્ટં બલીય ઇતિ મન્યમાનો ન સંજ્વરેન્નાપિ હૃષ્યેત્ કદાચિત્ ॥

ભયે ન મુહ્યામ્યષ્ટકાહં કદાચિત્ સંતાપો મે મનસો નાસ્તિ કશ્ચિત્
ધાતા યથા માં વિદધાતિ લોકે ધ્રુવં તથાહં ભવિતેતિ મત્વા ॥

સંસ્વેદજા હ્ય્ અણ્ડજા હ્ય્ ઉદ્ભિદશ્ચ સરીસૃપાઃ કૃમયો ઽપ્ય્ અપ્સુ મત્સ્યાઃ
તથાશ્માનસ્તૃણકાષ્ઠં ચ સર્વં દિષ્ટક્ષયે સ્વાં પ્રકૃતિં ભજન્તે ॥

અનિત્યતાં સુખદુઃખસ્ય બુદ્ધ્વા કસ્માત્ સંતાપમષ્ટકાહં ભજેયમ્
કિં કુર્યાં વૈ કિંચ કૃત્વા ન તપ્યે તસ્માત્સંતાપં વર્જયામ્યપ્રમત્તઃ ॥

એવં બ્રુવાણં નૃપતિં યયાતિમ્ અથાષ્ટકઃ પુનરેવાન્વપૃચ્છત્
માતામહં સર્વગુણોપપન્નં યત્ર સ્થિતં સ્વર્ગલોકે યથાવત્ ॥

યે યે લોકાઃ પાર્થિવેન્દ્ર પ્રધાનાસ્ ત્વયા ભુક્તા યં ચ કાલે યથા ચ
તન્મે રાજન્બ્રૂહિ સર્વં યથાવત્ ક્ષેત્રજ્ઞવદ્ભાષસે ત્વં હિ ધર્મમ્ ॥

રાજાહમાસં ત્વ્ ઇહ સાર્વભૌમસ્ તતો લોકાન્મહતશ્ ચાજર્યં વૈ
તત્રાવસં વર્ષસહસ્રમાત્રં તતો લોકાન્પરમાનભ્યુપેતઃ ॥

તતઃ પુરીં પુરુહૂતસ્ય રમ્યાં સહસ્રદ્વારાં શતયોજનાન્તામ્
અધ્યાવસં વર્ષસહસ્રમાત્રં તતો લોકાન્પરમાનભ્યુપેતઃ ॥

તતો દિવ્યમજરં પ્રાપ્ય લોકં પ્રજાપતેર્ લોકપતેર્દુરાપમ્
તત્રાવસં વર્ષસહસ્રમાત્રં તતો લોકાન્પરમાનભ્યુપેતઃ ॥

દેવસ્ય દેવસ્ય નિવેશને ચ વિજિત્ય લોકાન્ન્યવસં યથેષ્ટમ્
સમ્પૂજ્યમાનસ્ત્રિદશૈઃ સમસ્તૈસ્ તુલ્યપ્રભાવદ્યુતિરીશ્વરાણામ્ ॥

તથાવસં નન્દને કામરૂપી સંવત્સરાણામયુતં શતાનામ્
સહાપ્સરોભિર્વિચરન્પુણ્યગન્ધાન્ પશ્યન્નગાન્ પુષ્પિતાંશ્ચારુરૂપાન્ ॥

તત્ર સ્થિતં માં દેવસુખેષુ સક્તં કાલે ઽતીતે મહતિ તતો ઽતિમાત્રમ્
દૂતો દેવાનામબ્રવીદુગ્રરૂપો ધ્વંસેત્યુચ્ચૈસ્ત્રિઃ પ્લુતેન સ્વરેણ ॥

એતાવન્મે વિદિતં રાજસિંહ તતો ભ્રષ્ટો ઽહં નન્દનાત્ક્ષીણપુણ્યઃ
વાચો ઽશ્રૌષં ચાન્તરિક્ષે સુરાણામ્ અનુક્રોશાચ્છોચતાં માં નરેન્દ્ર ॥

અકસ્માદ્વૈ ક્ષીણપુણ્યો યયાતિઃ પતત્યસૌ પુણ્યકૃત્પુણ્યકીર્તિઃ
તાનબ્રુવં પતમાનસ્તદાહં સતાં મધ્યે નિપતેયં કથં નુ ॥

તૈરાખ્યાતાં ભવતાં યજ્ઞભૂમિં સમીક્ષ્ય ચૈનામહમાગતો ઽસ્મિ
હવિર્ગન્ધૈર્ દર્શિતાં યજ્ઞભૂમિં ધૂમાપાઙ્ગં પરિગૃહ્ય પ્રતીતામ્ ॥